این مراسم با حضور محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر عربستان سعودی و رئیس هیئت مدیره صندوق سرمایه‌گذاری عمومی این کشور، برگزار شد. خبرگزاری رسمی عربستان اعلام کرد که رونمایی از اگزوبات بخشی از برنامه این کشور برای توسعه یک صنعت خودروسازی پیشرفته و افزایش نقش صنایع غیرنفتی در اقتصاد است.

محمد بن سلمان در مراسم رونمایی گفت عرضه نخستین خودروهای شرکت سیر، گامی دیگر در مسیر ایجاد یک اکوسیستم صنعتی پایدار و شکوفا در عربستان است و صنعت خودروسازی می‌تواند با جذب سرمایه‌گذاری، تقویت نیروی انسانی داخلی و افزایش نقش بخش خصوصی، به یکی از بخش‌های مهم رشد اقتصادی کشور تبدیل شود.

اگزوبات؛ نخستین چهره خودروسازی عربستان سعودی

2 مدل نخست شرکت سیر، از نظر طراحی تفاوت محسوسی با خودروهای متعارف بازار دارند.
 رویترز گزارش داده طراحی آنها حال‌وهوایی شبیه خودروهای علمی-تخیلی فیلم "ترون" دارد و هر 2 خودرو به درهای موسوم به "بال‌پرنده‌ای" مجهز شده‌اند که به سمت بالا باز می‌شوند.

یکی دیگر از ویژگی‌های طراحی اگزوبات حذف ستون معمول میان بخش جلو و عقب کابین است. به گفته جیم دی‌لوکا، مدیرعامل شرکت سیر، این شرکت برای تامین استحکام بدنه در این بخش از مواد بسیار مقاوم استفاده کرده است.

صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان اعلام کرده است که این خودروها در داخل عربستان طراحی و مهندسی شده‌اند و بر اساس استانداردهای بین‌المللی توسعه یافته‌اند. طراحی آنها نیز به گفته این صندوق از چشم‌انداز طبیعی، فرهنگ و چشم‌انداز آینده عربستان الهام گرفته است.

با این حال، این خودروها فقط آغاز برنامه شرکت سیر هستند. عربستان اعلام کرده است که شرکت "سیر" در مجموع قصد دارد طی 5 سال آینده 7 مدل خودرو عرضه کند. علاوه بر خودروهای متوسط و کوچک، این برنامه قرار است انواع مختلف سامانه‌های قوای محرکه را شامل شود.

از خودروهای برقی تا مدل‌های هیبریدی و بنزینی

شرکت سیر در ابتدا با تمرکز بر خودروهای برقی شکل گرفت اما برنامه این شرکت اکنون تنها به خودروهای برقی محدود نیست.

بر اساس گزارش رویترز، سیر قصد دارد در ادامه خودروهای هیبریدی شارژی و خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی نیز تولید کند. 5 مدل جدید این شرکت قرار است در فاصله سال‌های 2028 تا 2030 وارد برنامه تولید شوند.

جیم دی‌لوکا گفته است مدل‌های آینده به گونه‌ای طراحی خواهند شد که الزامات مقرراتی بازارهای مختلف جهان را رعایت کنند. هدف این است که محصولات سیر در آینده بتوانند علاوه بر عربستان در بازارهای خارجی نیز عرضه شوند.

بر اساس برنامه اعلام‌شده، سیر ابتدا قصد دارد در سال 2028 وارد بازارهای کشورهای اطراف عربستان شود و سپس فعالیت خود را در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش دهد.

سرمایه‌گذاری عربستان برای ایجاد زنجیره خودروسازی

ورود عربستان به صنعت خودروسازی تنها به راه‌اندازی یک کارخانه مونتاژ خودرو محدود نشده است. ریاض تلاش کرده است همزمان مجموعه‌ای از شرکت‌های تامین‌کننده قطعات و خدمات مرتبط با خودرو را نیز در داخل کشور ایجاد کند.

شرکت سیر یک سرمایه‌گذاری مشترک میان صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان و شرکت تایوانی "فاکسکان" (Foxconn) است. فاکسکان که در صنعت تولید تجهیزات الکترونیکی فعالیت گسترده‌ای دارد، در توسعه معماری الکتریکی خودروهای اگزوبات مشارکت کرده است.

در بخش مهندسی نیز شرکت آلمانی "بی‌ام‌و" (BMW) با پروژه همکاری کرده است. رویترز همچنین از حضور شرکت‌هایی مانند "لیر" (Lear) آمریکا، "شین‌یانگ" کره جنوبی، "بنتلر" (Benteler) آلمان و "فانگ‌شین" (Fangxin) چین در زنجیره تامین این پروژه خبر داده است. این شرکت‌ها در عربستان کارخانه یا تاسیسات تولیدی ایجاد کرده‌اند و از مشوق‌های دولت عربستان بهره‌مند شده‌اند.

این مسئله برای عربستان اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا یکی از مشکلات اصلی تلاش‌های قبلی این کشور برای ایجاد صنعت خودروسازی، نبود شبکه گسترده تامین‌کنندگان داخلی بود.

رویترز یادآوری کرده است که تلاش‌های قبلی عربستان برای ایجاد صنعت خودروسازی با شکست مواجه شده‌اند. از جمله پیشنهاد ایجاد کارخانه جگوار لندرور در عربستان که بیش از یک دهه قبل کنار گذاشته شد. همچنین شرکت تویوتا در سال 2019 با یک پیشنهاد همکاری موافقت نکرد و به عواملی مانند هزینه بالای نیروی کار و کمبود تامین‌کنندگان محلی اشاره شده بود.

برنامه جدید عربستان برای خودروسازی از این جهت متفاوت است که ریاض تلاش کرده به جای تمرکز صرف بر ساخت یک کارخانه، یک زنجیره صنعتی کامل ایجاد کند.

شرکت سیر علاوه بر طراحی و مهندسی خودرو، در زمینه تامین قطعات، تولید، فروش و خدمات پس از فروش نیز فعالیت خواهد کرد. صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان در سال 2022 شرکت سیر را به عنوان نخستین برند خودروسازی سعودی راه‌اندازی کرد. هدف اعلام‌شده آن، ایجاد یک صنعت خودروسازی داخلی، جذب سرمایه خارجی و ایجاد فرصت برای بخش خصوصی بود.

محل تولید خودروهای سیر، مجتمع تولیدی این شرکت در "بخش خودروسازی ملک سلمان" در شهر اقتصادی ملک عبدالله است. صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان این مجموعه را بزرگ‌ترین مرکز تولید خودرو در خاورمیانه و یکی از پیشرفته‌ترین مراکز تولید خودرو در جهان معرفی کرده است.

هدف بزرگ‌تر؛ کاهش وابستگی به نفت

راه‌اندازی سیر را باید در چارچوب برنامه گسترده‌تر "چشم‌انداز 2030" عربستان بررسی کرد؛ برنامه‌ای که هدف آن کاهش وابستگی اقتصاد این کشور به درآمدهای نفتی و توسعه بخش‌های جدید اقتصادی و صنعتی است.

رویترز در گزارش خود نوشت عربستان تلاش دارد با ایجاد یک صنعت خودروسازی قابل دوام، بخشی از اقتصاد خود را از وابستگی به نفت جدا کند.

صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان اعلام کرده است که انتظار دارد شرکت سیر تا سال 2034 بیش از 30 میلیارد ریال عربستان، معادل بیش از 8 میلیارد دلار، به تولید ناخالص داخلی این کشور اضافه کند.

بر اساس برآورد رسمی این صندوق، فعالیت سیر همچنین می‌تواند بیش از 80 میلیارد ریال، معادل حدود 21 میلیارد دلار، به بهبود تراز تجاری عربستان کمک کند و فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند. این ارقام برآوردهای خود صندوق سرمایه‌گذاری عمومی هستند و تحقق آنها به عملکرد واقعی شرکت، میزان تولید، فروش داخلی و صادرات بستگی خواهد داشت.

رقابت با خودروسازان چینی

رونمایی از نخستین خودروهای سیر در شرایطی انجام شده است که صنعت جهانی خودرو به‌ویژه در بخش خودروهای برقی با تغییرات گسترده‌ای روبه‌رو است.

رویترز گزارش داده است که شرکت‌های خودروسازی چینی طی سال‌های اخیر سهم بیشتری از بازار جهانی خودرو به دست آورده‌اند و در توسعه خودروهای برقی و مدل‌های جدید نقش پررنگی پیدا کرده‌اند. در چنین شرایطی، یک خودروساز تازه‌تاسیس سعودی برای ورود به بازار جهانی با رقبای باسابقه و همچنین شرکت‌های چینی که با سرعت زیادی در حال گسترش هستند، روبه‌رو خواهد بود.

مدیرعامل سیر نیز بر ضرورت حرکت مرحله‌ای و محتاطانه شرکت تاکید کرده است. به گفته او، تجربه برخی شرکت‌های نوپای خودروهای برقی در جهان نشان داده است که توسعه سریع بدون ایجاد پایه صنعتی و مالی مناسب می‌تواند برای یک شرکت تازه‌تاسیس بسیار پرریسک باشد.

در نتیجه، سیر علاوه بر طراحی خودروهای جذاب و متفاوت، باید بتواند تولید انبوه، تامین قطعات، قیمت‌گذاری، خدمات پس از فروش و صادرات را نیز در مقیاس گسترده مدیریت کند؛ مسائلی که موفقیت یک برند خودروسازی جدید به آنها وابسته است.

آغاز یک صنعت جدید در عربستان سعودی

رونمایی از اگزوبات را می‌توان یکی از مهم‌ترین مراحل پروژه عربستان برای ایجاد صنعت خودروسازی داخلی دانست. برای نخستین بار یک برند خودروسازی سعودی، محصولی را تحت نام خود معرفی کرده و برای عرضه تجاری آن برنامه مشخصی ارائه داده است.

سیر اعلام کرده است که اگزوبات در ابتدا در بازار عربستان عرضه خواهد شد و پس از آن برنامه توسعه منطقه‌ای شرکت از سال 2028 آغاز می‌شود.

در صورت اجرای برنامه اعلام‌شده، طی سال‌های آینده عربستان علاوه بر تولید خودروهای برقی، وارد بخش‌های مختلف زنجیره جهانی صنعت خودرو از طراحی و مهندسی گرفته تا قطعه‌سازی، تولید باتری و سامانه‌های الکترونیکی خواهد شد.