به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران به نقل از تکرادار، میلیون‌ها ایرانی ممکن است از هفته آینده به دلیل کمبود بودجه آمریکا دسترسی خود به VPN را از دست بدهند. در حالی که تقاضا برای VPN در ایران همچنان رو به افزایش است، نهادها برای تخصیص بودجه با مشکل مواجه شده‌اند.

لورا کانینگهام، رئیس Open Technology Fund (OTF) در گفتگویی با اشاره به مشکلات تامین بودجه این نهاد، از احتمال قطع دسترسی ایرانیان به اینترنت آزاد به دلیل کمبود 10 میلیون دلاری بودجه خبر داده است. به گفته او، تقاضا برای VPN در ایران از 7.5 میلیون به 25 میلیون کاربر افزایش یافته و این موضوع کار تامین دسترسی لازم برای این افراد را دشوارتر و هزینه‌برتر کرده است.

قطعی گسترده اینترنت در ایران و نیاز به VPN

دولت ایران از ۸ ژانویه در واکنش به آشوب‌ها و اغتشاشات خیابانی عوامل خارجی وابسته به اسرائیل و‌ آمریکا، ناگزیر به اجرای قطع کامل ارتباطات اینترنتی اعم از اینترنت ثابت، همراه و حتی تماس‌های صوتی بین‌المللی شد؛ چراکه جاسوسان و تروریست‌های اسرائیلی از اینترنت بین‌المللی برای سازمان‌دهی عملیات‌های خرابکارانه خود در کشور استفاده می‌کردند.

با این وجود، قطع دسترسی به اینترنت، میلیون‌ها ایرانی را نیز از اینترنت آزاد محروم کرده و کسب‌وکارهای زیادی را به خطر انداخته. حالا فیلترشکن در ایران یک نیاز ضروری است و برخی نهادهای خصوصی آمریکایی برای دفاع از آزادی اینترنت سعی دارند به این تقاضای روزافزون برای VPN پاسخ دهند.

اگرچه از پایان ژانویه به‌تدریج اتصال اینترنتی ایران در حال بازگشت بوده، اما تازه‌ترین داده‌ها نشان می‌دهد ترافیک اینترنت همچنان به‌شدت محدود است. خدمات VPN و سایر ابزارهای دور زدن محدودیت‌ها در حال حاضر تنها راه ایرانیان برای عبور از فیلترینگ و دسترسی به اینترنت جهانی محسوب می‌شوند.

سازمان OTF چیست و از کجا تامین می‌شود؟

OTF یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در آمریکا است که منابع حیاتی برای فناوری‌های ضدسانسور فراهم می‌کند. فعالیت این نهاد از طیفی از ابزارهای متمرکز بر حریم خصوصی از جمله VPNها، مرورگر تور و Psiphon  حمایت می‌کند و همچنین از پژوهشگرانی که در سطح جهانی از حقوق دیجیتال و آزادی اینترنت دفاع می‌کنند، پشتیبانی مالی به عمل می‌آورد.

این گروه عمدتا از سوی دولت آمریکا و از طریق US Agency for Global Media (USAGM) تامین مالی می‌شود. بر اساس آنچه در وب‌سایت این نهاد آمده، این منابع به حمایت از برنامه‌هایی اختصاص دارند که «آزادی اینترنت را در سطح جهانی ترویج می‌کنند» و اغلب به‌عنوان یک شریان مالی حیاتی برای ابزارهای متن‌باز عمل می‌کنند.

کانینگام توضیح می‌دهد که سازوکار معمول تامین بودجه به این صورت است که دولت آمریکا بودجه را در اختیار USAGM قرار می‌دهد و این نهاد سپس آن را به OTF تخصیص می‌دهد. این فرآیند معمولا بیش از چند هفته زمان نمی‌برد.

با این حال، اختلافات داخلی باعث ایجاد یک خلا بزرگ شده است. طبق نامه‌هایی که بلومبرگ مشاهده کرده، USAGM، وزارت خارجه آمریکا و چندین سناتور آمریکایی در حال حاضر نتوانسته‌اند بر استراتژی مناسبی برای تصویب بودجه ۱۰ میلیون دلاری موردنیاز به توافق برسند.

در نامه‌ای به تاریخ ۵ فوریه، کری لیک، معاون مدیرعامل USAGM، اعلام کرده که تایید رسمی این بودجه «ماه‌ها زمان خواهد برد». لیک توصیه کرده OTF به جای آن از بودجه فعلی خود برای پاسخ‌گویی به افزایش تقاضای VPN در ایران استفاده کند.

این پیشنهاد با مخالفت سناتورهای جمهوری‌خواه، لیندزی گراهام و جیمز لنکفورد روبرو شده است. این دو سناتور استدلال کردند که تغییر مسیر بودجه‌های موجود، برنامه‌های حیاتی در چین، کوبا و روسیه را تضعیف خواهد کرد.

همزمان زک کوپر، رئیس هیئت مدیره OTF نیز این تاخیر را مورد انتقاد قرار داد و به بلومبرگ گفت اگر USAGM می‌خواست OTF این منابع اضافی را در اختیار داشته باشد، این بودجه تاکنون تصویب شده بود.

گفتنی است، این موانع مالی در پی مجموعه‌ای از کاهش بودجه و تعدیل نیرو در USAGM رخ داده که در طول سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ توسط دولت ترامپ آغاز شده است.