دکتر رضا صالحی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ناآشنا بودن مفهوم پیوند در حوزه سبزیجات برای بسیاری از دانشگاهیان و کشاورزان کشور، گفت: اگرچه پیوند در درختان میوه کاری روتین است، اما پیوند زدن گوجه‌فرنگی، خیار، هندوانه یا خربزه، واژه‌ای ناآشنا در کشاورزی و حتی در جمع‌های دانشگاهی است. این در حالی است که پس از سه دهه فعالیت پژوهشگران، می‎توان گفت که نشاء پیوندی، راه‌حلی برای بحران‌های مبرم کشاورزی است.

وی با اشاره به جایگاه سوم ایران در تولید هندوانه در دنیا، اشاره کرد: بالای ۹۰ درصد مزارع هندوانه کاری کشور، با بیماری‌های خاک‌زی خطرناک مواجهند. در این شرایط گیاه ۲۰ روز مانده به برداشت، ناگهان از بین می‌رود و راهکار شیمیایی مؤثر نیست.

صالحی ادامه داد: این بحران برای خربزه و خیار نیز به‌طور کامل صدق می‌کند و خسارت‌های هنگفتی به گلخانه‌داران می‌زند.

 پیوند روی پایه‌های مقاوم و وحشی

صالحی علت این پدیده را ناتوانی علم اصلاح نباتات در ایجاد مقاومت کامل در برابر شوری و بیماری‌های خاک‌زی دانست و درباره راهکارهای نوین تشریح کرد: دنیا به جای دستکاری ژنتیکی محصول حساس، به دنبال پایه‌های مقاوم رفته است. ما گیاه حساس و پرمحصول مثل هندوانه مرغوب را روی ریشه یک گیاه مقاوم وحشی مثل کدو پیوند می‌زنیم. این پایه قادر است در شرایط شوری و آلودگی شدید خاک به حیات خود ادامه دهد و محصول باکیفیت تولید کند.

وی با ارائه داده‌های میدانی از مزارع اطراف تهران و سایر نقاط کشور، درباره اثربخشی روش گفت: کشت معمولی هندوانه در خاک آلوده به قارچ‌های خطرناک، ۱۰۰ درصد نابود شد، در حالی که نشای پیوندی کاملاً سرسبز و پرثمر ماند. همچنین در خصوص گوجه‌فرنگی پیوندی روی پایه وحشی، با استفاده از ریشه گوجه‌فرنگی وحشی که در بیابان رشد می‌کند و بذر آن که هر دانه ۳۰ هزار تومان فروخته می‌شود، گیاهی تولید شده که در شوری بسیار بالاتر از حد مجاز برای کشت معمولی به رشد و باردهی ادامه می‌دهد.

عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران بیان کرد: این در حالی است که آب‌های بسیاری از مناطق کشور به دلیل سدیمی بودن، برای کشت معمولی نامناسب است.

کاهش چشمگیر مصرف آب و انرژی؛ هنر واقعی کشاورزی‌هایتک

صالحی با مقایسه مصرف آب در روش‌های مختلف، بر جنبه راهبردی فناوری تأکید کرد و افزود: برای تولید یک کیلو گوجه‌فرنگی در مزرعه، ۲۵۰ لیتر آب مصرف می‌شود. در گلخانه‌های سنتی ۱۰۰ لیتر، در گلخانه‌های بهتر به ۵۰ لیتر و در گلخانه‌های پیشرفته‌ای مانند کشور هلند این عدد به فقط چهار لیتر می‌رسد. این هنر دانشگاه و فناوری، کاهش مصرف آب و انرژی همراه با افزایش کمیت و کیفیت محصول است.

وی افزود: هلند مصرف گاز خود در گلخانه‌ها را از ۷۵ مترمکعب به ازای هر متر مربع در سال به ۲۵ مترمکعب کاهش داده است و این هنر آنهاست. در حالی که در برای تولید و خلق محصول این موارد باید دغدغه ما باشد.

لزوم تحول در تولید نشا

بنیان‌گذار نشاء پیوندی خاطرنشان کرد: ۱۰ سال پیش، تولید نشا به روش سنتی در تونل‌ها، با ۶۰ درصد ضایعات و وابستگی کامل به فصل همراه بود. اما امروز با نگاه صنعتی و تعریف فرآیند، به کارخانه نشا رسیده‌ایم. اتاق‌های کنترل‌شده پیوند که در ۳۶۵ روز سال با شرایط ثابت و کیفیت تضمین‌شده عمل می‌کنند. این تولید صنعتی، بازی را برای سرمایه‌گذاری خصوصی اقتصادی کرده است.

آموزش کشاورزان و نیاز به یک نهضت ملی

وی با اشاره به برگزاری دوره‌های آموزشی عملی برای کشاورزان و حضور میدانی مستمر تیم تحقیقاتی، بر ضرورت تداوم این رابطه تأکید کرد و گفت: حتی در مساجد برای کشاورزان کلاس گذاشتیم تا مفهوم را لمس کنند. اگر یک حلقه از این زنجیره مانند انتقال صحیح نشا به زمین اصلی رها شود، همه زحمات از بین می‌رود.

وی با بیان اینکه بازار این فناوری عظیم است، تاکید کرد: نیاز کشور به نشاء پیوندی سالانه حدود یک میلیارد عدد تخمین زده می‌شود و در بهترین حالت فعلی می‌توانیم به ۲۰ میلیون عدد برسیم. این نشان‌دهنده عظمت کار و نیاز به یک نهضت ملی با حضور سرمایه‌گذاران آگاه و متخصصان چندرشته‌ای است.

انتهای پیام