مهدیه فلاحی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: طرح «زن الگوی سوم» در گفتمان اسلامی معاصر، پاسخی است به بن‌بست دو الگوی مسلط در تبیین هویت زن؛ الگویی که از یک‌سو زن را در چارچوب سنتی محدود و کم‌نقش تعریف می‌کند و از سوی‌ دیگر، در الگوی مدرن سکولار، او را به فردی مستقل اما گسسته از معنا، خانواده و مسئولیت اجتماعی فرو می‌کاهد. الگوی سوم، برخاسته از منظومه معرفتی اسلام و افق مهدویت، تلاشی برای بازتعریف زن، نه به‌عنوان «موضوع نزاع‌های ایدئولوژیک»، بلکه به‌مثابه «کنشگر آگاه در مسیر تاریخ‌سازی الهی» است.

پژوهشگر حوزوی اضافه کرد: در اندیشه مهدوی، زن صرفاً مخاطب تربیت نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی فرآیند زمینه‌سازی ظهور به‌شمار می‌آید. انتظار در مکتب شیعه، حالتی ایستا یا صرفاً احساسی نیست، بلکه نوعی کنش مستمر معرفتی، اخلاقی و اجتماعی است؛ چنان‌که در روایت معروف «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِی انْتِظَارُ الْفَرَج»، انتظار در ردیف «عمل»، نه حالت ذهنی صرفت عریف می‌شود.

وی ادامه داد: بر این اساس، زن منتظر، نقشی دوگانه اما هم‌افزا دارد؛ از یک‌سو در مسیر خودسازی، تعمیق ایمان و بصیرت دینی حرکت می‌کند و از سوی‌ دیگر، در جایگاه مربی نسل، کنشگر فرهنگی و پیوند دهنده خانواده و جامعه ایفا نقش می‌کند. این نگاه، هم‌راستا با افق ترسیم‌شده توسط رهبر معظم انقلاب در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی ایران است؛ جایی که زن مسلمان به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی معرفی می‌شود. زن الگوی سوم، نه بازتولید زن سنتی منزوی است و نه نسخه اسلامی‌شده زن مدرن، بلکه هویتی نوپدید است که میان معنویت، عقلانیت و مسئولیت اجتماعی جمع برقرار می‌کند.

مؤلفه‌های تربیت مهدوی در شکل‌دهی زن الگوی سوم

این فعال فرهنگی با بیان اینکه نخستین مؤلفه تربیت مهدوی، معنابخشی توحیدی به زیست روزمره است، گفت: در این چارچوب، کنش‌های روزانه زن -‌از مادری و همسری گرفته تا تحصیل، فعالیت فرهنگی و نقش‌آفرینی اجتماعی‌- در افق الهی و تاریخی بازخوانی می‌شود. قرآن کریم، ارزش کنش انسانی را به جنسیت یا موقعیت اجتماعی گره نمی‌زند، بلکه آن را در نسبت با ایمان و عمل صالح معنا می‌کند: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنثَی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً» (نحل: ۹۷). بر این اساس، زن مهدوی می‌آموزد که زندگی روزمره، میدان تمرین ایمان، عدالت و مسئولیت تاریخی است، نه صرفاً گذران زمان در انتظار آینده‌ای نامعلوم.

وی بیان کرد: دومین مؤلفه، تعادل میان عقلانیت، عاطفه و کنش اجتماعی است. برخلاف برخی قرائت‌های احساسی صرف از دینداری زنانه یا الگوهای عقل‌گرای خشک مدرن، تربیت مهدوی بر هماهنگی این ساحت‌ها تأکید دارد. زن الگوی سوم، هم قدرت تحلیل و تشخیص در میدان‌های فکری و فرهنگی را داراست و هم از ظرفیت عاطفی خود برای بازتولید اخلاق، امید و پیوند اجتماعی بهره می‌گیرد. این ترکیب، او را به کنشگری مؤثر در مواجهه با جنگ روایت‌ها و منازعات نرم فرهنگی تبدیل می‌کند؛ میدانی که در عصر غیبت، یکی از اصلی‌ترین عرصه‌های مسئولیت دینی است.

فلاحی سومین مؤلفه را هویت تمدنی و آینده‌نگر دانست و اضافه کرد: تربیت مهدوی، زن را در افق آینده الهی تاریخ تعریف می‌کند؛ افقی که در آن، تربیت نسل، سبک زندگی و حتی انتخاب‌های اجتماعی، معطوف به تحقق جامعه عادلانه موعود است. در روایات، یاران حضرت مهدی(ع) به‌عنوان انسان‌هایی با بصیرت، استقامت و آمادگی اجتماعی توصیف شده‌اند؛ ویژگی‌هایی که بدون نقش‌آفرینی آگاهانه زنان در خانواده و جامعه، تحقق آن‌ها ممکن نیست. از این منظر، زن مهدوی، نه مصرف‌کننده تاریخ، بلکه شریک در ساخت آن است.

وی یادآور شد: به طور کلی زن الگوی سوم در عصر مهدویت، حاصل تربیتی است که بر خودآگاهی دینی، مسئولیت تاریخی و پیوند میان فرد، خانواده و جامعه استوار است. این الگو، پاسخی عمیق و درون‌دینی به بحران هویت زن در جهان معاصر ارائه می‌دهد و می‌تواند برای طلاب و نخبگان حوزوی، چارچوبی معتبر در تبیین جایگاه زن در گفتمان دینی، فرهنگی و تمدنی فراهم آورد. در این افق، زن مهدوی، نه در حاشیه انتظار، بلکه در متن پروژه الهی «زمینه‌سازی ظهور» تعریف می‌شود؛ پروژه‌ای که بدون حضور آگاهانه، تربیت‌یافته و معنامحور زنان، تحقق آن قابل تصور نخواهد بود.

انتهای پیام