بررسی‌ها نشان می‌دهد که تحقق این اهداف، پیوند ناگسستنی با اجرای کامل زیرساخت‌های شفافیت اقتصادی، به‌ویژه «قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان» دارد.

قطع شریان مالی؛ راهبرد اصلی زمین‌گیر کردن قاچاقچیان

تجربه نشان داده است که توقیف محموله‌های قاچاق به تنهایی برای نابودی شبکه‌های سازمان‌یافته کافی نیست. علی جمادی در این خصوص با اشاره به تاب‌آوری شبکه‌های مجرمانه می‌گوید: «از آنجا که تعدادی از سازمان‌های قاچاق پس از از دست دادن یک محموله، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند، قطع جریان مالی می‌تواند آسیب بیشتری به آنان وارد کرده و عاملی بازدارنده برای جلوگیری از قاچاق مجدد باشد.»

بر این اساس، یکی از برنامه‌های کلان دستگاه قضا، ارائه راهکارهای عملیاتی برای تقویت واحدهای اطلاعات مالی، رصد دقیق تراکنش‌های مشکوک، کشف و توقیف دارایی‌های حاصل از جرم و توسعه همکاری‌های بانکی و بین‌المللی برای شناسایی شبکه‌های پول‌شویی است.

هوش مصنوعی و یکپارچه‌سازی داده‌ها؛ پایان مسیرهای تاریک تجارت

گستردگی مرزها و حجم بالای تجارت، نیازمند ابزارهای نوین برای نظارت است. معاون دادستانی کل کشور با تأکید بر پیشرفت‌های علوم روز دنیا، پیشنهاد استفاده از هوش مصنوعی را برای تحلیل الگوهای حمل‌ونقل و تجارت مطرح کرده است. به گفته وی، این فناوری می‌تواند در شناسایی محموله‌های پرخطر، پیش‌بینی مسیرهای احتمالی قاچاق، کشف ارتباطات پنهان میان اعضای شبکه‌های مجرمانه و یکپارچه‌سازی داده‌های نهادهایی چون گمرک، پلیس و مرزبانی نقشی حیاتی ایفا کند.

تکمیل زنجیره شفافیت؛ سامانه مودیان و صورت‌حساب‌های الکترونیک

با وجود اهمیت رصد مالی و استفاده از هوش مصنوعی، کارایی این ابزارها در گرو وجود داده‌های متقن و شفاف از جریان کالا و پول در اقتصاد کشور است. در اینجا، توجه ویژه به تکمیل و اجرای کامل قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان به عنوان حلقه مفقوده مبارزه با قاچاق خودنمایی می‌کند.

هوش مصنوعی زمانی می‌تواند الگوهای مشکوک و پول‌شویی را با دقت بالا شناسایی کند که تمامی مبادلات اقتصادی در یک بستر رسمی و قابل پیگیری ثبت شوند. صدور صورت‌حساب‌های الکترونیک در سامانه مودیان، باعث می‌شود مسیر حرکت کالا از لحظه تولید یا واردات قانونی تا رسیدن به دست مصرف‌کننده نهایی کاملاً شفاف شود. در چنین بستری:

1. کالای قاچاق فاقد صورت‌حساب الکترونیک بوده و عملاً امکان ورود به شبکه توزیع رسمی و چرخه مالی کشور را نخواهد داشت.

2. با اتصال جریان کالا به جریان مالی (تراکنش‌های بانکی متناظر با صورت‌حساب‌ها)، درآمدهای حاصل از قاچاق به سرعت به عنوان «تراکنش‌های فاقد منشأ اقتصادی شفاف» توسط سامانه‌های هوشمند شناسایی و مسدود می‌شوند.

چشم کور هوش مصنوعی با اطلاعات کثیف

اظهارات معاون مبارزه با قاچاق دادستانی کل کشور نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در مقابله با اقتصاد پنهان است. با این حال، موفقیت در قطع جریان مالی شبکه‌های قاچاق و بهره‌گیری مؤثر از هوش مصنوعی، مستلزم همکاری همه‌جانبه دستگاه‌های اجرایی برای استقرار کامل سامانه مودیان است.

تنها با تکمیل زنجیره شفافیت از طریق صورت‌حساب‌های الکترونیک است که الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند با تاریک‌خانه‌های مالی مقابله کرده و ضربه نهایی را بر پیکره شبکه‌های قاچاق و پول‌شویی وارد آورند.