به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران  به نقل از بی‌بی‌سی، کشف آثاری از نوعی سم کمیاب در بدن الکسی ناوالنی، اپوزوسیون و مخالف دولت ولادیمیر پوتین در روسیه که در زندان‌های این کشور درگذشت، به سوالات جدیدی درباره احتمال نقش‌آفرینی فعال پوتین در مرگ این معترض دامن زده است.

سم مورد بحث، یک نوع سم آزمایشگاهی بسیار کمیاب است که تحت شرایطی خاص تولید می‌شود و چیزی نیست که به سادگی در دسترس افراد قرار بگیرد.

ناوالنی و قورباغه سمی؛ رازگشایی از یک مرگ مبهم

بریتانیا و برخی از متحدان اروپایی‌اش اعلام کرده‌اند که الکسی ناوالنی، رهبر مخالفان روسیه، با سم کشنده‌ای که تنها در قورباغه‌های سمی آمریکای جنوبی یافت می‌شود، به قتل رسیده است.

وزارت خارجه بریتانیا اعلام کرده که آثار اپیباتیدین در نمونه‌های گرفته‌شده از بدن ناوالنی پیدا شده و به احتمال بسیار زیاد همین سم باعث مرگ او در یکی از زندان‌های دولتی روسیه در سیبری شده است.

بریتانیا و متحدانش تاکید دارند که تنها دولت روسیه"ابزار، انگیزه و فرصت استفاده از این سم کشنده را داشته و مستقیما دولت پوتین را مسئول مرگ ناوالنی می‌دانند. کرملین اما این ادعاها را یک کارزار دروغ‌پراکنی قلمداد کرده است.

اپی‌باتیدین چیست؟

به گفته جیل جانسون، متخصص سم‌شناسی، اپی‌باتیدین یک نوروتوکسین طبیعی است که از پوست قورباغه سمی اکوادوری استخراج می‌شود. او به بی‌بی‌سی گفت که این ماده ۲۰۰ برابر قوی‌تر از مورفین است.

اپی‌باتیدین هم به طور طبیعی در قورباغه‌های سمی آمریکای جنوبی یافت می‌شود و هم به شکل مصنوعی در آزمایشگاه قابل تولید است.

متحدان اروپایی با توجه به ویژگی‌ها و نحوه تولید این سم در بیانیه خود تاکید کرده‌اند که قورباغه‌های سمی در اسارت این سم را تولید نمی‌کنند و این ماده به طور طبیعی نیز در روسیه یافت نمی‌شود. پس احتمالا این سم با قصد و غرض مشخص و در شرایط آزمایشگاهی تولید شده است.

گونه‌هایی مانند قورباغه سمی آنتونی و قورباغه سمی فانتومال از جمله دوزیستانی هستند که این سم را روی پوست خود ترشح می‌کنند. اگرچه اپی‌باتیدین به عنوان مسکن و برای تسکین دردهای التهابی ریه بررسی شده، اما به دلیل درصد بالای سمی بودن هرگز به صورت بالینی استفاده نشده است.

سم قورباغه اکوادوری چگونه عمل می‌کند؟

به گفته جانسون، این ترکیب شیمیایی قدرتمند روی گیرنده‌های نیکوتینی در سیستم عصبی تاثیر می‌گذارد و با تحریک بیش از حد این گیرنده‌های عصبی باعث انقباض عضلانی، فلج موضعی، تشنج، کاهش ضربان قلب، نارسایی تنفسی و در نهایت مرگ شود.

آلستر هی، استاد سم‌شناسی محیطی دانشگاه لیدز، به خبرگزاری PA گفته که این سم می‌تواند تنفس را نیز مسدود کند. به گفته او اساسا افرادی که با این سم مسموم می‌شوند دچار مرگ بر اثر خفگی می‌شوند. دکتر هی همچنین تاکید دارد که کشف این سم در خون افراد مشخصا نشانه تزریق عمدی سم به فرد است.

این سم چقدر نایاب است؟

جانسون تاکید کرد که اپی‌باتیدین فوق‌العاده نادر است و فقط در یک منطقه جغرافیایی خاص و آن هم به مقدار بسیار کم یافت می‌شود. به نظر می‌رسد قورباغه سمی مورد اشاره وزارت خارجه بریتانیا، قورباغه سمی آنتونی باشد؛ گونه‌ای بومی در اکوادور و پرو.

این قورباغه‌ها با تغذیه مناسب، آلکالوئیدهایی تولید می‌کنند که اپی‌باتیدین را ساخته و در پوستشان ذخیره می‌کند. اگر رژیم غذایی قورباغه تغییر کند، ذخایر اپی‌باتیدین آن نیز کاهش می‌یابد.

جانسون می‌گوید: «پیدا کردن یک قورباغه وحشی در مکان مناسب که دقیقا همان غذایی را بخورد که برای تولید آلکالوئید مناسب لازم است، تقریبا غیرممکن است... تقریبا.»

او افزود: این یک روش فوق‌العاده نادر برای مسمومیت انسان است. تنها موارد دیگری که از مسمومیت با اپی‌باتیدین سراغ دارم، موارد آزمایشگاهی و غیرکشنده بوده است.»

پاسخ کرملین به ادعای بریتانیا

متحدان غربی روز شنبه اعلام کردند که آزمایشگاه‌های اروپایی تایید کرده‌اند ناوالنی بر اثر همین سم نادر جان باخته است. با وجود اینکه یولیا ناوالنایا، همسر ناوالنی همواره بر قتل همسرش توسط دولت روسیه پافشاری کرده، مسکو مرگ ناوالنی در زندان را یک مرگ طبیعی جلوه داده است.

در واکنش به بیانیه اخیر وزارت خارجه بریتانیا نیز، سفارت روسیه در لندن با رد هر نوع دخالت مسکو در مرگ ناوالنی، بیانیه مذکور را «ساده‌اندیشیِ قصه‌پردازان غربی» و «نکروپروپاگاندا» توصیف کرد.

ماریا زاخارووا، سخنگوی کرملین نیز در گفتگو با رسانه‌ها گفت: «تمام این ادعاها و بیانیه‌ها یک کارزار اطلاعاتی دروغین با هدف منحرف کردن توجهات از مشکلات مبرم غرب است.»

گفتنی است، الکسی ناوالنی در زمان مرگ سه سال را در زندان گذرانده بود و تنها اندکی قبل از فوت به یک زندان کیفری در قطب شمال منتقل شده بود. آن‌طور که گزارش‌های رسمی روسیه روایت کرده‌اند، این مرد 47 ساله بعد از یک پیاده‌روی کوتاه روزانه، با اظهار اینکه حالش خوب نیست زمین خورد و بعد از بی‌هوشی دیگر هرگز به‌هوش نیامد.