اختلافی که این‌ بار نیز با افزایش قیمت‌های اخیر با واکنش مقامات قضایی و نمایندگان مجلس و نهاد سیاست‌گزار خودرو و توقف عرضه به بازار روبه‌رو شده است.

شکاف عمیق قیمت کارخانه و بازار آزاد خودرو سال‌هاست به‌یکی از کانون‌های اصلی ناکارآمدی در صنعت‌خودرو کشور تبدیل شده و سال‌هاست صنعت‌خودرو ایران در دوراهی میان قیمت‌گذاری دستوری و آزادسازی قیمت‌ها معطل مانده است؛ سیاستی که نه مصرف‌کننده را راضی کرده، نه تولیدکننده را سر پا نگه داشته و نه حتی اهداف حمایتی دولت را محقق ساخته است. اصرار بر ادامه سیاستی که نه‌تنها به اصلاح بازار منجر نشده، بلکه تا به امروز حاصل آن چیزی جز زیان انباشته غول‌های جاده‌مخصوص، آشفتگی بازار، تقویت شبکه‌های رانتی و دورتر شدن مردم از بازار خودرو نبوده و عملا خودروسازان را در وضعیتی قرار داده است که برای جلوگیری از تشدید زیان، ناچار به‌کاهش تولید یا مدیریت عرضه شدند.

در روزهای اخیر بار دیگر موضوع اصلاح قیمت خودرو توسط یکی از شرکت‌های بزرگ خودروسازی کشور با واکنش نمایندگان مجلس، مقامات قضایی و سیاست‌گزار خودرو روبه‌رو شده است؛ در سال‌های اخیر تجربه نشان داده است واکنش‌هایی از این دست نه مانع گرانی می‌شود و نه از مصرف‌کننده حمایت می‌کند؛ بلکه تنها نحوه گرانی در بازار خودرو را تغییر می‌دهد. سازمان حمایت اعلام کرده است که گروه صنعتی ایران‌خودرو در سال جاری دو نوبت افزایش قیمت داشته و درخواست‌های بعدی این خودروساز، به‌دلیل عدم انطباق با مصوبات شورای‌رقابت و ضوابط هیات تعیین و تثبیت قیمت‌ها رد شده است. دادستانی با استناد به عدم تبعیت خودروساز از مقررات قیمت‌گذاری، دستور توقف عرضه خودرو را صادر کرده؛ تصمیمی که اگرچه در ظاهر با هدف صیانت از حقوق مصرف‌کننده اتخاذ شده، اما در عمل موجب کشمکش خودروساز و سیاست‌گزار، توقف موقت فروش و تشدید کمبود عرضه، افزایش فشار قیمتی در بازار و عقب‌نشینی مصرف‌کنندگان به‌حاشیه شده است.

در واکنش به این اقدام دولت، قائم‌مقام ارشد مدیرعامل ایران‌خودرو با انتقاد صریح از قیمت‌گذاری دستوری و ورود شورای‌رقابت در حوزه قیمت‌گذاری خودرو گفت: «در چهار سال گذشته قیمت‌گذاری خودرو درمجموع ۸۴۰ هزارمیلیاردتومان زیان به ایران‌خودرو، سایپا و دولت وارد کرده؛ بی‌آن‌که بازار خودرو تنظیم شود.» جمشید ایمانی با بیان این‌که تالار اول ارز برای نهاده‌های تولید تعطیل و تالار دوم هم عملا تخصیص ارز نمی‌شود، تاکید کرد: «درچنین شرایطی خودروسازان برای تامین ارز مواداولیه مجبور به مراجعه به تالار تجاری هستند. این یعنی در کمتر از سه ماه ارز ۷۰ هزار تومانی، ۱۲۷ هزارتومان شده است. این مساله درحالی است که نهاده‌های تولید نیز نسبت به‌مهرماه امسال ۸۱ درصد رشد قیمت داشته و نرخ ارز نیز حدود ۹۵ درصد افزایش یافته است.»

به‌همین دلیل، این مقام ارشد در خودروسازی با توجه به افزایش هزینه‌های صورت‌گرفته در تولید تاکید می‌کند: «اگر موضوع قیمت‌گذاری دستوری تعیین‌تکلیف نشود، امکان ادامه فعالیت با این ظرفیت وجود ندارد. ایران‌خودرو ۳۵ درصد بیش از رشد شاخص صنعت‌خودرو تولید داشته است. ثبات نسبی بازار تاکنون به‌خاطر تلاش بی‌وقفه ایران‌خودرو در جبران کاهش عرضه خودروسازان دیگر است.»

این هشدارها به‌همراه آمارهای موجود و همچنین تجربه سال‌ها اعمال سیاست‌های تکلیفی در بحث قیمت‌ نشان می‌دهد که قیمت‌گذاری دستوری طی یک دهه اخیر هم‌زمان با رشد نرخ ارز منجر به عقب‌ماندگی صنعت‌خودرو، کاهش کیفیت و افت تیراژ تولید شده است؛ سیاستی که با نادیده گرفتن هزینه‌های تولید، نرخ ارز، دستمزد و بهای مواداولیه شرایطی را ایجاد کرده که حاصل آن افت تیراژ، افزایش خودروهای ناقص، تاخیر در تحویل و درنهایت محدود شدن عرضه بوده است؛ کاهش عرضه‌ای که به هیچ‌وجه به‌نفع مصرف‌کننده و تولیدکننده نبوده و بلکه عاملی برای توزیع رانت در بازار بوده است.

رشد بهای چشمگیر مونتاژی‌ها در بازار

خودروهای داخلی روز گذشته رشد بهای چشمگیری را بین ۳ تا ۲۱۵ میلیون‌تومان تجربه کردند. جایی که نیسان اکستند EX (۱۴۰۴) با ۲۱۵ میلیون‌تومان افزایش یک‌میلیارد و ۳۸۵ میلیون‌تومان، نیسان دوگانه آپشنال (دریچه‌برقی) (۱۴۰۴) با ۱۸۵ میلیون‌تومان افزایش یک‌میلیارد و ۳۶۰ میلیون‌تومان، نیسان دوگانه EX (۱۴۰۴) با ۱۵۰ میلیون‌تومان افزایش یک‌میلیارد و ۴۰۰ میلیون‌تومان، کارون (با مانیتور) (۱۴۰۴) با ۱۱۰ میلیون‌تومان افزایش یک‌میلیارد و ۶۳۵ میلیون‌تومان، ری‌را (۱۴۰۴) با ۵۵ میلیون‌تومان افزایش ۲ ‌میلیارد و ۵۵۵ میلیون‌تومان و دنا پلاس (۵ دنده) (۱۴۰۴) با ۲۰ میلیون‌تومان افزایش یک‌میلیارد و ۶۴۵ میلیون‌تومان خرید و فروش شدند.

خودروهای مونتاژی نیز رشد بهای چشمگیر ۲۰ تا ۴۰۰ میلیون‌تومان را تجربه کردند. جایی که اکستریم TXL (۱۴۰۴) با ۴۰۰ میلیون‌تومان افزایش ۵ میلیارد و ۸۵۰ میلیون‌تومان، اکستریم LX (۱۴۰۴) با ۳۰۰ میلیون‌تومان افزایش ۴ ‌میلیارد و ۸۵۰ میلیون‌تومان، کی‌ام‌سی T۹ (۱۴۰۴) با ۲۰۰ میلیون‌تومان افزایش ۴ ‌میلیارد و ۹۰۰ میلیون‌تومان و چری آریزو ۵T اسپرت FL IE (۱۴۰۴) با ۵۰ میلیون‌تومان افزایش ۲ ‌میلیارد و ۶۵۰ میلیون‌تومان اعلام قیمت شدند.

همچنین در میان خودروهای وارداتی شاهد رشد بهای ۵۰ تا ۳۰۰ میلیون‌تومان بودیم. جایی که ارزش ب‌ام‌و iX۳ Leading (۲۰۲۵) با ۳۰۰ میلیون‌تومان افزایش به ۱۶ ‌میلیارد و ۳۰۰ میلیون‌تومان، بستیون T۷۷ (۲۰۲۳) با ۲۰۰ میلیون‌تومان افزایش به ۴ میلیارد و ۱۰۰ میلیون‌تومان، آئودی Q۵ e-tron تمام‌برقی (۲۰۲۴) با ۱۰۰ میلیون‌تومان افزایش به ۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیون‌تومان، ام جی GT (۲۰۲۴) با ۵۰ میلیون‌تومان افزایش به ۴ میلیارد و ۳۵۰ میلیون‌تومان و تویوتا آوالون هیبرید (۲۰۲۵) با ۵۰ میلیون‌تومان افزایش به ۱۱ ‌میلیارد و ۵۵۰ میلیون‌تومان رسید.