مهدویت به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین آموزه‌های اندیشه شیعی، صرفاً مفهومی ناظر بر آینده‌ای دوردست نیست، بلکه ظرفیتی راهبردی برای تبیین مسئولیت فردی و اجتماعی انسان معاصر به شمار می‌رود.

مهدویت در اندیشه شیعی؛ فراتر از یک باور آخرالزمانی

لیلی رشیدی، مدرس معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان فارس در گفت‌وگو با ایسنا گفت: مهدویت در منظومه فکری تشیع جایگاهی حاشیه‌ای یا صرفاً اعتقادی ندارد، بلکه یکی از ارکان اصلی فهم تاریخ، هدایت و مسئولیت انسانی است. این آموزه، تداوم خط امامت و استمرار هدایت الهی در عصر غیبت را نمایندگی می‌کند و در عین حال، پاسخی نظری و عملی به پرسش‌های بنیادین انسان درباره عدالت، معنای رنج، و آینده تاریخ ارائه می‌دهد.

وی تاکید کرد: تقلیل مهدویت به یک وعده صرفاً آینده‌نگر، موجب غفلت از کارکردهای اجتماعی و تربیتی آن در زمان حال می‌شود؛ کارکردهایی که می‌توانند در سامان‌دهی رفتار فردی و جمعی نقش‌آفرین باشند.

انتظار؛ مفهومی فعال در برابر قرائت‌های منفعلانه

رشیدی به بحث بازخوانی مفهوم انتظار اشاره کرد و افزود: انتظار در قرائت اصیل شیعی، به معنای تعلیق کنش اجتماعی یا پذیرش وضع موجود نیست، بلکه نوعی آمادگی مستمر و آگاهانه برای اصلاح خویشتن و جامعه محسوب می‌شود.

وی تصریح کرد: انتظار، اگر از بستر معرفتی خود جدا شود، می‌تواند به ابزاری برای توجیه انفعال و بی‌مسئولیتی بدل شود؛ در حالی که در منابع معتبر دینی، منتظر واقعی کسی معرفی می‌شود که در عصر غیبت، به اخلاق، عدالت، آگاهی و مسئولیت اجتماعی پایبند است.

آسیب‌شناسی وضعیت کنونی 

این مدرس دانشگاه فرهنگیان فارس، با نگاهی انتقادی به وضعیت کنونی گفتمان مهدویت، یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها را غلبه رویکردهای احساسی و شعاری بر تحلیل‌های عقلانی و معرفتی دانست و افزود: وقتی مهدویت به مجموعه‌ای از مناسک بدون پشتوانه فکری تقلیل می‌یابد، از ظرفیت تحول‌آفرین خود فاصله می‌گیرد.

رشیدی همچنین به خطر خرافه‌گرایی و نشانه‌سازی‌های بی‌پایه اشاره کرد و گفت: تلاش برای تطبیق شتاب‌زده رویدادهای روزمره با علائم ظهور، نه‌تنها کمکی به تعمیق ایمان دینی نمی‌کند، بلکه زمینه‌ساز تضعیف عقلانیت مذهبی و بی‌اعتمادی اجتماعی می‌شود.

مهدویت و مسئولیت نهادهای آموزشی

رشیدی با بیان اینکه نظام تعلیم و تربیت نقش تعیین‌کننده‌ای در تبیین صحیح مهدویت دارد، بر جایگاه دانشگاه فرهنگیان تأکید کرد و گفت: این نهاد به دلیل تربیت معلمان آینده، مسئولیتی دوچندان در ارائه قرائتی عمیق، عقلانی و اجتماعی از مهدویت بر عهده دارد.

به گفته وی، آموزش مهدویت نباید به انتقال اطلاعات تاریخی یا مفاهیم کلی محدود شود، بلکه باید به‌عنوان یک چارچوب فکری و تربیتی مطرح شود که توانایی پرورش معلمانی مسئول، آگاه و عدالت‌محور را داشته باشد.

مهدویت؛ ظرفیتی برای بازسازی امید اجتماعی

رشیدی با تأکید بر اینکه مهدویت، در ذات خود، حامل پیام امید است؛ اما نه امیدی منفعل و انتزاعی، بلکه امیدی فعال و مسئولانه، گفت: در شرایطی که جامعه با چالش‌هایی چون یأس اجتماعی، بحران معنا و تضعیف سرمایه اجتماعی روبه‌روست، بازخوانی صحیح مهدویت می‌تواند به بازسازی امید جمعی کمک کند. این امید زمانی کارآمد خواهد بود که با آگاهی، تحلیل عقلانی و کنش اجتماعی همراه شود.

مهدویت و افق تمدنی آینده بشر

رشیدی بیان کرد: مهدویت تنها یک آموزه اعتقادی نیست، بلکه نظریه‌ای تمدنی محسوب می‌شود که تصویری روشن از آینده مطلوب بشر ارائه می‌دهد؛ آینده‌ای که در آن، عدالت، عقلانیت، اخلاق و معنویت در تعامل با یکدیگر تحقق می‌یابند.

وی تصریح کرد: جامعه منتظر، جامعه‌ای است که از هم‌اکنون در مسیر تحقق این ارزش‌ها حرکت می‌کند و مهدویت را به‌مثابه پروژه‌ای مستمر برای اصلاح فرد، جامعه و ساختارهای اجتماعی درک می‌کند.

ضرورت بازگشت مهدویت به متن زندگی روزمره

رشیدی بر ضرورت بازگرداندن مهدویت از سطح شعار و مناسک به متن زندگی روزمره تأکید کرد و افزود: مهدویت زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را ایفا کند که به الگویی عملی برای زیست اخلاقی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و کنشگری آگاهانه تبدیل شود.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان فارس اظهار کرد: چنین رویکردی می‌تواند مهدویت را به یکی از مؤثرترین منابع معنابخش و جهت‌دهنده در جامعه معاصر بدل کند.

انتهای پیام