دکتر پروین زارعی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به جایگاه ویژه هوش مصنوعی در زندگی نسل Z اظهار کرد: نسل Z اولین نسلی است که از سال‌های اولیه کودکی با هوش مصنوعی در سطوح مختلف درگیر بوده و این ابزار، همزمان با بلوغ آن‌ها، تأثیرات عمیقی بر فرآیند یادگیری، خلاقیت و حتی روابط اجتماعی‌ آنها گذاشته است.

وی با بیان اینکه هوش مصنوعی ذاتا یک ابزار توانمندساز است، افزود: استفاده درست از این فناوری می‌تواند ظرفیت‌های شناختی را تقویت کند، اما استفاده نادرست یا افراطی از آن، خطر تضعیف مهارت‌های ذهنی را به همراه دارد.

وی افزود: در حوزه آموزش، یکی از مهم‌ترین فرصت‌های هوش مصنوعی، یادگیری شخصی‌سازی‌شده است، به این معنا که سیستم‌های مبتنی بر AI(هوش مصنوعی) می‌توانند محتوای آموزشی را دقیقا متناسب با سرعت یادگیری، نقاط ضعف و قوت هر فرد تنظیم کنند وضعیتی که می‌توان آن را معادل داشتن یک معلم خصوصی ۲۴ ساعته دانست.

عضو تخصصی مرکز مشاوره سازمان آموزش و پرورش آذربایجان شرقی، ادامه داد: افزایش بهره‌وری در انجام کارهای تکراری از دیگر مزایای مهم هوش مصنوعی برای نسل Z است. ابزارهایی مانند کدنویسی خودکار، خلاصه‌سازی متون یا تولید پیش‌نویس‌ها باعث می‌شوند افراد زمان کمتری را صرف کارهای روتین کرده و تمرکز بیشتری بر تفکر استراتژیک و حل مسائل پیچیده داشته باشند. از سوی دیگر در حوزه خلاقیت نیز، هوش مصنوعی ابزارهای جدیدی را در اختیار کاربران قرار داده و امکان تولید سریع محتوای خلاقانه، از طراحی گرافیک تا موسیقی، را فراهم کرده است.

 وی در ادامه به خطرات این روند اشاره کرد و گفت: یکی از جدی‌ترین چالش‌ها، تضعیف تفکر مستقل و انتقادی است. اتکای بیش از حد به هوش مصنوعی برای یافتن پاسخ‌ها می‌تواند مانع از طی شدن فرآیند ذهنی جست‌وجو، تحلیل و ترکیب اطلاعات شود و در نهایت، توانایی افراد در شک‌کردن به اطلاعات و استدلال منطقی را کاهش دهد.

وی کاهش مهارت‌های نوشتاری و زبانی را از دیگر پیامدهای احتمالی دانست و افزود: اگر دانش‌آموزان به‌جای یادگیری نحوه ساخت یک پاراگراف منسجم، دائما از هوش مصنوعی برای نگارش استفاده کنند، در بلندمدت مهارت‌های زبانی، دایره واژگان و قدرت بیان آن‌ها تضعیف می‌شود. در این میان، پدیده‌ای به نام «توهم دانش»  نیز شکل می‌گیرد، حالتی که فرد احساس می‌کند بر یک موضوع مسلط است، صرفا چون پاسخ‌ها به‌صورت آماده در اختیار او قرار گرفته‌اند، در حالی که دانش عمیق و پایه‌ای را کسب نکرده است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به وابستگی نسل Z به هوش مصنوعی تصریح کرد: این نسل در فضایی رشد کرده که هوش مصنوعی یک انتخاب نیست، بلکه بخشی از زیرساخت دیجیتال زندگی روزمره آن‌هاست از الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی گرفته تا دستیارهای صوتی این وابستگی اگرچه کارایی را افزایش داده، اما خطراتی پنهان نیز دارد.

وی افزود: در بهترین حالت، هوش مصنوعی می‌تواند مانند یک افزونه شناختی عمل کرده و توانمندی‌های ذهنی انسان را تقویت کند، اما الگوریتم‌های پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و تیک‌تاک با ایجاد «حباب‌های فیلتر»، محتوایی را به کاربران نشان می‌دهند که عمدتا تاییدکننده علایق و باورهای قبلی آن‌هاست. این روند می‌تواند تفکر انتقادی را تضعیف کرده و جهان‌بینی افراد را محدود کند و نسل Z را ناخواسته به واگذاری کنترل نحوه دریافت و پردازش اطلاعات خود به الگوریتم‌ها سوق دهد.

وی تاثیر هوش مصنوعی بر روابط اجتماعی را نیز قابل توجه دانست و گفت: عادت به پاسخ‌گویی سریع از طریق چت‌بات‌ها و ابزارهای دیجیتال ممکن است تحمل افراد را در برابر ابهام و پیچیدگی تعاملات انسانی کاهش دهد، تعاملاتی که نیازمند صبر، درک زبان بدن و نشانه‌های غیرکلامی هستند. همچنین خطر جایگزینی تعاملات عمیق رو در رو با ارتباطات سطحی مبتنی بر متن یا آواتار وجود دارد.

این روانشناس در پایان تأکید کرد: نسل Z در حال مواجهه با یک پارادوکس اساسی است استفاده از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری قدرتمند، بدون آنکه اجازه دهد این فناوری به مرجع اصلی تفکر و تصمیم‌گیری تبدیل شود. راه‌حل این چالش، ارتقای سواد عمیق هوش مصنوعی است، یعنی افراد نه‌تنها بدانند چگونه از AI استفاده کنند، بلکه آگاه باشند چرا و در چه موقعیت‌هایی نباید به آن تکیه کنند.

انتهای پیام