سکته ناقصِ سامانه معاملاتی؛
زنگ هشدار تازه برای اعتماد در بازار سرمایه
اقتصاد ایران: اختلال امروز بهعنوان یک «سکته ناقص» در سیستم معاملاتی، زنگ هشداری برای اعتماد در بازار سرمایه است.
این در شرایطی است که مدیرعامل رایان همافزا در توضیح این اتفاق اعلام کرد اختلال ایجادشده ناشی از مسائل زیرساختی بوده و ارتباطی با نرمافزار سامانه نداشته است. به گفته مهدی احمدی، مشتریان برخی کارگزاریها در ثبت سفارش با مشکل مواجه شدند، اما با هماهنگی مرکز نظارت بر امنیت اطلاعات بازار سرمایه (مکنا)، مشکل برطرف شد و خدمات سامانههای آنلاین به حالت عادی بازگشت.
البته با وجود رفع سریع این اختلال، مسئله اصلی برای بازار سرمایه فقط «زمان رفع مشکل» نیست؛ بلکه تکرارپذیری چنین اتفاقاتی و اثر آن بر اعتماد سرمایهگذاران اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که بازار سهام، بازاری است که تصمیمگیری در آن به ثانیهها وابسته است و از دسترس خارج شدن ابزار معامله حتی برای مدت کوتاه میتواند برای برخی فعالان به معنای از دست دادن فرصت، تغییر استراتژی معاملاتی یا ایجاد احساس بیعدالتی باشد.
با این حال، این نخستین بار نیست که سامانههای معاملاتی یا زیرساختهای وابسته به بازار سرمایه با اختلال مواجه میشوند؛ و در سالهای گذشته نیز موارد متعددی از اختلال در سامانه معاملات آنلاین برخی کارگزاریها گزارش شده است. به عنوان مثال در یکی از موارد، مدیران حوزه فناوری بازار سرمایه اعلام کرده بودند اختلال در زیرساخت فناوری اطلاعات موضوعی است که ممکن است رخ دهد، اما تکرار مداوم و گسترده آن میتواند به یک نگرانی جدی تبدیل شود. همچنین در مقاطعی به دلیل استفاده تعداد قابل توجهی از کارگزاریها از زیرساخت یک ارائهدهنده خدمات، بروز مشکل در یک بخش میتوانست تعداد زیادی از کاربران را تحت تاثیر قرار دهد.
با این تفاسیر مشکل اصلی اینجاست که بازار سرمایه ایران در سالهای اخیر تلاش کرده اعتماد عمومی را بازسازی کند؛ اعتمادی که تحت تاثیر عواملی مانند نوسانات شدید، تصمیمهای ناگهانی، محدودیتهای معاملاتی و تجربههای تلخ برخی سرمایهگذاران آسیب دیده است. در چنین شرایطی، هر اختلال فنی حتی اگر کوتاهمدت باشد، میتواند این ذهنیت را تقویت کند که زیرساخت بازار هنوز متناسب با حجم و اهمیت معاملات توسعه پیدا نکرده است.
ضمن این که سامانههای معاملاتی در بازارهای مدرن مالی بخشی از ستون فقرات اعتماد عمومی محسوب میشوند؛ و همانطور که بانکها بدون سیستمهای پایدار پرداخت نمیتوانند اعتماد مشتریان را حفظ کنند، بازار سرمایه نیز بدون دسترسی پایدار، سریع و عادلانه به سامانه معاملات نمیتواند مشارکت پایدار سرمایهگذاران را تضمین کند.
از سوی دیگر، نکته قابل تاکید ان است که اتکا به راهکارهای واکنشی و رفع مشکل پس از وقوع، کافی نیست. چرا که بازار سرمایه نیازمند نگاه پیشگیرانه در حوزه زیرساخت شامل افزایش ظرفیت سامانهها، ایجاد مسیرهای جایگزین، آزمونهای دورهای بحران، شفافیت بیشتر در اعلام منشأ اختلال و تعیین مسئولیت دقیق میان شرکتهای فناوری، کارگزاریها و نهادهای ناظر است.
در مجموع اختلال امروز شاید یک بحران بزرگ معاملاتی ایجاد نکرد، اما بهعنوان یک «سکته ناقص» در سیستم معاملاتی باید جدی گرفته شود. بعلاوه این که بازار سرمایه برای جذب سرمایههای جدید بیش از هر چیز به اعتماد نیاز دارد و اعتماد نیز نه فقط با وعده، بلکه با تجربه روزمره سهامداران از یک بازار پایدار، شفاف و قابل اتکا ساخته میشود.
به همین دلیل، هر اختلال فنی باید نه صرفا بهعنوان یک حادثه مقطعی، بلکه بهعنوان یک آزمون برای بلوغ زیرساختهای بازار سرمایه دیده شود؛ زیرا هزینه تکرار چنین اتفاقاتی فقط چند دقیقه قطعی سامانه نیست، بلکه میتواند کاهش اعتماد سرمایهگذاران باشد.
اکو ایران | ECO IRAN
ترکیه | Turkiye
آذربایجان| Azerbaijan
ترکمنستان|Turkmenistan
تاجیکستان|Tajikistan
قزاقستان |Kazakhstan
قرقیزستان |Kyrgyzstan
ازبکستان |Uzbekistan
افغانستان |Afghanistan
پاکستان | Pakistan
بانک مرکزی
بانک ملّی ایران
بانک ملّت
بانک تجارت
بانک صادرات ایران
بانک ایران زمین
بانک پاسارگاد
بانک آینده
بانک پارسیان
بانک اقتصادنوین
بانک دی
بانک خاورمیانه
بانک سامان
بانک سینا
بانک سرمایه
بانک کارآفرین
بانک گردشگری
بانک رسالت
بانک توسعه تعاون
بانک توسعه صادرات ایران
قرض الحسنه مهر ایران
بانک صنعت و معدن
بانک سپه
بانک مسکن
رفاه کارگران
پست بانک
بانک مشترک ایران و ونزوئلا
صندوق توسعه ملّی
مؤسسه ملل
بیمه مرکزی
بیمه توسعه
بیمه تجارت نو
ازکی
بیمه ایران
بیمه آسیا
بیمه البرز
بیمه دانا
بیمه معلم
بیمه پارسیان
بیمه سینا
بیمه رازی
بیمه سامان
بیمه دی
بیمه ملت
بیمه نوین
بیمه پاسارگاد
بیمه کوثر
بیمه ما
بیمه آرمان
بیمه تعاون
بیمه سرمد
بیمه اتکایی ایرانیان
بیمه امید
بیمه ایران میهن
بیمه متقابل کیش
بیمه آسماری
بیمه حکمت صبا
بیمه زندگی خاورمیانه
کارگزاری مفید
کارگزاری آگاه
کارگزاری کاریزما
کارگزاری مبین سرمایه