برترین‌ها: واکنش روزنامه‌های صبح تهران به خبر بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، بیش از آنکه صرفاً بازتاب یک رویداد خارجی باشد، آینه‌ای از نگاه‌ها، حساسیت‌ها و محاسبات متفاوت گروه‌های مختلف قدرت در ایران است. نحوه تیتر زدن و واژه‌گزینی هر رسانه نشان می‌دهد هر جریان سیاسی این اتفاق را در چارچوب ذهنی و منافع خاص خود تفسیر کرده است.

روزنامه وطن امروز که به جبهه پایداری نزدیک است، در واکنش به این خبر از تعبیر «دیوانگی» استفاده کرده و اقدام دونالد ترامپ را رفتاری جنون‌آمیز توصیف کرده است. این واکنش چندان غیرقابل‌پیش‌بینی نیست؛ چراکه ونزوئلا در سال‌های گذشته به‌عنوان یکی از متحدان استراتژیک معرفی می‌شد. از این منظر، بازداشت مادورو نه یک اقدام حقوقی، بلکه نمادی از بی‌پروایی و «دیوانگی» آمریکا در عرصه بین‌الملل است.

فحش و فحش‌کاری در تهران به خاطر مادورو

در همین چارچوب، روزنامه همشهری که به علیرضا زاکانی و اصولگرایان تندرو نزدیک است، با ادبیاتی تندتر از واژه «دزدان دریایی» برای توصیف آمریکا و ترامپ استفاده کرده است. همشهری این اقدام را نوعی راهزنی سیاسی دانسته و مدعی است آمریکا با ربودن مادورو و انتقال او به خاک خود، عملاً نظم سیاسی یک کشور را بر هم زده است. این ادبیات، بازتاب نگاه ضدآمریکایی رادیکال‌تری است که هرگونه مداخله واشنگتن را مصداق «زورگویی عریان» می‌داند.

مخالف ترامپ هستند، اما حرفه‌ای‌تر!

روزنامه فرهیختگان، نزدیک به جریان اصولگرای میانه‌رو و چهره‌هایی مانند علی‌اکبر ولایتی، نیز موضعی انتقادی اتخاذ کرده اما با زبانی حقوقی‌تر. استفاده از تعبیر «آدم‌ربایی» نشان می‌دهد این روزنامه تلاش دارد موضوع را در چارچوب نقض قواعد حقوق بین‌الملل و حاکمیت ملی کشورها تحلیل کند. فرهیختگان اگرچه به‌شدت منتقد ترامپ است، اما سعی می‌کند از ادبیات احساسی فاصله بگیرد و بر غیرقانونی بودن اقدام آمریکا تأکید کند.

در سوی دیگر، روزنامه هم‌میهن به‌عنوان رسانه‌ای اصلاح‌طلب، از واژه «متجاوز» استفاده کرده است. این انتخاب نشان می‌دهد حتی جریان اصلاح‌طلب نیز در برابر این اقدام آمریکا موضع انتقادی دارد، اما نقد خود را با لحنی محتاطانه‌تر و دیپلماتیک‌تر بیان می‌کند. هم‌میهن بیش از آنکه بر شخص ترامپ تمرکز کند، بر تجاوز به قواعد بین‌المللی و اصل عدم مداخله تأکید دارد.

 مردم ونزوئلا ظاهرا خوشحالند

در مقابل، روزنامه‌های اعتماد و شرق موضعی به‌مراتب معتدل‌تر اتخاذ کرده‌اند و تلاش کرده‌اند از قضاوت‌های شتاب‌زده فاصله بگیرند. این دو روزنامه بیشتر در جایگاه ناظر ایستاده‌اند و به روایت خبر و تحلیل پیامدهای آن بسنده کرده‌اند؛ رویکردی که در فضای قطبی رسانه‌ای ایران کمتر دیده می‌شود. حتی گفته می‌شود روزنامه ایران، ارگان دولت، نیز با سوگیری  تیتر زده و از ادبیات تند علیه آمریکا استفاده کرده است.

در مجموع، دست‌کم سه رسانه از تعبیر «قانون جنگل» استفاده کرده و این اقدام را مصداق توسل به زور دانسته‌اند. این هم‌صدایی نسبی نشان می‌دهد علی‌رغم اختلافات سیاسی داخلی، در سطح رسانه‌های رسمی ایران نوعی اجماع حداقلی درباره غیرقانونی بودن اقدام آمریکا وجود دارد.

این در حالی است که هم‌زمان در شبکه‌های اجتماعی، ویدئوهایی از داخل ونزوئلا منتشر می‌شود که ظاهراً نشان می‌دهد بخشی از جامعه ونزوئلا از پایان دوران مادورو ابراز خوشحالی می‌کنند. اما این تصویر در رسانه‌های رسمی ایران بازتاب چندانی ندارد و روایت غالب همچنان بر «قربانی بودن» مادورو در برابر زورگویی آمریکا استوار است.