خبرگزاری مهر؛ حجت الاسلام والمسلمین مهدی بصیرتی*: آئین اعتکاف در ایران، سال‌هاست که به‌عنوان یکی از جلوه‌های عمیق معنویت دینی، جایگاه ویژه‌ای در میان اقشار مختلف جامعه پیدا کرده است.

این مراسم که ریشه در سنت‌های اصیل اسلامی دارد، فرصتی برای خلوت با خدا، بازنگری در مسیر زندگی و تقویت پیوندهای معنوی فراهم می‌کند؛ فرصتی که هر سال بیش از گذشته مورد توجه مردم قرار می‌گیرد.

نکته قابل توجه در سال‌های اخیر، استقبال چشمگیر نوجوانان و جوانان از آئین اعتکاف است. نسلی که در فضای پرهیاهوی رسانه‌ای و دغدغه‌های متعدد اجتماعی رشد کرده، با حضور داوطلبانه در مساجد، به‌دنبال آرامش درونی و معناجویی است. این حضور پررنگ نشان می‌دهد که گرایش به معنویت، همچنان یکی از نیازهای اصلی جوانان ایرانی است.

حضور نوجوانان در کنار جوانان، جلوه‌ای امیدبخش از انتقال ارزش‌های دینی به نسل‌های بعدی به شمار می‌رود. بسیاری از این نوجوانان، برای نخستین‌بار طعم خلوت معنوی، نظم عبادی و هم‌نشینی با همسالان هم‌دل را در اعتکاف تجربه می‌کنند؛ تجربه‌ای که می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری هویت معنوی آنان داشته باشد.

از ویژگی‌های برجسته اعتکاف در ایران، مردمی‌بودن کامل این مراسم است. برخلاف بسیاری از برنامه‌های رسمی، اعتکاف با همت مردم، هیئت‌های مذهبی، خادمان داوطلب و خود معتکفین برگزار می‌شود. این مشارکت عمومی، حس تعلق و مسئولیت اجتماعی را در میان شرکت‌کنندگان تقویت می‌کند.

در همین راستا، بخش قابل توجهی از هزینه‌های برگزاری اعتکاف نیز توسط خود معتکفین تأمین می‌شود. از تهیه وعده‌های ساده غذایی گرفته تا اقلام مورد نیاز برای برگزاری مراسم، همگی با نیت خالصانه و مشارکت جمعی انجام می‌گیرد. این موضوع، روحیه خوداتکایی و ساده‌زیستی را که از آموزه‌های دینی است، به‌خوبی نمایان می‌سازد.

پرداخت داوطلبانه هزینه‌ها نه‌تنها مانعی برای حضور جوانان نشده، بلکه باعث تقویت حس همدلی و مشارکت میان آنان شده است. بسیاری از معتکفین، با وجود شرایط اقتصادی متفاوت، تلاش می‌کنند سهمی هرچند کوچک در برگزاری این آئین داشته باشند و همین امر، فضای اعتکاف را سرشار از صمیمیت می‌کند.

مساجد در ایام اعتکاف به کانون‌های زنده فرهنگی و معنوی تبدیل می‌شوند. برنامه‌هایی همچون جلسات تفسیر قرآن، سخنرانی‌های اخلاقی، حلقه‌های معرفتی و دعاهای جمعی، بستری مناسب برای رشد فکری و روحی نوجوانان و جوانان فراهم می‌آورد و آنان را با معارف دینی به‌صورت عمیق‌تر آشنا می‌کند.

اعتکاف برای بسیاری از شرکت‌کنندگان، نقطه عطفی در زندگی فردی است. سکوت، نظم و فضای معنوی این سه روز، فرصتی برای فاصله‌گرفتن از روزمرگی‌ها و بازاندیشی در اهداف زندگی ایجاد می‌کند؛ فرصتی که به‌ویژه برای جوانان، نقش راهنما و جهت‌دهنده دارد.

استقبال گسترده نسل جوان از اعتکاف، پاسخی روشن به این تصور نادرست است که جوانان از دین و معنویت فاصله گرفته‌اند. حضور داوطلبانه و پرشور آنان نشان می‌دهد که اگر بستر مناسب و مردمی فراهم شود، پیوند نسل جدید با مفاهیم دینی عمیق‌تر از گذشته خواهد بود.

در مجموع، آئین اعتکاف در ایران نمونه‌ای موفق از یک حرکت معنوی مردمی است که بدون وابستگی‌های پرهزینه، با مشارکت خود مردم و به‌ویژه نوجوانان و جوانان برگزار می‌شود. این مراسم نه‌تنها به تقویت ایمان فردی کمک می‌کند، بلکه سرمایه‌ای اجتماعی و فرهنگی برای جامعه به شمار می‌رود که می‌تواند آینده‌ای روشن‌تر و معنوی‌تر را رقم بزند.

* رئیس اداره تبلیغات اسلامی کاشان