به گزارش خبرنگار مهر، در راستای تقویت حکمرانی داده‌محور علم و فناوری و پاسخ به نیاز فزاینده دانشگاه‌ها و سیاست‌گذاران به تحلیل‌های معتبر و یکپارچه، سامانه علم‌سنجی دانشگاه‌های کشور توسط پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) طراحی و راه‌اندازی شده است؛ سامانه‌ای که برای نخستین‌بار، تصویری جامع، منسجم و قابل اتکا از عملکرد علمی دانشگاه‌های ایران ارائه می‌دهد.

پایان نگاه‌های پراکنده به عملکرد علمی

برای سالیان متمادی، ارزیابی عملکرد علمی دانشگاه‌ها متکی بر گزارش‌های پراکنده، داده‌های ناهمگون و شاخص‌های بعضاً ناهماهنگ بود. هر دانشگاه یا نهاد، بر اساس منابع محدود و روش‌های متفاوت، به تحلیل وضعیت خود می‌پرداخت و همین امر موجب می‌شد تصمیم‌سازی‌های کلان علمی با عدم قطعیت و بعضاً تأخیر همراه باشد. نبود یک سامانه ملی و مرجع، خلأیی جدی در سیاست‌گذاری علم کشور ایجاد کرده بود.

سامانه‌ای برای مشاهده دقیق «چهره علمی» دانشگاه‌ها

سامانه علم‌سنجی دانشگاه‌های کشور با تجمیع، پالایش و تحلیل داده‌های علمی، امکان پایش مستمر و مقایسه‌پذیر عملکرد دانشگاه‌ها را فراهم کرده است. این سامانه با تکیه بر شاخص‌های استاندارد علم‌سنجی، ابعاد مختلف تولید علم را به‌صورت تحلیلی و قابل فهم نمایش می‌دهد و دانشگاه‌ها را از سطح گزارش‌های توصیفی، به سطح تحلیل‌های مبتنی بر شواهد ارتقا می‌دهد.

کارکردها و دستاوردهای کلیدی

• ارائه شاخص‌های معتبر علم‌سنجی برای دانشگاه‌ها در حوزه تولیدات علمی، تأثیرگذاری و روندهای پژوهشی
• امکان مقایسه دانشگاه‌ها در بازه‌های زمانی و حوزه‌های علمی مختلف
• روزآمدی مستمر داده‌ها و حذف تأخیرهای رایج در گزارش‌های سنتی
• شفاف‌سازی عملکرد علمی برای مدیران دانشگاهی و نهادهای تصمیم‌ساز
• پشتیبانی از برنامه‌ریزی راهبردی دانشگاه‌ها و پایش تحقق اهداف علمی

تحول در نقش داده در مدیریت دانشگاهی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این سامانه، تغییر جایگاه داده در مدیریت علم است. با استقرار سامانه علم‌سنجی، مدیران دانشگاهی به‌جای اتکا به برداشت‌های کلی یا گزارش‌های محدود، به داشبوردهای تحلیلی و شواهد کمی و کیفی دسترسی دارند. این تحول، مسیر حرکت از مدیریت مبتنی بر حدس و تجربه، به مدیریت مبتنی بر داده و تحلیل را هموار کرده است.

از ارزیابی صرف تا سیاست‌گذاری هوشمند

سامانه علم‌سنجی دانشگاه‌های کشور صرفاً ابزار رتبه‌بندی نیست؛ بلکه زیرساختی راهبردی برای سیاست‌گذاری علم به شمار می‌آید.

داده‌ها و تحلیل‌های این سامانه می‌تواند مبنای:
• تدوین برنامه‌های توسعه پژوهش
• تخصیص هدفمند منابع و حمایت‌ها
• شناسایی حوزه‌های مزیت‌دار و نوظهور علمی
• ارزیابی اثربخشی سیاست‌های علم و فناوری

قرار گیرد.

سامانه علم سنجی در نشانی https://umet.irandoc.ac.ir در دسترس است.

گامی ملی به‌سوی حکمرانی هوشمند علم

در مجموع، سامانه علم‌سنجی دانشگاه‌های کشور را می‌توان گامی بنیادین در مسیر نهادینه‌سازی حکمرانی داده‌محور در نظام آموزش عالی ایران دانست؛ سامانه‌ای که با ابتکار ایرانداک، زبان مشترکی میان داده، مدیریت و سیاست‌گذاری علمی ایجاد کرده و دانشگاه‌ها و تصمیم‌گیران را به درکی دقیق‌تر، شفاف‌تر و آینده‌نگرانه‌تر از وضعیت علم کشور مجهز می‌سازد.

این سامانه، نه‌تنها ابزار پایش امروز علم، بلکه زیرساخت طراحی آینده علم و فناوری ایران است.