خبرگزاری مهر، گروه استان ها- مسعود خدیمی*: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان یکی از بازوان توانمند دفاعی ملت ایران، نهادی رسمی و حاکمیتی و مبتنی بر قانون اساسی است که نقش مهم و حیاتی در تأمین امنیت ملی و منطقه‌ای به ویژه در مبارزه با تروریسم داشته و دارد.ملتهای عراق، سوریه و لبنان، شکست داعش را مرهون حضور و فداکاری‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌دانند، به نظر می‌رسد هدف اتحادیه اروپا از تروریست خواندن این نهاد، در واقع مقابله با ملت ایران اسلامی است.

به استناد ماده ۳۹ منشور ملل متحد، مسئولیت اصلی مقابله با تهدید علیه صلح، نقض صلح و امنیت بین المللی و تجاوز، با شورای امنیت است و اقدامات تروریستی که عمدتا در قالب مصادیق فوق واقع می شوند در حیطه قلمرو صلاحیتی شورای امنیت واقع می شوند و علی القاعده تعیین و شناسایی گروهها و سازمانهای تروریستی با شورای امنیت است و اقدامات یکجانبه دولتهای عضو بر اساس بند ۷ ماده ۲ منشور که نافی دخالت در امور داخلی کشورهاست، مردود و نقض قواعد و اصول بین المللی است.

از سویی دیگر بر اساس بند یک ماده ۱ منشور ملل متحد و قطعنامه های مجمع عمومی و شورای امنیت، مقابله با تروریسم، اقدامات تروریستی و گروه‌های تروریستی و حتی کشورهای حامی تروریسم، یک اقدام جمعی با راهبری و نظارت مراجع بین المللی چون سازمان ملل متحد است، اگر چه وفق قطعنامه ۱۳۶۸ شورای امنیت بر دفاع انفرادی دولت های زیان دیده از تروریسم نیز تأکید شده است اما این مهم در چارچوب ماده ۵۱ منشور ملل متحد و پس از احراز تروریستی بودن اقدام و گروه هدف، امکان پذیر خواهد بود و تجویز شده که مبین دفاع مشروع است از این رو اقدامات یکجانبه ای از قبیل اقدام اتحادیه اروپا و آمریکا مبنی بر تروریست خواندن سپاه، وجاهت و ماهیت بین المللی نخواهندداشت.

از سویی دیگر علی رغم اجماع بین المللی بر تهدید تروریسم علیه صلح و امنیت بین المللی و پیامدهای مخرب بین المللی آن، بر مبنای دیدگاه غرب به تروریست و بکارگیری «راهبرد تروریست خوب -تروریست بد»، در مصادیق گروه ها و سازمانهای تروریستی و شناسایی آنها در نظام بین الملل اتفاق نظر وجود ندارد. متاسفانه آنچه در کنوانسیون های بین المللی و قطعنامه های بین المللی مورد اجماع است، مباحثی کاملاً کلی و محتوایی بوده و راه را بر مصادره به مطلوب توسط اتحادیه اروپا و آمریکا باز گذارده است.

در واقع دو نگرش کلی در تعریف تروریسم و تعیین مصادیق آن در نظام بین الملل وجود دارد که تمایزی مبنایی و محتوایی دارند که در نگاه اول هر گونه تحرکات خشونت طلبانه و مسلحانه علیه نظام های سیاسی را مشمول تروریسم می داند اما نگرش دوم مبارزات آزادی خواهانه را علیه نظام های استبدادی، از اقدامات تروریستی قلمداد نمی کند به همین سبب این تمایز بنیادین، مانع جدی در تعریف واحد از تروریسم و تعیین گروهها و سازمانهای تروریستی در حقوق بین الملل است.

به تازگی بیانیه وزارت خارجه آمریکا، سپاه پاسداران را جدا از دولت ایران مد نظر قرار داده و این در حالی است که سپاه پاسداران بر اساس اصل ۱۵۰ قانون اساسی جزئی از حاکمیت و نیروهای مسلح رسمی کشور ایران بوده و عملکرد آن، منتسب به حاکمیت ایران است و از سویی دیگر بر اساس تعریف دولت در ماده ۲ کنوانسیون سازمان ملل متحد در موضوع مصونیت قضایی دولت ها و اموال آنها، سپاه پاسداران جزئی از دولت جمهوری اسلامی ایران می باشد و اقدام یکجانبه اتحادیه اروپا و ایالات متحده، نقض کنوانسیون مذکور و اصل مصونیت دولتها است.

از طرف دیگر بر اساس ماده ۵ همین کنوانسیون، محاکم داخلی آمریکا و سازمان منطه ای مثل اتحادیه اروپا نمی توانند اقدامات قضایی و حقوقی علیه سپاه پاسداران که رکنی از حکومت جمهوری اسلامی ایران می باشد، لحاظ کنند و این نهاد و اعضای آن را مورد پیگرد قضایی و قانونی قرار دهند و یا در لیست تحریم قرار دهد. از این رو بر اساس ماده ۴ پیش نویس طرح مسئولیت بین المللی کشورها در برابر اعمال متخلفانه بین المللی ۲۰۰۱ و ماده ۵۳ عهدنامه حقوق معاهدات ۱۹۶۹ وین، دال برنقض قاعده آمره بین المللی توسط آمریکا و اتحادیه اروپا، مسئولیت بین المللی آمریکا و اتحادیه اروپا قطعی است .

از جانب دیگر تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان یکی از ارکان نظامی حکومت جمهوری اسلامی ایران، می تواند ناقض اصول و قواعد حقوق بشر دوستانه بین المللی و کنوانسیون های چهارگانه ۱۹۴۹ ژنو در موضوع نیروهای نظامی و قواعد حاکم بر روابط سازمانی و نظامی آنها باشد.

*عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور و وکیل دادگستری