خبرگزاری ایسنا بمناسبت چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در نشست تخصصی به «بازخوانی انقلاب اسلامی در همدان» و نقش مردم همدان در تثبیت و شکل‌گیری انقلاب اسلامی پرداخته است.

نقش مردم همدان در پیروزی و شکل‌گیری انقلاب اسلامی

کارشناس و پژوهشگر کتابخانه و مرکز اسناد غرب کشور، انقلاب اسلامی را حاصل تفکر و عقلانیت قشرهای مختلف در جامعه ایران دانست و بر همبستگی میان مردم و ایستادگی در برابر استعمار و ظلم تاکید کرد.

کارشناس و پژوهشگر مرکز اسناد غرب کشور، نقش مردم همدان در پیروزی و شکل‌گیری انقلاب اسلامی را مهم دانست و بیان کرد: مردم همدان به دلیل داشتن سابقه مذهبی و لقب دارالمومنین، هم نوا و همگام با سایر استان‌ها در پیشبرد انقلاب اسلامی نقش بسزایی داشتند.

حسن افشار بر نقش تاثیرگذار علما و روحانیان در روشنگری و ایجاد تفکر انقلابی، آزادی‌خواهی و استعمارستیزی تاکید کرد و گفت: علما و روحانیان در مساجد با برگزاری کلاس‌های درس اخلاق و عرفان و مسائل اقتصادی و مکاسب به بازاریان، فضای مناسبی نیز برای روشنگری و آشنایی مردم با واژه‌هایی مانند انقلاب و مبارزه زمینه پیروزی انقلاب اسلامی را فراهم می‌کردند.

وی به نقش تعیین کننده آیت‌الله ملاعلی معصومی همدانی معروف به آقای آخوند اشاره کرد و گفت: ایشان به واسطه شخصیت فردی، ارتباط بسیار خوبی با توده‌های مختلف مردم داشت و محل رجوع از قدیم بود که بر اساس تدبیر خود مشکلات و اختلافات را حل و فصل کرده و تلاش داشته تا منش و رفتار صحیح را به مردم آموزش دهد.

افشار روند جدی مبارزه مردم همدان را در رحلت و تشییع مرحوم آیت‌الله ملاعلی معصومی همدانی دانست و گفت: آقای آخوند به واسطه نزدیکی و علاقمندی مردم همدان و ارتباط گسترده‌ای که با توده‌های مختلف داشتند جایگاه ویژه‌ای داشتند و رحلت ایشان در مرداد سال ۵۷ و از طرف دیگر چهلم شهدای قم علنی شدن مبارزه در همدان را رقم زد که شعار علیه حکومت پهلوی نمونه بارز آن است.

وی با بیان اینکه پس از رحلت آیت‌الله ملاعلی معصومی همدانی نیاز به یک رهبر و محور در همدان احساس می‌شد، اظهار کرد: پس از رحلت مرحوم آخوند، آیت‌الله سید اسدالله مدنی وارد عرصه رهبری انقلاب شدند و به تشخیص امام خمینی (ره) به همدان اعزام شدند که ورود ایشان با استقبال گسترده مردم همدان همراه بود.

پژوهشگر اسناد به شخصیت ارزنده، دوست‌داشتنی، عرفانی و کلام نافذ آیت‌الله مدنی اشاره کرد و گفت: آیت‌الله مدنی با رهبری مدبرانه، حضور میدانی، روش عملیاتی در مبارزات انقلابی در پایین آمدن مجسمه‌ها در همدان، جلوگیری از حرکت تانک‌ها و کاروان نظامی از همدان به تهران در ۲۱ بهمن سال ۵۸، جلوگیری از پخش سلاح‌های گرفته شده از نیروهای نظامی توسط مردم انقلابی در بین مردم، جلوگیری از حمله مردم به زندان و اقدامات دیگر در روند حرکت مردم همدان در پیروزی انقلاب اسلامی نقشی تاثیرگذار داشت.

وی به حضور افراد با نفوذ و تاثیرگذار در کنار آیت‌الله مدنی نیز اشاره کرد و گفت: جامعه روحانیت، بازاریان، خانواده‌های با نفوذ در همدان با حمایت‌های مادی و معنوی و همراهی با جریان‌های انقلابی از جمله تحصن‌ها و اعتصاب‌ها و یکی شدن مردم در جریان پیروزی انقلاب دست به دست هم داد و انقلاب اسلامی به ثمر نشست.

وی به ویژگی انقلابیون آن زمان به‌ویژه نوجوانان و جوانان اشاره کرد و خاطرنشان کرد: ویژگی انقلابیون به خصوص نوجوانان و جوانان و دانشجویان و اساتید آن دوره، مطالعه بود که سعی می‌کردند خود را به سلاح علم و آگاهی مجهز کنند.

افشار نمونه بارز این تفکر را در مناظره‌ها، مباحثه‌ها و جلسات بحث و گفت‌وگو بین احزاب و گروه‌ها دانست و افزود: این روند در دانشگاه‌ها و خیابان‌های همدان مانند میدان دانشگاه (میدان رضاشاه)، خیابان بوعلی جلوی دکه شهید ناصر شریفی (معروف به ناصر سیاه که ترور شد) انجام می‌گرفت.

این پژوهشگر اسناد با بیان اینکه این مکان‌ها تبدیل به مرکز انقلاب فرهنگی شده بودند، اظهار کرد: در این خیابان‌ها طرفداران احزاب و گروه‌ها غرفه داشتند و کتاب می‌فروختند و افکار و اندیشه‌های خود را با هدف جذب طرفداران، معرفی می‌کردند.

وی به تاثیرگذاری جریانی مهم در همدان در شکل‌گیری تفکر انقلابی اشاره کرد و گفت: جلسات قرآن مرحوم حاج آقای مسکین به نام مکتب امام زمان (عج) یکی از جلسات مهمی بود که رده‌های مختلف سنی در این جلسات شرکت می‌کردند.

این کارشناس افزود: علاوه بر این جلسات، در مساجد خیابان باباطاهر، خیابان تختی و ... نیز جلساتی برگزار می‌شد و یک شبکه نامحسوس عمیق روشنگری در همدان جریان پیدا کرده بود که بخشی از آن به عهده همین علما و روحانیون بود.

وی درباره ارتباط مردم همدان با امام خمینی (ره) نیز اظهار کرد: بنا بر اسناد و عکس‌های موجود، در سخنرانی معروف سال ۴۲ حضرت امام، همدانی‌ها جلوی منبر حضور دارند و این اسناد نشان‌ می‌دهد که مردم همدان به ویژه روحانیون و علمای بزرگ و بازاریان و خانواده‌های صاحب نفوذ با تهران ارتباط داشته‌اند.

این کارشناس اسناد با اشاره به اسناد موجود گزارش‌های روزانه شهربانی و ساواک، بیان کرد: با ایجاد و شکل‌گیری رابطه توده‌های مردم با تهران مبارزه شکل جدی‌تری به خود گرفته و شاهد حساسیت شهربانی و ساواک در شناسایی افراد و مکان‌های تاثیرگذار، دستگیری، تبعید، شکنجه و بازجویی مبارزین هستیم که بسیاری از آنان زیر شکنجه ساواک شهید شده‌اند.

وی افزود: بعضی از دستگیرشدگان از روحانیون و توده مردم بودند که در همدان دستگیر می‌شدند و تعدادی دیگر نیز همدانی‌هایی بودند که در شهرهای تهران و قم به فعالیت بر علیه اهداف و برنامه‌های حکومت پهلوی می‌پرداختند.

افشار با اشاره به سبک و سیاق روند مبارزات همدانی‌ها در دوران انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: در تمام کشور سبک و سیاق یکسانی مانند شب‌نامه‌ها، شعارنویسی و پخش اعلامیه وجود داشت اما همدانی‌ها در کنار استفاده از آن روش‌ها شیوه ترور را نیز به کار می‌گیرند که نمونه بارز آن ترور سرگرد کازرونی است که با هماهنگی میان مردم به انجام می‌رسد.

پژوهشگر اسناد با بیان اینکه اقدامات انقلابیون اقداماتی ماندگار بوده است، تصریح کرد: روش انقلابیون با بررسی و نیازسنجی همراه بود که براساس آن در زمان آیت‌الله مدنی اقدام به ساخت مسجد، درمانگاه، دارالایتام کردند و چون با خدا معامله کردند کار آنان ماندگار شده است.

وی بر تفکر جهادی، انقلابی و ایرانی در ایجاد همبستگی میان مردم اشاره کرد و گفت: تمدن ایرانی و اعتقادات مذهبی دو بال پرواز ایرانیان است که سبب ایجاد همبستگی میان مردم می‌شود.

لزوم شناخت تفکر استعماری و مقابله با آن

افشار بر لزوم شناخت تفکر استعماری و مقابله با آن تاکید کرد و گفت: وقت این نوع تفکر را بشناسیم در مقابل آن دست به اقدام می‌زنیم و در این مورد آنچه اهمیت دارد همبستگی مردم در اقدام علیه تفکر استعماری است.

وی تصریح کرد: در دوران حاضر که استعمار آشکارا پیام خود را اعلام می‌کند، وظیفه این است که با هر نوع گرایش و تفکری که داریم به نفع مصالح  و منافع کشور مبارزه کنیم که نیازمند تفکر، شناخت، همبستگی و اتحاد است.

افشار با بیان اینکه تفکر استعمارستیزی از قبل هم بوده، به نقش جامعه دانشگاهی در شرایط حال حاضر کشور اشاره کرد و گفت: جامعه دانشگاهی امروز باید اهل مطالعه و شناخت باشد تا بداند گروهی از مبارزینی که انقلاب کردند از بدنه دانشگاهیان، سیاسیون و احزاب بوده‌اند.

وی افزود: توده‌های مردم در انقلاب اسلامی ایران در رده سوم تاثیرگذاری بودند که حاصل هدایت جامعه روحانیت، احزاب و گروه‌های مختلف سیاسی، ملی‌گرایان، حزب توده بود که با عقلانیت و شناخت انقلاب کردند.

کارشناس و پژوهشگر اسناد با بیان اینکه جوان امروز به همه مسائل با نگاه پرسشگری در پی کشف حقیقت است، گفت: ویژگی جوان امروز شک و پرسشگری است که نتیجه آن ایجاد اصلاح در مسائل است.

نقش و اثرگذاری آیت‌الله آخوند ملاعلی معصومی همدانی در آگاهی‌بخشی مردم همدان

استاد تاریخ انقلاب اسلامی نیز در این نشست با اشاره به اینکه مردم همدان نقش بسزایی در تثبیت و روند شکل‌گیری انقلاب اسلامی داشتند، بیان کرد: سه گروه در همدان نقش اساسی و بارزی در انقلاب اسلامی داشتند که گروه اول مبارزین، روحانیون و علما بودند و برای نمونه نقش اثرگذار سید نصرالله بنی‌صدر (معروف به صدرالعلمای همدانی)، در مانع شدن از پخش قرآن پهلوی و تغییر کاربری مدرسه زنگنه به حوزه علمیه را می‌توان اشاره کرد.

حافظ اسدبگی افزود: گروه دوم بازاریان بودند که نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری انقلاب اسلامی داشتند که می‌توان به حاج محمد دادفر (کتاب فروش) و حاج آقا نوریان اشاره کرد و گروه سوم نیز فرهنگیان و دانش‌آموزان بودند که واقعه ۳۰ مهر، نقطه عطف تاریخ مبارزات انقلاب اسلامی است.

وی افزود: در راس این هرم آیت‌الله آخوند ملاعلی معصومی همدانی بود که نقش محوری و تاثیرگذار در آگاهی‌بخشی به مردم همدان در مبارزه با رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی داشت.

اسدبگی با بیان اینکه مرحوم آخوند ملاعلی همدانی، رفیق شفیق و هم حجره امام خمینی (ره) بودند و شناخت کاملی از ایشان داشتند، گفت: مرحوم آخوند در مورد امام خمینی (ره) گفته‌اند که «روح‌الله خمینی در آینده نزدیک، صفحه‌ای از تاریخ را به نام خود خواهد گشود».

وی با بیان اینکه مرحوم آخوند فعالیت انقلابی خود را از سال ۴۰ و همزمان با دستگیری امام خمینی (ره) آغاز کرد، افزود: مرحوم آخوند ملاعلی همدانی به درخواست مرحوم حائری و مردم همدان برای تبلیغ دین اسلام، ارشاد مردم و مبارزه با رژیم پهلوی به این شهر آمدند.

اسدبگی به نقش مهم مرحوم آخوند در روشنگری مردم همدان اشاره کرد و گفت: مرحوم آخوند در وقایعی مانند شهادت حاج‌آقا مصطفی خمینی، رحلت دکتر شریعتی، قیام ۱۹ دی قم و ... با برگزاری مجالس سوگواری در مساجد همدان به روشنگری در مبارزه با طاغوت می‌پرداختند.

استاد تاریخ انقلاب اسلامی با بیان اینکه مرحوم آخوند در زمان زندگی و حضور خود در همدان با روشنگری و ارتباط عمیق با مردم نقشی بسزا در پیروزی انقلاب اسلامی داشت، افزود: رحلت و تشییع مرحوم آخوند نیز در جدی‌تر شدن شیوه مبارزاتی مردم همدان نقش تعیین کننده داشت تا آنجا که در این مراسم استاندار معروف همدان، قدرت‌الله خدایاری و شهید مفتح شرکت داشته و بزرگترین مرکز فساد در همدان تخریب شد و اولین شهید همدان، جمشید شرفخانی در همین روز به شهادت رسید.

اسدبگی با بیان اینکه مرحوم آخوند ملاعلی همدانی در کنار مبارزات و روشنگری‌های خود به خدمات علمی و تربیت شاگردانی بزرگ نیز پرداخته، اظهار کرد: آیت‌الله شهید محمد مفتح، مرجع تقلید آیت‌الله حسین نوری همدانی، امام جمعه فقید همدان آیت‌الله موسوی همدانی، مرحوم سیدرضا فاضلیان، آیت‌الله عندلیب زاده، شیخ احمد رحمانی و ... بوده‌اند.

وی به شخصیت‌های با نفوذ و مطرح همدانی در سال‌های انقلاب از شکل‌گیری تا پیروزی آن اشاره کرد و گفت: از شخصیت‌های مهم و تاثیرگذار می‌توان به شاگردان وی، مرحوم طاهره دباغ (مرضیه حدیدچی)، خاندان مرحوم حجازی، شهیدان دیباج، آیت‌الله سید نصرالله بنی‌صدر، سرباز وظیفه شهید امیدی (که در به رگبار بستن گارد ویژه نقش داشت) حاج جواد نوریان، علی‌آقا محمدی (مشاور اقتصادی رهبر معظم انقلاب اسلامی) و دیگران هستند که در شکل‌گیری انقلاب اسلامی نقش اساسی و مهمی داشتند.

استاد تاریخ انقلاب اسلامی با بیان اینکه آیت‌آلله سید اسدالله مدنی برجسته‌ترین چهره سیاسی تاریخ انقلاب اسلامی است که پس از آیت‌الله آخوند ملاعلی معصومی همدانی منشا خدمات مهم و تاثیرگذاری در همدان شدند، اظهار کرد: خدمات شهید مدنی، خواباندن غائله همافران پایگاه شکاری شهید نوژه همدان، توزیع سوخت و نفت، مبارزه با بهاییت، ساخت موسسه خیریه در قالب درمانگاه و صندوق و... از مهم‌ترین اقدامات ایشان در همدان است.

وی به مهم‌ترین اقدامات مردم همدان در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی نیز اشاره کرد و گفت: ترور سرگرد کازرونی (رئیس بخش کلانتری ۴ که فردی قسی‌القلب و شرور بود)، ترور استاندار وقت همدان، قدرت‌الله خدایاری توسط شهید مباشر کاشانی، اعزام مردم همدان با ۶۶ دستگاه اتوبوس به تهران برای دیدار با امام خمینی (ره)، دریافت مستقیم سخنرانی امام خمینی (ره) از طریق ماهواره اسدآباد از اقدامات مردم همدان بوده است.

انتهای پیام