هوشنگ ملایی، امروز ۹ بهمن‌ماه در اختتامیه سومین دوره طرح همیاران آب که با حضور مسئولان آموزش و پرورش خراسان رضوی و شرکت آب و فاضلاب مشهد برگزار شد، ضمن تقدیر از مدیران آموزش و پرورش استان، معلمان و دانش‌آموزان مشارکت‌کننده در این طرح، اظهار کرد: طرح همیاران آب به ابتکار شرکت آب و فاضلاب مشهد و اداره کل آموزش و پرورش خراسان رضوی اجرا شده و امروز به یکی از موفق‌ترین تجربه‌های مدیریت مصرف در کشور تبدیل شده است.

وی با اشاره به وضعیت منابع آبی کشور افزود: متوسط بارندگی سالانه ایران حدود ۲۴۰ میلی‌متر است، در حالی که متوسط بارندگی قاره آسیا بیش از ۷۰۰ میلی‌متر است. این موضوع نشان می‌دهد ایران کشوری خشک و کم‌آب است و چاره‌ای جز برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت مصرف منابع آبی ندارد.

ملایی با بیان اینکه تغییر اقلیم، چالش آب را تشدید کرده است، تصریح کرد: طی دهه‌های اخیر، علاوه بر کاهش بارندگی، شاهد افزایش دما نیز هستی، به‌گونه‌ای که متوسط دمای کشور تقریبا هر ۱۰ سال حدود نیم درجه افزایش می‌یابد. همچنین الگوی بارش تغییر کرده و بارش‌های برفی که امکان ذخیره‌سازی طبیعی آب را فراهم می‌کرد، کاهش یافته است.

معاون شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با اشاره به تمرکز جمعیت در مناطق کم‌بارش کشور خاطرنشان کرد: بیش از ۴۵ درصد جمعیت ایران در فلات مرکزی سکونت دارند، مناطقی که کمترین میزان بارندگی را دارند. در چنین شرایطی، مهم‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راهکار، سرمایه‌گذاری بر آموزش و فرهنگ‌سازی برای اصلاح الگوی مصرف است.

وی ادامه داد: کنترل مصرف آب در اختیار مصرف‌کننده است و ما باید از طریق آموزش، مهارت استفاده صحیح از آب را به جامعه منتقل کنیم. انتخاب مقطع ابتدایی برای آغاز این آموزش‌ها تصمیمی هوشمندانه بوده و امروز نتایج مثبت آن را به‌وضوح مشاهده می‌کنیم.

ملایی با اشاره به اثرگذاری طرح همیاران آب در آمار مصرف گفت: در حال حاضر متوسط مصرف آب در کشور به ازای هر خانوار حدود ۱۲.۷ مترمکعب است، اما این عدد در شهر مشهد طی سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰.۷ مترمکعب کاهش یافته است. این کاهش مصرف، نتیجه مستقیم مشارکت معلمان، دانش‌آموزان و اجرای موفق طرح همیاران آب در مشهد است.

وی با بیان اینکه امروز دیگر امکان انتقال آب از منابع جدید به شهرهایی مانند مشهد وجود ندارد، افزود: تمام ظرفیت‌های انتقال آب در کشور تقریبا استفاده شده و تنها راه پایدار، مدیریت تقاضا و اصلاح الگوی مصرف است. خوشبختانه مشهد در این زمینه توانسته با مدیریت مناسب و همراهی مردم، از تنش‌های شدید آبی عبور کند.

معاون توسعه مدیریت شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور تاکید کرد: تجربه موفق مشهد نشان داد که آموزش و پرورش می‌تواند محور اصلی فرهنگ‌سازی در حوزه آب باشد. این مدل در حال حاضر قابلیت تعمیم به سراسر کشور را دارد و می‌تواند به عنوان یک تجربه موفق ملی مورد استفاده قرار گیرد.

وی ضمن قدردانی از بیش از ۸۰۰۰ معلم و ده‌ها هزار دانش‌آموز مشارکت‌کننده در طرح همیاران آب گفت: نقش رسانه‌ها، مدیران آموزش و پرورش، معلمان و دانش‌آموزان در موفقیت این طرح بسیار تعیین‌کننده بوده و امیدواریم با تداوم این مسیر، بتوانیم فرهنگ مصرف بهینه آب را به یک رفتار پایدار اجتماعی در کشور تبدیل کنیم.

طرح همیاران آب مشهد یک الگوی ملی در فرهنگ‌سازی مصرف آب است

حجت الاسلام علی ابراهیمی پور، مسئول امور فرهنگی و دینی اب و فاضلاب کشور، با اشاره به جایگاه آب در آموزه‌های دینی، اظهار کرد: در آیات متعدد قرآن کریم، آب به عنوان منشا حیات معرفی شده و حیات انسان، طبیعت، رزق و روزی و حتی تداوم زندگی موجودات به آب وابسته دانسته شده است. این نگاه الهی نشان می‌دهد که آب نعمتی ارزشمند است که باید با حساسیت و مسئولیت بیشتری از آن حفاظت کنیم.

ابراهیمی‌پور ادامه داد: متاسفانه سال‌ها به ما چگونگی تشکیل ابرها و چرخه آب آموزش داده شد، اما شیوه درست مصرف آب کمتر مورد توجه قرار گرفت. امروز طرح همیاران آب این خلأ آموزشی را جبران کرده و مهارت مصرف صحیح را به دانش‌آموزان، خانواده‌ها و جامعه منتقل می‌کند.

وی با اشاره به زحمات گسترده برای تأمین آب در کشور خاطرنشان کرد: در برخی استان‌ها و شهرها، صدها کیلومتر لوله‌گذاری انجام شده تا آب به دست مردم برسد. این نشان می‌دهد که آب به آسانی به دست نمی‌آید و قدردانی از تلاش شبانه‌روزی کارکنان صنعت آب و فاضلاب و اصلاح الگوی مصرف، یک ضرورت اجتماعی است.

مسئول امور فرهنگی و دینی اب و فاضلاب کشور، با اشاره به آثار ملموس اجرای طرح همیاران آب در مشهد گفت: بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده، سرانه مصرف آب در مشهد طی ۳ سال اخیر به میزان قابل توجهی کاهش یافته و هر خانوار به طور میانگین حدود ۲.۵ مترمکعب در ماه صرفه‌جویی داشته است. این میزان صرفه‌جویی در شهری با جمعیت چند میلیونی، یک دستاورد بسیار بزرگ و کم‌نظیر به شمار می‌رود.

وی تاکید کرد: موفقیت مشهد در کاهش مصرف آب، نشان داد که با آموزش، آگاهی‌بخشی و مشارکت اجتماعی می‌توان حتی کارهای به ظاهر نشدنی را به نتیجه رساند. امیدواریم این تجربه ارزشمند به عنوان یک الگوی فرهنگی در سراسر کشور گسترش یابد و سایر استان‌ها نیز از آن بهره بگیرند.

طرح همیاران آب موجب کاهش ۲۰ درصدی مصرف آب در مشهد شد

حسین اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، نیز در ادامه این مراسم، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه آب، ناترازی منابع و مصارف است و مدیریت مصرف و پرهیز از اسراف، اساسی‌ترین راهکار عبور از این بحران به شمار می‌رود.

وی افزود: شرکت آب و فاضلاب مشهد سال‌هاست با آموزش و پرورش استان همکاری دارد و بر این باور بوده‌ایم که موثرترین بستر برای نهادینه‌سازی فرهنگ مصرف بهینه آب، نظام آموزشی به‌ویژه مقطع ابتدایی است. در همین راستا، طرح مشهد، شهر حساس به آب با هدف مسئله‌مند کردن موضوع آب در جامعه و ایجاد تغییر رفتار عمومی طراحی شد که یکی از مهم‌ترین پروژه‌های آن، طرح همیاران آب است.

اسماعیلیان با اشاره به تغییر رویکرد اجرایی این طرح تصریح کرد: در گذشته همکاران ما مستقیما به مدارس مراجعه و آموزش ارائه می‌کردند، اما دامنه اثرگذاری محدود بود. به همین دلیل راهبرد را تغییر دادیم و معلمان را به عنوان همیار و مروج آب وارد طرح کردیم. این اقدام هم موجب گسترش دامنه آموزش شد و هم اثربخشی پیام‌های آموزشی را افزایش داد، چراکه معلمان ارتباط عمیق‌تر و موثرتری با دانش‌آموزان دارند.

وی ادامه داد: در سال نخست اجرای طرح، حدود ۸۰۰ معلم به صورت داوطلبانه وارد این برنامه شدند. این عدد در سال دوم به ۴۳۰۰ نفر افزایش یافت و در سال سوم به بیش از ۸۱۰۰ معلم همیار آب رسید. همچنین تعداد دانش‌آموزان آموزش‌دیده نیز از ۴۰۰۰ نفر در سال اول به ۱۸ هزار نفر در سال دوم و به بیش از ۵۶ هزار نفر در سال جاری رسیده است.

مدیرعامل آب و فاضلاب مشهد با اشاره به گستره مخاطبان این طرح گفت: تنها در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بیش از ۲۴۳ هزار دانش‌آموز به صورت مستقیم و غیرمستقیم تحت پوشش آموزش‌های مرتبط با مدیریت مصرف آب قرار گرفته‌اند. همچنین محتوای آموزشی ارائه‌شده در سامانه شاد به طور میانگین با استقبال ۱۰ هزار بازدید برای هر محتوا مواجه بوده است.

اسماعیلیان با اشاره به اثرگذاری اجتماعی این طرح خاطرنشان کرد: بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، حدود ۹۰ درصد شهروندان مشهد نسبت به چالش‌های حوزه آب آگاهی دارند و در سال‌های اخیر شاهد روند کاهشی در سرانه مصرف آب بوده‌ایم. تابستان امسال شهر مشهد با وجود محدودیت منابع، بدون قطعی آب مدیریت شد و مصرف آب نسبت به سال گذشته حدود ۱۳ درصد کاهش یافت و در مجموع نزدیک به ۲۰ درصد کاهش نسبت به برنامه مصوب تامین آب محقق شد.

وی درباره برنامه‌های آینده این طرح گفت: بر اساس تفاهم‌نامه جدید با اداره کل آموزش و پرورش، در سال چهارم اجرای طرح، هدف‌گذاری شده است تعداد معلمان همیار آب از ۸۱۰۰ نفر به ۱۵ هزار نفر افزایش یابد و جامعه دانش‌آموزی تحت پوشش مستقیم از ۵۶ هزار نفر به ۱۰۰ هزار نفر برسد. همچنین تمرکز بیشتری بر مقاطع متوسطه در کنار دوره ابتدایی خواهیم داشت.

انتهای پیام