به گزارش خبرنگار مهر، توفیق هاشم‌پور سبحانی، از چهره‌های شاخص در حوزه زبان و ادبیات فارسی، در سال ۱۳۱۷ شمسی در شهر تبریز دیده به جهان گشود. او پس از تکمیل تحصیلات در مقطع کارشناسی ارشد دبیری در دانشگاه تهران، به ترکیه رفت و دوره دکتری را در دانشگاه استانبول، در رشته زبان‌های عربی و فارسی طی کرد. او علاوه بر سمت نایب‌رئیسی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در دانشگاه‌های مختلف به تدریس و ترویج زبان و ادبیات فارسی اشتغال داشت.

سبحانی در دوران تحصیل خود از محضر اساتیدی چون احمد ترجانی‌زاده، سید حسن قاضی طباطبایی، دکتر محمدجعفر محجوب و دکتر محمود صناعی بهره‌مند شدند. همچنین در دوران اقامت در ترکیه، از دانش استاد برجسته، عبدالباقی گولپینارلی، در دانشگاه استانبول بهره جست. تدریس او در دانشگاه‌های تبریز، دانشگاه دهلی (در بازه زمانی ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۶) و دانشگاه پیام نور، فرصت‌های ارزشمندی را برای دانشجویان و پژوهشگران فراهم آورده است.

از کتاب‌های او می‌توان به فهرست‌های «تجارب‌السلف» هندوشاه نخجوانی، فهرست کتب خطی فارسی دانشگاه دهلی، حارث بن اسد محاسبی و کتاب «القعد» او، نگاهی به تاریخ ادب فارسی در هند، ترجمه شرح مثنوی شریف، ره‌آوردهای سفر (دهلی) اشاره کرد. همچنین آثار او در زمینه تصحیح و ترجمه نیز تصحیح تذکره «انجمن خاقان» اثر فاضل‌خان گروسی، فهرست نسخه‌های خطی فارسی کتابخانه بروسه، سیرت شیخ کبیر ابوعبدالله ابن خفیف شیرازی، مجالس سبعه (هفت خطابه) مثنوی معنوی، فتوت در کشورهای اسلامی و مآخذ آن، تصوف در یکصد پرسش و پاسخ، نقد «شعرالعجم» اثر شبلی نعمانی، «الهائم الخائف من لومه اللائم»، زندگینامه مولانا جلال‌الدین، ملامتیه و ملامتیان، و مولویّه بعد از مولاناست.

کتاب «مولانا جلال‌الدین، زندگانی، فلسفه، آثار و گزیده‌ای از آن‌ها» اثر ترجمه‌شده توسط توفیق سبحانی، در دوره سوم جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شناخته شد.

توفیق سبحانی این روزها پس از دو جراحی پیاپی در منزل استراحت می‌کند. او در گفتگو با خبرنگار مهر درباره آخرین کتاب‌هایی که کار کرده است گفت: آخرین کتاب‌هایی که روی آنها کار کرده‌ام کتاب سیره‌ابن‌خفیف شیرازی (شیخ کبیر) و کتاب انیس‌الطالبین و عوده الصالحین، اثر صلاح‌بن‌مبارک بخاری است که بسیار عالی نوشته است.

شهربانو طاها، همسر توفیق سبحانی در ادامه این گفتگو، درباره حال جسمانی همسرش گفت: استاد سبحانی در حال حاضر از نظر جسمانی در وضعیت مناسبی قرار دارد. با این وجود، به خاطر جراحی‌هایی اخیر فراموشی‌های گاه‌به‌گاه برایشان پیش آمده است. البته حافظه علمی ایشان همچنان فعال و پویاست و به محض پرسش درباره هر لغت یا کتابی، پاسخ‌های دقیقی ارائه می‌دهد. آخرین کتابی که کار کرده است کتاب تاریخ اسلام از نظر جامعه‌شناسی است، این اثر اخیراً برای انتشار به انتشارات «گویا» تحویل داده شده و در حال حاضر مراحل تایپ و آماده‌سازی برای چاپ را طی می‌کند.