منطقه ویژه اقتصادی سرخس، دیگر تنها یک گذرگاه تاریخی برای کالاهای صادراتی نیست، بلکه امروزه به قلب تپنده‌ای تبدیل شده که ضربان آن بر روند توسعه و شکوفایی ملی تأثیری انکارناپذیر دارد. در شرایطی که کشور برای عبور از پیچ‌های اقتصادی به دنبال اتصال به بازارهای جهانی است، این منطقه با ظرفیت‌های ترانزیتی و تولیدی خود، نقش کلیدی در معادلات تجاری منطقه ایفا می‌کند.

منطقه ویژه اقتصادی سرخس، در یک فرآیند تحولی مبتنی بر توسعهٔ زیرساخت‌های لجستیکی و هماهنگی فشرده میان واحدهای اقتصادی، موفق شد در ۹ ماههٔ ابتدایی سال جاری، شاهد رشد ۳۷ درصدی در حوزهٔ صادرات و ترانزیت عبوری باشد. این جهش معنادار، آمار تجارت خارجی منطقه را به رقم ۶۱۳ میلیون و ۹۴۹ هزار دلار رساند که نشان از بازگشایی مؤثر«شریان اقتصادی» این مرز استراتژیک دارد.

مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی سرخس، این رشد را نویدبخش تثبیت جایگاه سرخس به عنوان دروازهٔ اصلی تجارت بین آسیا و اروپا دانست و گفت: رشد ۳۷ درصدی در ترانزیت، به‌ ویژه در شرایط پیچیده ژئوپلیتیکی فعلی، نشان‌ دهنده آن است که مزیت‌های نسبی جغرافیایی سرخس در حال تبدیل شدن به مزیت‌های رقابتی پایدار است.

محمدرضا رجبی مقدم، در گفت‌وگو با ایسنا افزود: هنگامی که از ۶۱۳ میلیون دلار ارزش ترانزیتی صحبت می‌کنیم، در واقع از تسهیل ورود و خروج سرمایه‌های تجاری عظیمی صحبت می‌کنیم که به دنبال مسیرهای کوتاه‌تر، امن‌تر و کارآمدتر هستند. این امر مستقیماً بر تراز تجاری کشور و تقویت ارزش ارز ملی در مبادلات منطقه‌ای تأثیر مثبت می‌گذارد.

وی اظهار کرد: آنچه در این دوره شاهد آن بودیم، نه فقط یک افزایش کمی، بلکه ارتقاء کیفی در نوع خدمات بود. حجم کالاهای عبوری با ارزش افزوده بالاتر، از جمله محصولات صنعتی و نیمه ساخته، افزایش یافته است که نشان می‌دهد فعالان حمل‌ونقل بین‌المللی، سرخس را به عنوان یک نقطه ترانشیپ مطمئن‌تر می‌شناسند تا صرفاً یک دروازه عبور سریع.

مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی سرخس، رمز اصلی این جهش ۳۷ درصدی را در دو محور استراتژیک از جمله هماهنگی بین واحدی و توسعه هدفمند زیرساخت‌های لجستیکی دانست و خاطرنشان کرد: موفقیت در عملیات لجستیکی پیچیده، بیش از هر چیز نیازمند هماهنگی بدون وقفه بین تمام ذی‌نفعان در زنجیره ارزش ترانزیت است. در سرخس، ما یک مدل عملیاتی جدید را پیاده‌سازی کردیم که بر مفهوم پنجره واحد عملیاتی در سطح اجرایی استوار است.

وی ادامه داد: این مدل شامل هم‌راستاسازی فرآیندهای گمرکی، استانداردسازی رویه‌های کنترل مرزی و مهم‌تر از همه، یکپارچه‌سازی سیستم‌های تبادل اطلاعات میان گمرک، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، سازمان بنادر و دریانوردی (در بخش ریلی) و شرکت‌های پایانه‌داری خصوصی و دولتی بود. این هم‌افزایی باعث شد تا متوسط زمان انتظار برای تخلیه و بارگیری مجدد، به‌ ویژه در بخش کانتینرهای بین‌المللی، کاهشی چشمگیر داشته باشد. ما در تلاشیم این زمان انتظار را تا پایان سال به زیر حد میانگین منطقه‌ای برسانیم.

رجبی مقدم خاطرنشان کرد: منطقه ویژه اقتصادی سرخس به عنوان نقطه اتصال حیاتی کریدورهای بین‌المللی، نیازمند زیرساختی بود که بتواند حجم فزاینده ترافیک را جذب کند.

افزایش ظرفیت پایانه یخچالی و انبارهای سرپوشیده استاندارد، امکان نگهداری و پردازش کالاهای فاسد شدنی را فراهم آورد که سهم قابل توجهی در جذب مسیرهای ترانزیتی از آسیای مرکزی به بنادر جنوبی کشور دارد. همچنین، گسترش رمپ‌های تخلیه و بارگیری ریلی و به‌ روزرسانی تجهیزات جابجایی بار باعث شد تا عملیات جابجایی بین واگن و تریلی با سرعت و ایمنی بیشتری انجام شود.

مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی سرخس، ادامه داد: بررسی آمارهای دو دوره نشان می‌دهد که رشد در ارزش دلاری(۱۶۶ میلیون دلار افزایش) نسبت به رشد صرفاً حجمی(بر حسب تن)، بسیار معنادارتر است. این امر نشان می‌دهد که نرخ میانگین ارزش هر تن کالای عبوری از سرخس افزایش یافته است.

وی خاطرنشان کرد: این تحول نتیجه سیاست‌های جذب سرمایه‌گذاری در حوزه فرآوری و انبارداری کالاهای با ارزش افزوده است. ما در سال گذشته تمرکز ویژه‌ای بر تسهیل ورود مواد اولیه نیمه ساخته برای شرکت‌های مستقر در منطقه و یا تسهیل فرآیند کالاهای حساس نظیر قطعات الکترونیکی و ماشین‌آلات سبک داشتیم.

رجبی مقدم اظهار کرد: این کالاها، ذاتاً ارزش افزوده بالاتری دارند و نیازمند خدمات پیچیده‌تری نظیر نظارت دقیق بر دمای نگهداری و امنیت بالا هستند. جذب این دست از ترانزیت، مستلزم ارتقاء سطح استاندارد خدمات است که با سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته، محقق شده است.

وی گفت: مرز سرخس به دلیل موقعیت ممتاز خود در مرز شرقی کشور، در دو کریدور کلیدی بین‌المللی قرار دارد؛ کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی شمال-جنوب که جنوب آسیا را به روسیه و شمال اروپا متصل می‌کند و همچنین به عنوان یکی از دروازه‌های اصلی در مسیر زمینی جاده ابریشم جدید(جاده اقتصادی چین-اروپا) است.

رجبی مقدم تصریح کرد: در حال حاضر، رقابت اصلی ما با سایر بنادر خشکی و مرزهای زمینی در منطقه نظیر ترکیه یا مسیرهای جنوبی حوزه خزر است. تفاوت ما در این است که سرخس می‌تواند خدمات چندوجهی را با بالاترین سطح ادغام ارائه دهد؛ از انتقال ریلی از چین یا آسیای مرکزی تا اتصال مستقیم به شبکه ریلی سراسری کشور و دسترسی به آب‌های آزاد خلیج فارس از طریق بنادر جنوبی. این یکپارچگی، مزیت زمانی قابل توجهی را برای مسیرهای شرق-غرب و شمال-جنوب فراهم می‌کند.

وی افزود: ما تلاش کرده‌ایم تا از طریق قراردادهای بلندمدت با اپراتورهای بزرگ حمل‌ونقل بین‌المللی، ثبات مسیر و هزینه را تضمین کنیم. برای شرکت‌های کشتیرانی بزرگ، پیش‌بینی‌پذیری فرآیندهای مرزی یک اولویت است و تمرکز ما بر روی این پیش‌بینی‌پذیری بوده است.

مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی سرخس، گفت: با وجود دستاوردهای ۹ ماهه، نگاهی بلندمدت‌تر به افق توسعه داریم. برنامه‌های آتی بر تبدیل مرز از یک نقطه عملیاتی صرف به یک مرکز لجستیک و ارزش‌آفرین متمرکز شده‌اند.

وی در تشریح این برنامه‌ها اظهار کرد: فاز بعدی توسعه، متمرکز برجذب سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی برای ایجاد واحدهای بسته‌بندی، مونتاژ سبک و فرآوری موقت در داخل منطقه ویژه خواهد بود. هدف این است که بخشی از کالاهای ترانزیتی در سرخس ارزش افزوده پیدا کرده و با عنوان کالای ایرانی (تولیدشده در منطقه ویژه) مجدداً به بازارهای هدف صادر شوند. این امر اشتغال‌زایی و درآمدزایی پایدارتری برای کشور ایجاد می‌کند.

رجبی مقدم ادامه داد: در حوزه ریلی، مذاکرات برای افزایش ظرفیت تبادل واگن با کشورهای همسایه در جریان است و برنامه‌هایی برای توسعه خطوط دسترسی اختصاصی به پایانه‌ها در دستور کار قرار دارد. همچنین، اجرای کامل طرح شهر لجستیکی و ایجاد تسهیلات مالی ترجیحی برای شرکت‌هایی که متعهد به استفاده از ظرفیت‌های ریلی سرخس باشند، در دستور کار است.

مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی سرخس، بیان کرد: سرخس امروز فراتر از یک مرز سنتی عمل می‌کند؛ ما در حال تبدیل شدن به یک گره حیاتی در شبکه لجستیک جهانی هستیم. این رشد ۳۷ درصدی، نقطه پایان نیست، بلکه آغاز یک مسیر مستمر برای رسیدن به اهداف بلندتر  تبدیل شدن به دروازه ترانزیتی درجه یک آسیا است.

منطقه ویژه اقتصادی سرخس؛ دروازه طلایی توسعه و اتصال شرق به غرب

منطقه ویژه اقتصادی سرخس، به عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های تجاری و ترانزیتی کشور، جایگاهی استراتژیک در شمال شرق ایران دارد.

فرماندار سرخس، در تشریح اهمیت حیاتی این منطقه، آن را نه تنها یک فرصت اقتصادی برای شهرستان، بلکه کلیدی برای تحقق اهداف کلان ملی در حوزه ترانزیت و صادرات دانست و گفت: سرخس با توجه به موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد خود، می‌تواند به عنوان پل ارتباطی میان ایران و کشورهای آسیای میانه عمل کند و نقشی بی‌بدیل در تأمین منافع ملی ایفا نماید.

مجید بیکی، با اشاره به هم‌مرزی این شهرستان با کشور ترکمنستان تأکید کرد: این منطقه ویژه، دروازه ورود ایران به بازارهای پررونق جهانی است.

سرخس تنها یک مرز زمینی معمولی نیست؛ بلکه حلقه اتصال کریدور شمال-جنوب و شرق-غرب است که با فعال‌سازی کامل ظرفیت‌های این منطقه، ایران می‌تواند نقش واسطه قدرتمندی را در مبادلات تجاری بین‌المللی بازی کند و از موقعیت خود به عنوان پل ترانزیت کالاهای آسیایی به اروپا و بالعکس بهره‌مند شود.

وی درباره تأثیر منطقه ویژه اقتصادی بر رونق تولید و اشتغال‌زایی گفت: ایجاد زیرساخت‌های مناسب در این منطقه، موجب جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی شده است.

فرماندار سرخس، افزود: معافیت‌های گمرکی و مالیاتی، همراه با زمین‌های آماده صنعتی، بستر مناسبی را برای واحدهای تولیدی فراهم کرده تا با هزینه‌های کمتر، محصولات خود را به بازارهای هدف صادر کنند. این رویکرد، نه تنها اشتغال را برای جوانان بومی سرخس به همراه داشته، بلکه مهاجرت معکوس را نیز در پی داشته است.

وی در ادامه گفت: نوسازی گمرک و ایجاد تسهیلات ویژه برای رانندگان و تاجران، زمان ترانزیت را به شدت کاهش داده و رضایت تجار را در پی داشته است. این امر باعث شده تا سرخس به عنوان یکی از رقابتی‌ترین مرزهای کشور شناخته شود.

فرماندار سرخس همچنین بر اهمیت توسعه بازارچه‌های مرزی و تجارت مرزنشینان تأکید و بیان کرد: منافع اقتصادی حاصل از مرز باید به مردم مرزنشین برسد و منطقه ویژه اقتصادی سرخس بستری را فراهم کرده تا ساکنان بومی نیز در این تجارت بزرگ سهیم باشند.

وی توسعه راه‌آهن و اتصال آن به شبکه ریلی کشورهای همسایه را یکی از دستاوردهای بزرگ منطقه دانست که می‌تواند حجم ترانزیت کالا را چندین برابر کند. راه‌آهن، شریان حیاتی منطقه است و تکمیل زیرساخت‌های جانبی آن، اولویت اول مدیریت شهرستان است.

بیکی خاطرنشان کرد: در شرایط تحریم، مرزها و مناطق ویژه اقتصادی، پناهگاه اقتصاد کشور هستند. با توجه به پتانسیل‌های عظیم سرخس در حوزه‌های کشاورزی، صنعت و معادن، این منطقه می‌تواند به قطبی تبدیل شود که نه تنها نیازهای داخلی را برطرف کند، بلکه ارزآوری قابل توجهی برای کشور داشته باشد.

وی با دعوت از تمام سرمایه‌گذاران افزود: سرمایه‌گذاران با اطمینان خاطر، در این منطقه سرمایه‌گذاری کنند و از مزیت‌های استراتژیک آن بهره‌مند شوند.

آنچه از واکاوی عملکرد و چشم‌انداز منطقه ویژه اقتصادی سرخس برمی‌آید، روایتی از عبور از مرزهای سنتی به سوی افق‌های مدرن لجستیکی است. سرخس دیگر تنها یک نقطه جغرافیایی در نقشه مرزی ایران نیست، بلکه با تکیه‌بر رشد ۳۷ درصدی در مبادلات و دستیابی به رقم بالغ‌بر ۶۰۰ میلیون دلار تجارت خارجی، ثابت کرده که می‌تواند در اقلیم پیچیده تحریم‌ها و رقابت‌های منطقه‌ای، به یک بازوی قدرتمند اقتصادی تبدیل شود.

با نگاهی به آینده، رویکرد مدیران و مسئولان در تبدیل سرخس از یک مسیر عبور به یک قطب ارزش‌آفرین، کلید واژه اصلی توسعه پایدار خواهد بود. تمرکز بر جذب سرمایه‌گذاری برای ایجاد واحدهای بسته‌بندی و مونتاژ در کنار ترانزیت کالا، نه تنها درآمد ارزی را افزایش می‌دهد، بلکه با ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان بومی، امنیت اجتماعی و رضایت عمومی را در مناطق مرزی تضمین می‌کند.

منطقه ویژه اقتصادی سرخس با قرار گرفتن در تقاطع کریدورهای مهم کشور، این پتانسیل را دارد که به عنوان دروازه طلایی ایران، نقشی انکارناپذیر در اتصال تولیدکنندگان داخلی به بازارهای جهانی ایفا کند و ضامن بقای و شکوفایی اقتصاد ملی در سال‌های پیش‌رو باشد.

انتهای پیام