در این میان، برقی‌سازی ناوگان تاکسی به‌عنوان راه‌حل راهبردی مدیریت آلودگی هوا مطرح شده، اما فاصله میان تصمیم و اجرا، چالش‌های تازه‌ای را پیش‌روی مدیریت شهری و رانندگان قرار داده است.

شنیدن صدای تاکسیران‌ها؛ نقطه شروع سیاست‌گزاری شهری

سید احمد علوی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، به تازگی در تاکید بر نقش گفت‌وگو با رانندگان در تصمیم‌سازی شهری، تصریح کرد که انتقادات و مطالبات تاکسیران‌ها یکی از مهم‌ترین ورودی‌های شورای شهر برای اصلاح سیاست‌هاست. به گفته او، شورای شهر اگرچه نهاد قانون‌گذار نیست، اما در چارچوب مقررات می‌تواند مسیر اجرای تصمیمات را هموار یا اصلاح کند. این نگاه، بازتابی از واقعیت میدانی تاکسیرانی تهران است؛ بخشی که به‌دلیل ارتباط مستقیم با شهروندان، نخستین نقطه برخورد بحران‌های شهری با زندگی روزمره مردم محسوب می‌شود.

برقی‌سازی تاکسی‌ها؛ راه‌حل قطعی، اجرای پرچالش

برقی‌سازی ناوگان تاکسیرانی تهران در نگاه مدیریت شهری، تنها گزینه علمی و پایدار برای کاهش آلودگی هواست. علوی با رد دیدگاه‌های انتقادی نسبت به ورود تاکسی‌های برقی تاکید می‌کند که نه‌تنها تاکسی‌ها، بلکه اتوبوس‌ها و حتی موتورسیکلت‌ها نیز ناگزیر به حرکت به سمت برقی‌سازی هستند.

با این حال، اجرای این سیاست با موانع عملی متعددی مواجه شده است. کمبود زیرساخت شارژ، نخستین و مهم‌ترین چالش تاکسی‌های برقی در تهران است. تعداد محدود ایستگاه‌های شارژ باعث شده رانندگان در ساعات اوج کاری با مشکل جدی مواجه شوند؛ مشکلی که مستقیما بر درآمد روزانه آنها اثر می‌گذارد.

راه‌حل‌های موقت؛ استفاده از زیرساخت اتوبوسرانی

برای کاهش فشار بر رانندگان تاکسی‌های برقی، مدیریت شهری با شرکت واحد اتوبوسرانی هماهنگ کرده تا تاکسی‌ها در ساعات مشخصی از جایگاه‌های شارژ اتوبوس‌ها استفاده کنند. اما این راه‌حل موقت نیز بدون ایراد نیست. به گفته علوی، ساعات تخصیص‌یافته برای شارژ تاکسی‌ها، هم‌زمان با اوج فعالیت روزانه آن‌هاست و همین موضوع عملا بخشی از مزیت اقتصادی تاکسی‌های برقی را از بین می‌برد. این تجربه نشان می‌دهد که توسعه ناوگان برقی بدون توسعه هم‌زمان زیرساخت، نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه می‌تواند به نارضایتی رانندگان منجر شود.

وعده‌های بزرگ، تحقق محدود

برنامه‌های اعلام‌شده برای نوسازی ناوگان تاکسیرانی تهران، ابعاد قابل‌توجهی داشته است. قرارداد خرید ۲۵ هزار دستگاه تاکسی برقی امضا شده، اما تاکنون تنها حدود ۳۵۰۰ تا ۳۶۰۰ دستگاه وارد ناوگان شده‌اند. این فاصله معنادار میان قرارداد و اجرا، یکی از نقاط ضعف جدی در روند نوسازی به شمار می‌رود.

در بخش اتوبوسرانی نیز وضعیت مشابهی دیده می‌شود. از قرارداد خرید ۲۵۰۰ دستگاه اتوبوس برقی خارجی، کمتر از ۵۰۰ دستگاه وارد چرخه خدمات‌رسانی شده و قرارداد داخلی سه‌ساله نیز به تحویل تنها چند دستگاه محدود مانده است. این اعداد نشان می‌دهد که چالش تامین، لجستیک و هماهنگی نهادی، عملا سرعت نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را کاهش داده است.

بیمه رانندگان؛ مطالبه‌ای قدیمی با گام‌های تازه

در کنار مسائل فنی، مطالبات معیشتی رانندگان تاکسی همچنان در صدر دغدغه‌ها قرار دارد. بیمه تامین اجتماعی یکی از قدیمی‌ترین خواسته‌های تاکسیران‌هاست؛ مطالبه‌ای که به گفته علوی، در متمم بودجه امسال و بودجه سال آینده دیده شده است.

بر اساس اعلام شورای شهر، بیمه تامین اجتماعی رانندگان تاکسی از بهمن‌ماه با پوشش ۲۵ هزار راننده آغاز می‌شود و قرار است در سال آینده به‌تدریج گسترش یابد. هرچند این اقدام گامی مثبت تلقی می‌شود، اما فعالان این حوزه معتقدند سرعت اجرای آن و دامنه پوشش، نقش تعیین‌کننده‌ای در بازگشت اعتماد رانندگان خواهد داشت.

تاکسیرانی و پلتفرم‌های هوشمند؛ فرصت از دست‌رفته

یکی دیگر از محورهای انتقادی رانندگان، عقب‌ماندن تاکسیرانی سنتی از بازار پلتفرم‌های هوشمند حمل‌ونقل است. تجربه‌هایی مانند «کارپینو» و «شهرزاد» که با هدف ورود تاکسی‌های رسمی به فضای دیجیتال طراحی شدند، به دلایل مختلف به نتیجه نرسیدند.

به گفته علوی، فشارهای بیرونی و نبود اجماع نهادی، مانع از شکل‌گیری یک پلتفرم پایدار و رقابت‌پذیر برای تاکسی‌های شهری شد. این در حالی است که توسعه خدمات هوشمند می‌توانست هم به افزایش درآمد رانندگان و هم به بهبود کیفیت خدمات شهری منجر شود.

یکی از نکات کلیدی مطرح‌شده از سوی عضو شورای شهر، تفکیک تصمیمات محلی و ملی در حوزه حمل‌ونقل است. شورای شهر مقرره‌گذار است و نه قانون‌گذار و بسیاری از گلوگاه‌های اجرایی تاکسیرانی و اتوبوسرانی، ریشه در تصمیمات دارد. همین محدودیت باعث شده بخشی از سیاست‌های شهری، علی‌رغم تصویب، در مرحله اجرا با تاخیر یا توقف مواجه شود. نتیجه این وضعیت، افزایش فاصله میان انتظار شهروندان و توان اجرایی مدیریت شهری است.

ضرورت هم‌زمانی سیاست و زیرساخت

تجربه تاکسیرانی تهران نشان می‌دهد که برقی‌سازی ناوگان و نوسازی حمل‌ونقل عمومی، بدون توسعه زیرساخت، اصلاح سازوکارهای حمایتی و توجه به معیشت رانندگان، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. تاکسی‌های برقی اگرچه از منظر زیست‌محیطی راه‌حل قطعی هستند، اما موفقیت آن‌ها به فراهم شدن شرایط اقتصادی و عملی برای رانندگان وابسته است.

حمل‌ونقل عمومی تهران در نقطه‌ای ایستاده که هر تصمیم نیمه‌کاره، می‌تواند به فرسایش اعتماد و تشدید مشکلات منجر شود. عبور از این وضعیت، نیازمند هماهنگی واقعی میان نهادهای شهری، دولت و بخش خصوصی است؛ مسیری که اگر به‌درستی طی شود، می‌تواند تاکسیرانی را از یک مساله مزمن، به یک فرصت شهری تبدیل کند.