دکتر علیرضا درخشان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تحلیل تاریخی از وضعیت گسترش رشته طب سنتی ایرانی در ایران، اظهار کرد: از سال ۱۳۸۶ این طب وارد دانشگاه شده، دو سال بعد دوره PhD راه‌اندازی شد و اولین فارغ‌التحصیلان در سال ۱۳۹۲ وارد سیستم سلامت شدند. یعنی تنها ۱۲ سال از ورود اولین فارغ‌التحصیلان آکادمیک این رشته می‌گذرد که در مقیاس گسترش یک رشته تخصصی، زمان بسیار کمی است.

وی دو علت اصلی مراجعه مردم به این رشته درمانی را انتظار بهره‌مندی از فواید اضافه در کنار درمان رایج و نارضایتی از روند درمانی معمول دانست.

عدم عرضه ساختار یافته دولتی باعث شکل‌گیری مسیرهای جانبی در این حوزه شده است

این پزشک و متخصص طب سنتی ایرانی با اشاره به اینکه از جمله معضل‌هایی که در نقش یک سیاست‌گذار سلامت در حیطه طب سنتی و طب‌های مکمل وجود دارد، عدم پاسخگویی به این تقاضاست و گفت: در برخی دوره‌ها، در حوزه سیاست‌گذاری سلامت به این موضوع اهمیت داده نشد و طبیعتاً مردم نتوانستند به صورت صحیح از این طب بهره‌مند شوند. اما به تدریج روند جهانی به سمت این روش‌ها پیش رفت و مورد توجه قرار گرفت. مشکل اینجاست که در حوزه پاسخ به تقاضا معضل وجود دارد؛ تقاضا وجود دارد اما عرضه ساختاریافته، دولتی، قانونی و منظم در اختیار مردم نبوده و این باعث شکل‌گیری مسیرهای جانبی شده است.

درخشان با بیان اینکه در هر مسئله‌ای که تقاضا وجود داشته باشد و ساختار حاکمیتی، عرضه را مدیریت نکند، مسیرهای جانبی شکل می‌گیرند، تأکید کرد: به نظر من مردم مقصر نیستند. مردم دنبال برطرف کردن دو نیاز اصلی خود هستند که یکی از آن انتظار بهره‌مندی بیشتر و جبران نارضایتی از درمان‌های موجود است.

وی با اشاره به کمبود نیروی انسانی متخصص، خاطرنشان کرد: کل جامعه متخصصان طب سنتی در کشور حدود ۱۰۰۰ نفر است و با این تعداد به هیچ وجه نمی‌توان نیاز وسیع حوزه سلامت را پوشش داد. این یعنی طب سنتی به سیاست‌های پشتیبانی و حمایتی بسیار قوی‌تری نیاز دارد. متأسفانه حمایت‌ها از این طب یا حداقلی بوده و یا اگر وجود داشته، به درستی اجرایی و عملیاتی نشده است.

این پزشک و متخصص طب سنتی ایرانی به وضعیت بیمه اشاره و اظهار کرد: در طب ایرانی، ویزیت و اعمال یداوی مانند حجامت و زالودرمانی تحت پوشش بیمه قرار دارند. همچنین تعداد محدودی از داروهای گیاهی که از قدیم تحت پوشش بودند، شامل بیمه می‌شوند. اما مشکل اصلی اینجاست که اکثر داروهای تجویزی در طب ایرانی، داروهای فرموله‌شده‌ای هستند که توسط شرکت‌های داروسازی تولید شده و منشاء گیاهی دارند. این داروها متأسفانه تحت پوشش بیمه قرار ندارند.

درخشان در ادامه به توضیح مفاهیم پایه در این حوزه پرداخت و ادامه داد: طب مکمل به این معناست که طب رایج نقصی دارد و از طب مکمل برای تکمیل آن استفاده می‌شود. رویکرد جایگزین به معنای قطع درمان رایج و جایگزین کردن آن با روش دیگر است. اما رویکردی که امروز توصیه می‌شود، یکپارچه است که در آن از هر دو روش به صورت همزمان استفاده می‌شود.

تنها درصد کمی از تجویزها مبتنی بر گیاه خام است

وی در مورد وضعیت داروخانه‌های سنتی، افزود: آیین‌نامه داروخانه سنتی وجود دارد، اما متأسفانه در مشهد فاقد داروخانه سنتی مبتنی بر این آیین‌نامه هستیم و این یکی از معضلات این حوزه است. با این حال، داروخانه‌های معتبری هستند که تأمین گیاهان دارویی را انجام می‌دهند. لازم به ذکر است که تنها درصد کمی از تجویزها مبتنی بر گیاه خام است و اغلب بالای ۹۰ درصد تجویزها مبتنی بر داروهای گیاهی فرموله‌شده‌ای است که پایه گیاهی دارند.

این پزشک و متخصص طب سنتی ایرانی به مراکز معتبر عرضه داروهای طب سنتی اشاره و اعلام کرد: در حیطه گیاهان دارویی، سلامتکده‌های معتبری در هر شهر فعال هستند که فهرست آن‌ها در سایت انجمن علمی طب سنتی ایرانی تأیید و ثبت شده است. همچنین یک داروخانه تخصصی به زودی در بیمارستان امام رضا(ع) راه‌اندازی خواهد شد که در آن متخصصان داروسازی سنتی از رشته‌های معتبر کشور خدمات ارائه خواهند داد.

اصطلاح طب اسلامی از پایه نادرست است

درخشان به نقد جدی مفهوم طب اسلامی پرداخت و گفت: اصطلاح طب اسلامی از پایه نادرست است. در اسلام، چیزی به نام طب اسلامی وجود ندارد و بسیاری از علما و مراجع تقلید نیز با این عنوان مخالف هستند. البته در بدنه حوزه‌های علمیه، افرادی پیدا می‌شوند که به ارائه طبابت می‌پردازند؛ حال آنکه اساساً خود نهاد حوزه و علمای بزرگ با این مفهوم مخالفند.

وی با اشاره به مشکلات روش‌شناختی در این جریان، بیان کرد: متأسفانه در این مسیر، از احادیثی با اسناد ضعیف یا تحریف‌شده استفاده می‌شود که مورد استناد اهل علم نیست. آنچه به عنوان طب اسلامی رایج ارائه می‌شود، معمولاً ترکیبی نادرست از بخش‌هایی از طب سنتی ایرانی، برخی باورهای بومی و فلکی، همراه با تجربیات شخصی و حتی توهمات است.

هرگونه دارویی که محتوای مشخص و شفافی ندارد، نباید مصرف شود

این متخصص با هشدار جدی درباره مصرف داروهای ناشناس تأکید کرد: هرگونه دارویی که محتوای مشخص و شفافی ندارد، نباید مصرف شود. متأسفانه شاهد هستیم که برخی داروها بدون ارائه اطلاعات دقیق و ثبت رسمی در داروخانه‌ها یا عطاری‌ها عرضه می‌شوند. این در حالی است که راه‌های قانونی مانند ثبت مالکیت معنوی و اختراع وجود دارد و هیچ توجیهی برای فروش داروهای ناشناس پذیرفته نیست.

درخشان مشکل اصلی را در مداخله‌گران غیرمتخصص دانست و توضیح داد: مشکل عمده‌ای که مردم با آن روبرو می‌شوند، بیشتر ناشی از مداخله‌گران در این حوزه است، نه خود گیاهان دارویی، چرا که مکانیسم اثر بسیاری از گیاهان دارویی تا حدی شناخته‌شده است. آنچه واقعاً خطرناک است، مصرف داروهای ترکیبی ناشناخته است؛ مانند نمونه‌ای از پودر دیابتی که از افراد غیرمجاز تهیه شده و عوارض جدی به همراه دارد.

وی با بیان یک نکته تامل‌برانگیز اضافه کرد: تنها افراد کم‌سواد در دام این قبیل موارد نمی‌افتند، بلکه حتی افراد تحصیل‌کرده نیز ممکن است فریب چنین عرضه‌کنندگانی را بخورند. این نشان می‌دهد که مشکل اصلی، فقدان آگاهی نیست، بلکه فقدان نظام عرضه ساختاریافته و نظارت شده است.

انتهای پیام