محمدصادق جهانبخش در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر لزوم اتخاذ تصمیمات سخت در شرایط فعلی فضای مجازی کشور اظهار کرد: مسیر حرکت به سمت حکمرانی هوشمند، تنها راهکار پایدار در برابر تهدیدات امنیتی پلتفرم‌های خارجی بوده و استانداردهای دوگانه این سکوها مصداق ابزار جنگی دشمن است.

کارشناس رسانه و فضای مجازی درخصوص بهترین رویکرد برای آینده فضای مجازی پس از مسدودسازی برخی پلتفرم‌های خارجی بیان کرد: ما در شرایطی قرار داریم که باید تصمیم‌های سخت بگیریم. پیش از این کارشناسان مختلف و افراد دلسوز و دغدغه‌مند نسبت به این شرایط هشدار داده بودند، اما متأسفانه تدبیر درستی اتفاق نیفتاد و ما به شرایطی رسیدیم که امروز با آن مواجه هستیم.

پلتفرم‌های خارجی، ابزار جنگ شناختی

جهانبخش تصریح کرد: سکوهای مسدودشده، فراتر از یک ابزار ارتباطی، بلکه ابزار رسانه‌ای دشمن در جنگ ترکیبی هستند که مکمل جنگ نظامی، تروریستی و اقتصادی بوده و در وهله اول، جنگ شناختی دشمن را رقم می‌زنند.

وی با اشاره به سابقه رفتارهای مسئله‌دار برخی پلتفرم‌های خارجی افزود: این نخستین بار نیست که کشور با اشکالات امنیتی ناشی از عملکرد پلتفرم‌های خارجی مواجه می‌شود. در سال‌های گذشته شاهد دستکاری الگوریتم‌ها، انتشار محتوای خشونت‌آمیز، ضد امنیت ملی و حتی مطالبی بوده‌ایم که برخلاف قوانین اعلامی خود این پلتفرم‌ها منتشر شده است.

این کارشناس رسانه در ادامه با اشاره به نمونه‌ای از استانداردهای دوگانه حاکم بر این شبکه‌ها گفت: در حالی که وزیر امور خارجه کشورمان، کلیپی از جنایت‌های تروریست‌ها را با نهایت ملاحظه منتشر می‌کند، همان محتوا در شبکه اجتماعی «ایکس» محدود یا حذف می‌شود، اما در مقابل، آموزش‌های خشونت‌آمیز و تصاویر خشن به‌راحتی در این شبکه منتشر می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد: به همین دلیل، باید به سمت حکمرانی هوشمند فضای مجازی حرکت کنیم؛ چیزی که سال‌های گذشته باید اتفاق می‌افتاد، اما جلوی ضرر را هر زمانی بگیریم، منفعت است.

بازگشایی پلتفرم‌های خارجی بدون تضمین امنیتی، تکرار یک مسیر شکست‌خورده است

جهانبخش با تأکید بر لزوم تعیین شروط الزام‌آور برای فعالیت شبکه‌های اجتماعی خارجی گفت: تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد هرگونه بازگشایی بدون حکمرانی هوشمند، امنیت کشور را با مخاطره جدی مواجه می‌کند.

وی با اشاره به تجربه تعامل با تلگرام در سال‌های گذشته اظهار کرد: در دوره وزارت آقای آذری‌جهرمی، مذاکرات متعددی با پاول دورف انجام شد و دسترسی‌های فوق‌العاده‌ای به این نرم‌افزار داده شد، به واسطه اینکه این ابزار در ایران استفاده شود.

وی افزود: اما در بزنگاه امنیتی سال ۱۳۹۶، همین سکو به محلی برای آموزش تولید ابزار و سلاح و اعمال خشونت علیه نیروهای انتظامی و امنیتی تبدیل شد و مکاتبات رسمی وزارت ارتباطات با مدیران تلگرام بی‌پاسخ ماند.

تعامل‌های ناکام با اینستاگرام، ایکس و واتساپ

این کارشناس رسانه با اشاره به سایر شبکه‌های اجتماعی گفت: درباره اینستاگرام، توییتر سابق (ایکس فعلی)، واتساپ و سایر سکوها نیز تلاش‌هایی برای تعامل و مدیریت صورت گرفته، اما بر اساس تجربیات موجود، این تلاش‌ها همگی با شکست مواجه شده‌اند.

وی علت این ناکامی‌ها را در ساختار مالکیت و منافع سیاسی و اقتصادی حاکم بر این پلتفرم‌ها دانست و افزود: صاحبان این رسانه‌ها و جریان‌های اثرگذار پشت آن‌ها، در مقاطع مختلف از این ابزارها برای تأمین منافع خود استفاده می‌کنند؛ حتی اگر این منافع در تضاد با امنیت کشورها باشد.

جهانبخش تصریح کرد: الگوریتم‌های این پلتفرم‌ها ثابت و بی‌طرف نیستند و متناسب با منافع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی صاحبانشان تغییر می‌کنند؛ موضوعی که در کشورهای مختلف نیز تجربه شده است.

وی با تأکید بر اینکه بستن بلندمدت شبکه‌های اجتماعی خارجی می‌تواند راهکار پایداری باشد، گفت: جواب قطعی نیست، اما پیش از هر چیز باید هزینه و فایده را دید.

وی با اشاره به تبعات ناآرامی‌های سال‌های اخیر توضیح داد: وقتی کشوری درگیر اتفاقاتی می‌شود که بیش از سه هزار کشته، شمار زیادی مجروح، خسارت‌های سنگین به اموال عمومی و جولان آزادانه گروه‌های تروریستی را به دنبال دارد، نمی‌توان موضوع را صرفاً به اینکه آیا شبکه اجتماعی باید باز باشد یا بسته، تقلیل داد.

این کارشناس رسانه و فضای مجازی تأکید کرد: جان مردم و شرایط پایدار امنیتی کشور از هر ابزار و اپلیکیشنی مهم‌تر است و در چنین شرایطی، کشور ناگزیر از اتخاذ تصمیم‌های سخت است؛ تصمیم‌هایی که ای‌کاش زودتر از این‌ها گرفته می‌شد.

جهانبخش با تأکید بر لزوم اتخاذ تصمیمات روشن و یکپارچه در حوزه فضای مجازی گفت: سال‌ها بی‌تصمیمی درباره باز بودن یا بسته بودن پلتفرم‌های خارجی و نبود جایگزین بومی، کشور را در موقعیتی قرار داده که هر بار از یک مسیر مشابه دچار هزینه‌های امنیتی، اجتماعی و انسانی می‌شود.

فقدان جایگزین بومی؛ مسئله‌ای که از دهه ۸۰ نادیده گرفته شد

وی با اشاره به تجربه دو دهه اخیر کشور اظهار کرد: از اوایل دهه هشتاد و هم‌زمان با فراگیر شدن اینترنت، نشانه‌های شکل‌گیری شبکه‌های اجتماعی و بسترهای ارتباطی وجود داشت، اما در این سال‌ها نه سیاست منسجمی اتخاذ شد و نه تصمیمی که بتواند آینده این فضا را مدیریت کند.

جهانبخش در تشریح مفهوم حکمرانی فضای مجازی گفت: حکمرانی یعنی حاکمیت بر اساس منافع ملی و منافع مردم حکم کند که چه چیزی باشد و چه چیزی نباشد.

این کارشناس رسانه خاطرنشان کرد: حکمرانی فضای مجازی باید مبتنی بر منافع ملی، نیازهای واقعی مردم و حل مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی باشد، اما از همه این‌ها مهم‌تر، حفظ امنیت و جان مردم است.

وی در پایان گفت: هیچ ابزار و هیچ اپلیکیشنی ارزش ریخته شدن خون حتی یک انسان بی‌گناه را ندارد و در سیاست‌گذاری فضای مجازی باید به‌طور جدی مانع از تکرار جنگ شناختی دشمن در این بسترها شد.