نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که زوال عقل اصطلاحی است که برای توصیف از دست دادن حافظه، اختلال در استدلال، مشکلات ارتباطی و سایر اختلالات روانی که می‌تواند ناشی از بیماری آلزایمر، سایر بیماری‌های تخریب کننده سیستم عصبی، سکته مغزی، عفونت‌های شدید، آسیب‌های سر یا سایر شرایط باشد، به‌کار می‌رود.

محققان دانشگاه «سان یات-سن» چین به‌تازگی تحقیقی سیستماتیک و متاآنالیزهای مختلف از داده‌های جمع‌آوری‌شده در دهه‌های گذشته انجام دادند تا ارتباط بین زوال عقل و ۲۶ بیماری مختلف محیطی، ازجمله بیماری‌های لثه، بیماری‌های کبدی، کاهش شنوایی، دیابت نوع ۲ و سایر بیماری‌ها را بررسی کنند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد، به‌طور تقریبی در یک سوم موارد، خطر ابتلا به زوال عقل با بیماری‌های دیگری مرتبط است که به‌طور مستقیم بر مغز تاثیر نمی‌گذارند.

ژنهونگ دنگ، یوکسین یانگ و همکارانشان گفتند: شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهد که بیماری‌های محیطی به‌عنوان عوامل خطر زوال عقل عمل می‌کنند، اما بار جمعیتی زوال عقل مرتبط با بیماری‌های مختلف محیطی ناشناخته مانده است.

محققان بیان کردند: با انجام بررسی سیستماتیک و متاآنالیزهای «بیزی» برای تخمین خطرات نسبی ۲۶ بیماری محیطی در ۹ سیستم مبتلا به زوال عقل، از جمله ۲۰۲ مقاله جستجو شده از یک پایگاه داده پزشکی در دسترس عموم(PubMed) تا ۶ سپتامبر ۲۰۲۴، تعداد ۱۶ بیماری محیطی را که با افزایش خطر زوال عقل مرتبط هستند، شناسایی کردیم.

تجزیه‌وتحلیل عمیق از داده‌های موجود مرتبط با زوال عقل

محققان به‌عنوان بخشی از پژوهش خود، داده‌های PubMed را که به‌عنوان بخشی از بیش از ۲۰۰ مطالعه تحقیقاتی قبلی جمع‌آوری شده بود، تجزیه‌وتحلیل کردند. تجزیه‌وتحلیل آنان بر ۲۶ بیماری محیطی متمرکز بود و دریافتند که ۱۶ مورد از این بیماری‌ها با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط هستند.

بیماری‌هایی که محققان شناسایی کردند شامل بیماری‌های پریودنتال لثه، سیروز و سایر بیماری‌های مزمن کبدی، کاهش شنوایی، کاهش بینایی، دیابت نوع ۲، بیماری مزمن کلیه، آرتروز، سکته مغزی، بیماری‌های ایسکمیک قلب، بیماری مزمن انسدادی ریه، آسم، فیبریلاسیون دهلیزی و فلوتر، درماتیت آتوپیک، آرتریت روماتوئید، مولتیپل اسکلروزیس (ام‌اس) و بیماری التهابی روده بودند.

دنگ، یانگ و همکارانشان نسبت موارد کلی زوال عقل را که می‌توان از نظر آماری به یک یا چند مورد از این بیماری‌ها نسبت داد، تخمین زدند.  

محققان اظهار کردند: با استفاده از خطرات نسبی تخمین زده شده از متاآنالیزها، شیوع‌های استخراج شده از «تحقیق بار جهانی بیماری‌ها» و اشتراکات بین این ۱۶ بیماری محیطی برگرفته از بانک زیستی بریتانیا، ما کسرهای منتسب به جمعیت این ۱۶ بیماری محیطی برای زوال عقل را که بر اساس جنسیت، سن، سطح شاخص اجتماعی-جمعیتی، منطقه جهانی و کشور و روندها از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ طبقه‌بندی شده بودند، تجزیه‌وتحلیل کردیم.

این بیماری‌های محیطی در سطح جهانی، مسوول حدود یک سوم (۳۳.۱۸ درصد) از بار زوال عقل بودند و موجب بروز تقریبا ۱۸.۸ میلیون مورد شایع شده‌اند.

نتایج تجزیه‌وتحلیل‌های این گروه نشان می‌دهد که ۱۶ بیماری محیطی شناسایی شده، می‌توانند با حدود یک سوم از کل موارد زوال عقل در سراسر جهان مرتبط باشند. نکته قابل‌توجه این است که پنج بیماری که بیشترین ارتباط را با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل داشتند شامل بیماری لثه، بیماری‌های مزمن کبدی، کاهش شنوایی، کاهش بینایی و دیابت نوع ۲ بودند.

دنگ، یانگ و همکارانشان گفتند: ۱۰ عامل اصلی کسر منتسب به جمعیت، بیماری‌های پریودنتال (۶.۱۰ درصد)، سیروز و سایر بیماری‌های مزمن کبدی (۵.۵۱ درصد)، کاهش شنوایی مرتبط با سن و سایر موارد (۴.۷۰ درصد)، نابینایی و از دست دادن بینایی (۴.۳۰ درصد)، دیابت نوع ۲ (۳.۸۰ درصد)، بیماری مزمن کلیه (۲.۷۲ درصد)، آرتروز (۲.۲۶ درصد)، سکته مغزی (۱.۰۱ درصد)، بیماری ایسکمیک قلب (۰.۹۷ درصد) و بیماری انسدادی مزمن ریه (۰.۹۲ درصد) بودند.

نتایج این تحقیق نشان داد که مجموعه‌ای از بیماری‌های محیطی با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل و در مجموع با حدود یک سوم از بار جهانی زوال عقل مربوط هستند و بر نیاز به راهبردهای هدفمند بهداشت عمومی تاکید می‌کنند.

پیامدهای پیشگیری و درمان زوال عقل

نتایج بررسی سیستماتیک و متاآنالیزهای این گروه تحقیقاتی، شواهد اخیر را تایید کرد که برخی از انواع زوال عقل را به بیماری‌هایی مرتبط می‌کند که به‌طور مستقیم بر مغز تاثیر نمی‌گذارند. آنان همچنین نشان می‌دهند، زوال عقل همیشه ناشی از آسیب‌ها یا بیماری‌های مغزی نیست، به این معنی که در برخی موارد ممکن است با درمان زودهنگام سایر بیماری‌ها از آن پیشگیری شود.

به گزارش مدیکال اکسپرس، یافته‌های محققان هنوز رابطه‌ علیتی بین بیماری‌های شناسایی‌شده و افزایش خطر ابتلا به زوال عقل را نشان نمی‌دهد، بنابراین، تحقیقات آینده می‌توانند تلاش کنند تا درک بهتری از چگونگی ارتباط این بیماری‌ها و فرآیندهای بیولوژیکی اساسی آنها با زوال عقل ارائه دهند.

این تلاش‌ها در نهایت می‌تواند به روشن شدن علل ریشه‌ای زوال عقل کمک کند. این امر به نوبه خود می‌تواند به توسعه‌ راهبردهای جدید برای پیشگیری، تشخیص زودهنگام و حتی درمان برخی از انواع زوال عقل منجر شود.

نتایج این تحقیق در مجله «طبیعت، رفتار انسان» (Nature Human Behavior) منتشر شده است.

انتهای پیام