دکتر محمد انصاری در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه طبق آمار، سالانه از ۳۸۰ میلیارد مکعب نزولات جوی داریم که حدود ۷۰ درصد آن تبخیر می‌شود، اظهار کرد: از این مقدار بین حدود ۷۰ تا ۱۳۰ میلیارد مترمکعب آب داریم که اگر بتوانیم در حوزه کشاورزی تنها ۱۰ درصد صرفه‌جویی از ۷۰ میلیارد مترمکعب آب مصرفی داشته باشیم، معادل هفت میلیارد مترمکعب آب ذخیره خواهد شد.

وی افزود: این عدد زمانی جذاب می‌شود که بدانیم ظرفیت کل پنج سد اصلی تأمین‌کننده آب شرب استان تهران یعنی لار، لتیان، ماملو، کرج و طالقان حدود دو میلیارد مترمکعب است. یعنی این صرفه‌جویی می‌تواند ظرفیتی معادل بیش از سه‌برابری این سدها ایجاد کند.

انصاری با اشاره به گفته رئیس‌جمهور مبنی بر اینکه هزینه پروژه‌های انتقال آب از فلات مرکزی حدود ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر مترمکعب است، ادامه داد: اگر فرض کنیم سالانه نیاز به پر کردن همین پنج سد باشد، هزینه انتقال آب مورد نیاز آنها رقمی بالغ بر ۱۰۰۰ همت معادل یک‌ششم کل بودجه عمومی سال ۱۴۰۴ برآورد می‌شود. این در حالی است که صرفه‌جویی در بخش کشاورزی، گزینه‌ای به مراتب مقرون‌به‌صرفه‌تر و پایدارتر است.

وی درباره سه مشکل کلیدی بخش کشاورزی عنوان کرد: تغییر کاربری غیرمجاز اراضی کشاورزی، عمدتاً در استان‌های خوش‌آب‌وهوا تهران، البرز و شمالی رخ داده و زمین‌های کشاورزی به ویلا و استخرهای لوکس با مصرف چندین برابری تبدیل می‌شوند.

عضو هیئت علمی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس گفت: جلوگیری از تغییر کاربری‌های غیرمجاز به تنهایی می‌تواند تا ۱۳.۲ درصد از مصرف آب کشاورزی بکاهد.

وی به عدم شفافیت در آمار سطح زیر کشت به عنوان یکی از مشکلات بخش کشاورزی اشاره کرد و افزود: یک بازی برد-برد وجود دارد که بر اساس آن به نظر می‌رسد اعلام سطح کشت واقعی به دلیل تخصیص ناکافی، نامناسب و رانتی نهاده‌ها، به نفع هیچ یک از طرفین نیست. به عنوان مثال، آمار سطح زیر کشت گندم و جو در استان البرز در سال گذشته، ۱۸۷۰۰ هکتار بوده که این مقدار در سامانه هوشمند ۷۸۰۰ هکتار کمتر  برآورد شده است؛ از این رو الگوی کشت ناکارآمد نیازمند نظارت دقیق و هوشمند است.

وی با اشاره به تهیه یک سامانه هوشمند برای تلفیق فناوری‌های پیشرفته برای پاسخ به چالش‌ها بیان کرد: سامانه گرشا توسعه‌یافته نسخه قبلی است و با بهره‌گیری از یک معماری چندلایه و هوشمند، به صورت همزمان به سه چالش تغییر کاربری‌ها، سطح زیر کشت و الگوی کشت برای بانک‌داری آب می‌پردازد. هسته مرکزی این سامانه پیشرفته بر پایه الگوریتم‌های فراهوش و مدل‌های عددی مانند مدل‌های جعبه ابزار به صورت هیبریدی استوار است.

وی افزود: در بحث سطح زیر کشت، سامانه با بررسی ۸۷۶ نقطه در استان البرز، دقت ۱۰۰ درصدی در تشخیص سطح واقعی زیر کشت و حتی تشخیص علف هرز از محصول داشته است.

انصاری ادامه داد: در بحث تغییر کاربری با بررسی ۱۱۲۰ نقطه در شهرستان‌های ساوجبلاغ و چهارباغ البرز به عنوان بیشترین کانون‌های تغییر کاربری، صحت تشخیص سامانه در تمامی موارد به جز دو نقطه که تغییر کاربری مجاز داشتند، تأیید شده است.

این محقق در خصوص الگوی کشت گفت: از تصاویر ماهواره‌ای با دوره بازدید کوتاه ۱۷ تا ۲۰ روزه و تکنیک‌های افزایش دقت هوش مصنوعی استفاده می‌شود تا امکان نظارت مستمر فراهم شود.

انصاری بر یک قابلیت حیاتی سامانه تأکید کرد: مشکل اصلی قوانین فعلی، ممنوعیت تخریب پس از اتمام ساخت است. این سامانه با پردازش داده‌های رایگان ماهواره‌ای و افزایش هوشمندانه نرخ پایش، هدف خود را شناسایی تغییر کاربری در بازه زمانی کمتر و در حین ساخت قرار داده است. این امر به دستگاه‌های نظارتی اجازه می‌دهد قبل از وقوع جرم نهایی و غیرقابل بازگشت، مداخله کنند.

وی در پایان با معرفی تیم شش نفره اجرایی این پروژه (با میانگین سنی ۲۹ سال) تصریح کرد: این سامانه حاصل همکاری فارغ‌التحصیلان و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های صنعتی شریف، امیرکبیر و علم و صنعت است. ما از همفکری و همکاری تمامی اساتید و متخصصان برای توسعه و تکمیل کراس‌والیدیشن به ویژه در حوزه الگوی کشت و گسترش کاربردهای سامانه استقبال می‌کنیم.

انتهای پیام