بازار جهانی اتوبوس‌های بین‌شهری که در سال‌های پس از همه‌گیری کرونا با افت تقاضا، توقف سرمایه‌گذاری و فرسودگی ناوگان‌ مواجه شده بود، در سال ۲۰۲۵ نشانه‌های روشنی از بازگشت به مسیر رشد را بروز داد. احیای سفرهای جاده‌ای، افزایش قیمت سوخت‌های فسیلی، سیاست‌های حمایتی دولت‌ها برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و فشارهای زیست‌محیطی، همگی موجب شدند فروش اتوبوس‌های بین‌شهری در اروپا، آمریکای شمالی و بخش‌هایی از آسیا (به‌جز چین) وارد فاز تازه‌ای شود؛ فازی که بیش از هر زمان دیگری بر بهره‌وری، ایمنی و فناوری‌های کم‌کربن تکیه دارد.

اروپا؛ رشد فروش در سایه نوسازی ناوگان و الزامات زیست‌محیطی

اروپا در سال ۲۰۲۵ همچنان مهم‌ترین بازار اتوبوس‌های بین‌شهری خارج از چین باقی ماند. براساس داده‌های رسمی انجمن خودروسازان اروپا (ACEA)، ثبت‌نام انواع اتوبوس در اتحادیه‌اروپا و کشورهای همکار به حدود ۳۸ هزار دستگاه رسید که نسبت به سال پیش از آن رشدی معنادار را نشان می‌دهد. هرچند این آمار شامل اتوبوس‌های شهری نیز می‌شود؛ اما بررسی ترکیب سفارش‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از تقاضا مربوط به اتوبوس‌های بین‌شهری و جاده‌ای (Coach) بوده است.

دلیل اصلی این رشد را باید در سه عامل جست‌وجو کرد: نخست، فرسودگی ناوگان بین‌شهری در بسیاری از کشورهای اروپایی که طی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ به‌دلیل رکود، نوسازی آن به تعویق افتاده بود. دوم، افزایش سفرهای منطقه‌ای و بین‌کشوری به‌ویژه در کریدورهای پرتردد اروپای مرکزی و شرقی و سوم، سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی که شرکت‌های حمل‌ونقل را به‌جای تعمیر ناوگان قدیمی، به‌سمت خرید اتوبوس‌های جدید با استاندارد آلایندگی بالاتر سوق داد. در این میان، آلمان، لهستان و فرانسه بیشترین سهم را از فروش اتوبوس‌های بین‌شهری داشتند.

خودروسازانی مانند دایملر (مرسدس‌بنز)، MAN، ولوو و ایوکو تمرکز ویژه‌ای روی موتورکوچ‌های کم‌مصرف، هیبریدی و حتی برقی برای مسیرهای کوتاه و متوسط بین‌شهری دارند. اگرچه اتوبوس‌های تمام‌برقی هنوز سهم غالب بازار بین‌شهری اروپا نیستند، اما روند سفارش‌ها نشان می‌دهد که این بخش به‌تدریج در حال ورود به مسیر برقی‌سازی است

ایمنی و فناوری؛ نقطه ثقل تصمیم خریداران اروپایی

یکی از ویژگی‌های برجسته بازار اروپا در سال ۲۰۲۵، افزایش وزن مولفه ایمنی در تصمیم خرید بود. الزام‌های جدید اتحادیه‌اروپا برای نصب سامانه‌های کمک‌راننده پیشرفته، مانند ترمز اضطراری خودکار، هشدار خروج از خط و پایش خستگی راننده، باعث شد اتوبوس‌های نسل جدید جایگزین ناوگان قدیمی شوند. این موضوع به‌ویژه در بخش بین‌شهری اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه مسیرهای طولانی و سرعت‌های بالاتر، ریسک سوانح را افزایش می‌دهد. در نتیجه، بسیاری از شرکت‌های حمل‌ونقل اروپایی ترجیح دادند به‌جای بازسازی اتوبوس‌های قدیمی، سرمایه‌گذاری مستقیم در خرید اتوبوس‌های جدید انجام دهند؛ اقدامی که خود به افزایش فروش در سال ۲۰۲۵ کمک کرد.

آمریکای شمالی؛ بازار باثبات با رشد آرام

بازار اتوبوس‌های بین‌شهری در ایالات‌متحده و کانادا در سال ۲۰۲۵، برخلاف اروپا، با رشد شتابان همراه نبود؛ اما نشانه‌های روشنی از ثبات و احیای تدریجی را به‌نمایش گذاشت. صنعت موتورکوچ آمریکای شمالی که طی دوران کرونا آسیب جدی دیده بود، در سال‌های اخیر توانست بخش مهمی از تقاضای ازدست‌رفته را بازیابی کند.

اگرچه آمار رسمی متمرکزی از تعداد دقیق فروش اتوبوس‌های بین‌شهری جدید در آمریکا منتشر نمی‌شود، اما داده‌های انجمن‌های صنفی نشان می‌دهد که شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل جاده‌ای در سال ۲۰۲۵ اقدام به نوسازی محدود اما هدفمند ناوگان کرده‌اند. تمرکز اصلی این بازار نه بر افزایش تعداد، بلکه بر افزایش کیفیت، کاهش هزینه نگهداری و بهبود مصرف سوخت بوده است.

در آمریکا، اتوبوس‌های دیزلی پیشرفته با استانداردهای سخت‌گیرانه آلایندگی همچنان گزینه غالب هستند؛ اما علاقه به اتوبوس‌های گازسوز و هیبریدی نیز در حال افزایش است. سیاست‌های حمایتی دولت فدرال و برخی ایالت‌ها، به‌ویژه در قالب مشوق‌های زیست‌محیطی، نقش مهمی در حفظ تقاضا ایفا کرده‌اند.

آسیا بدون چین؛ بازار ناهمگون اما رو به رشد

آسیا به‌جز چین در سال ۲۰۲۵ تصویری ناهمگون اما امیدوارکننده از بازار اتوبوس‌های بین‌شهری ارائه داد. کشورهایی مانند ژاپن، کره‌جنوبی و هند سهم قابل‌توجهی از تولید و فروش اتوبوس‌های جاده‌ای را به‌خود اختصاص دادند. در این کشورها، رشد جمعیت شهری، توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه‌ای و افزایش هزینه‌های سوخت شخصی، تقاضا برای سفرهای بین‌شهری عمومی را تقویت کرده است. در هند، به‌ویژه، برنامه‌های دولت برای توسعه حمل‌ونقل عمومی بین‌شهری و کاهش تصادفات جاده‌ای، موجب افزایش سفارش اتوبوس‌های جدید شد. ژاپن و کره‌جنوبی نیز با تمرکز بر ایمنی، کیفیت ساخت و فناوری‌های نوین، بازار باثباتی را تجربه کردند؛ هرچند حجم فروش آن‌ها نسبت به اروپا محدودتر بود.

چرا چین حذف شد و چرا این حذف مهم است؟

حذف چین از این تحلیل، خود به روشن‌تر شدن تصویر بازار جهانی کمک می‌کند. چین به‌تنهایی بزرگ‌ترین بازار اتوبوس جهان است و آمارهای آن می‌تواند تصویر سایر مناطق را تحت‌تاثیر قرار دهد. تمرکز بر اروپا، آمریکا و سایر کشورهای آسیایی نشان می‌دهد که بازار جهانی اتوبوس‌های بین‌شهری بدون اتکا به‌چین نیز در سال ۲۰۲۵ توانسته به‌مسیر رشد بازگردد؛ رشدی که نه انفجاری، بلکه پایدار و مبتنی بر نوسازی ناوگان بوده است.

بازگشت عقلانی به سرمایه‌گذاری

برآیند داده‌ها و روندها نشان می‌دهد که فروش اتوبوس‌های بین‌شهری در سال ۲۰۲۵، در اروپا، آمریکا و آسیا (به‌جز چین)، وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که با احتیاط، عقلانیت اقتصادی و تمرکز بر بهره‌وری تعریف می‌شود. شرکت‌های حمل‌ونقل دیگر به‌دنبال توسعه کمّی ناوگان نیستند، بلکه کیفیت، ایمنی و هزینه‌های بلندمدت را در اولویت قرار داده‌اند.

برای صنعت خودروسازی و قطعه‌سازی جهانی، این تحول پیام روشنی دارد: آینده بازار اتوبوس‌های بین‌شهری نه در حجم بالا، بلکه در ارزش افزوده بالاتر رقم خواهد خورد؛ مسیری که اروپا آغازگر آن بوده و سایر مناطق جهان، هر یک با سرعتی متفاوت، درحال حرکت به سوی آن هستند.

چشم‌انداز ۲۰۲۶؛ احتیاط در فروش، تمرکز بر فناوری

ورود به سال ۲۰۲۶ برای اتوبوس‌سازان بزرگ اروپایی، آمریکایی و آسیایی با ترکیبی از ثبات نسبی و احتیاط سرمایه‌گذاری همراه شد. شرکت‌هایی مانند مرسدس‌بنز، MAN، ولوو و ایوکو پس از رشد قابل قبول فروش در ۲۰۲۵، تمرکز خود را از افزایش تیراژ به بهینه‌سازی سبد محصولات منتقل کردند. در اروپا، سفارش‌ها بیش از آن‌که افزایشی باشد، هدفمند و مبتنی بر جایگزینی ناوگان فرسوده شد؛ موضوعی که موجب شد بازار وارد فاز بلوغ شود.

در آمریکای شمالی نیز سال ۲۰۲۶ با رشد محدود اما باثبات همراه بود. اپراتورها به‌دلیل هزینه‌های بالای تامین مالی و عدم‌قطعیت‌های اقتصادی، خریدهای بزرگ را به‌تعویق انداختند و به‌جای آن بر ارتقای فناوری، کاهش مصرف سوخت و افزایش ایمنی ناوگان تمرکز کردند. در آسیا (به‌جز چین)، روند توسعه اتوبوس‌های کم‌مصرف و هیبریدی ادامه یافت؛ اما فشارهای قیمتی و نوسان هزینه مواداولیه، حاشیه‌سود تولیدکنندگان را محدود کرد.

درمجموع، ۲۰۲۶ برای اتوبوس‌سازان سال تثبیت دستاوردهای ۲۰۲۵ بود؛ سالی که در آن کیفیت، فناوری و بهره‌وری بیش از حجم فروش، تعیین‌کننده موقعیت شرکت‌ها در بازار جهانی شد.