به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ، داستان از کاخ سفید شروع شد. وقتی ترامپ با شعار «اول آمریکا»، شمشیر تعرفه‌ها را از رو بست، بسیاری در اروپا خود را برای یک طوفان اقتصادی آماده کردند. انتظار می‌رفت صادرات قاره سبز به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان فرو بریزد. اما صحنه نبرد، آن‌طور که پیش‌بینی می‌شد، پیش نرفت. اروپا به شکلی غافلگیرکننده در برابر ضربه اولیه مقاومت کرد، اما این مقاومت، پرده از یک بازی پیچیده‌تر برداشت؛ بازی‌ که در آن، اروپا ناخواسته به میدان اصلی نبرد آمریکا و چین تبدیل شده است.

روایت وال استریت ژورنال نشان می‌دهد که صادرات اتحادیه اروپا به آمریکا در سال گذشته باوجود افزایش تعرفه‌های اعمال‌شده توسط رئیس جمهور آمریکا همچنان پابرجا بود، اما همین افزایش تعرفه‌ها باعث شد کسب‌وکارهای چینی به دنبال مشتریان جدید در بلوک اروپایی بروند و آن‌ها را پیدا کنند.

اداره آمار اتحادیه اروپا روز جمعه اعلام کرد که صادرات کالا از اتحادیه اروپا به سایر نقاط جهان در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲ درصدی به ۲.۶ تریلیون یورو (معادل ۳.۰۸۷ تریلیون دلار) رسید.

قدرت صادرات اروپایی‌ها که سیاست‌گذاران را شگفت‌زده کرده، یکی از دلایلی است که اقتصاد حوزه یورو در سال گذشته سریع‌تر از آنچه بسیاری انتظار داشتند رشد کرد؛ زمانی که ترامپ با هدف آشکار افزایش تعرفه‌ها به کاخ سفید آمد.

با این حال، واردات با سرعت بیشتری، یعنی ۲.۴ درصد، به ۲.۵ تریلیون یورو رسید و مازاد تجاری اتحادیه اروپا در کالاها از ۱۴۰.۶ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۴ به ۱۳۳.۵ میلیارد یورو کاهش یافت.

برای بسیاری از سیاست‌گذاران اروپایی، افزایش واردات تا حدی نتیجه ضعف تقاضا و ظرفیت زیاد در چین است. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه روز پنجشنبه پیش از نشست رهبران اتحادیه اروپا گفت:

«رقابت ناعادلانه، به ویژه از سوی چین، فشار زیادی بر ما وارد می‌کند.»
اکنون بسیاری از کالاهای ساخت اروپا با تعرفه ۱۵ درصد مواجه هستند، اما صادرات به آمریکا در سال گذشته با وجود این تعرفه‌ها اندکی افزایش یافت و از ۵۳۶ میلیارد یورو به ۵۵۴ میلیارد یورو رسید.

با این حال، بخش زیادی از رشد صادرات در ماه‌های ابتدایی سال رخ داد، زمانی که کسب‌وکارهای آمریکایی در تلاش بودند تا ذخایر خود را پر کنند و اثر فوری تعرفه‌های بالاتر را کاهش دهند.

با گذر زمان، صادرات اروپایی‌ها به آمریکا کند شد، زیرا تعرفه‌های بالاتر اعمال و یورو تقویت شد.

با این حال، شرکت‌های اروپایی همزمان با دو فشار جدی روبه‌رو هستند: از یک‌سو، موانع بیشتری برای فروش در بازار آمریکا پیش روی آنها قرار گرفته و از سوی دیگر، رقابت با شرکت‌های چینی تشدید شده است.

تعرفه‌های آمریکا بر کالاهای چینی بالاتر از بسیاری از کشورهای دیگر تعیین شده و همین مسئله باعث افت چشمگیر صادرات چین به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان شده است. در نتیجه، شرکت‌های چینی برای جبران این کاهش، به‌دنبال بازارهای جایگزین رفته‌اند و حضور خود را در اروپا و سایر مناطق پررنگ‌تر کرده‌اند؛ حضوری همراه با کاهش قیمت که به آن «انحراف تجاری» گفته می‌شود.

صادرات چین به کشورهای جنوب‌شرق آسیا در سال گذشته جهش قابل‌توجهی داشت و همزمان فروش این کشور در اروپا نیز افزایش یافت. بر اساس اعلام یورواستات (مرکز آمار رسمی اتحادیه اروپاست) واردات اتحادیه اروپا از چین در سال ۲۰۲۵ به ۵۵۹ میلیارد یورو رسید، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل ۵۲۶ میلیارد یورو بود؛ رشدی ۶.۳ درصدی که نشان می‌دهد کالاهای چینی سهم بیشتری از بازار اروپا را به خود اختصاص داده‌اند.

با این همه، دولت‌های اتحادیه اروپا نسبت به تهدید دوگانه ناشی از تعرفه‌های آمریکا و انحراف تجاری چین هوشیار هستند.

کاژا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت:

«اگر خودمان قوی‌تر شویم، محصولاتمان هم رقابتی‌تر خواهند بود و نیازی به حمایت‌گرایی نخواهیم داشت. با این حال، باید با اقدامات اقتصادی اجباری چین نیز مقابله کنیم که به شدت به شرکت‌های ما آسیب می‌رساند.»
انحراف کالاهای چینی که قبلاً در آمریکا مشتری داشتند به سمت اروپا ممکن است برای بانک مرکزی اروپا هم مشکل ایجاد کند. نرخ تورم سالانه منطقه یورو در ژانویه به ۱.۷ درصد کاهش یافت و اقتصاددانان بانک مرکزی اروپا انتظار دارند این رقم امسال و سال آینده زیر هدف ۲ درصد باقی بماند.

سیاست‌گذاران انتظار دارند تورم تا سال ۲۰۲۸ به هدف خود بازگردد و این انحراف را آن‌قدر بزرگ نمی‌دانند که نیاز به کاهش نرخ بهره بیشتر باشد. اما اگر جریان کالاهای ارزان‌تر چینی ادامه یابد، خطر کاهش پایدار و عمیق‌تر تورم افزایش خواهد یافت.