به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ،  محدثه کرمی: در آستانه‌ی روز «حمل‌ونقل سبز،نفس تازه برای شهر» و هم‌زمان با هفته هوای پاک، بار دیگر توجه‌ها به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی شهرهای بزرگ معطوف شده است؛ آلودگی هوا. شعار روز سوم از هفته هوای پاک، نه‌تنها یک جمله تبلیغاتی، بلکه بازتاب‌دهنده‌ی یک ضرورت انکارناپذیر برای زندگی شهری امروز است.

رشد بی‌رویه خودروهای شخصی، استفاده گسترده از سوخت‌های فسیلی و ترافیک سنگین، شهرها را به محیط‌هایی آلوده و فرساینده تبدیل کرده است؛ شرایطی که سلامت شهروندان، به‌ویژه کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی را به‌طور جدی تهدید می‌کند. هفته هوای پاک فرصتی است تا بار دیگر نقش انسان، مدیریت شهری و انتخاب‌های روزمره‌مان را در کیفیت هوایی که تنفس می‌کنیم، بازنگری کنیم.

حمل‌ونقل سبز چیست و چرا اهمیت دارد؟

حمل‌ونقل سبز به مجموعه‌ای از شیوه‌های جابه‌جایی گفته می‌شود که کمترین آسیب را به محیط‌زیست وارد می‌کنند. استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی، دوچرخه، پیاده‌روی، خودروهای برقی و هیبریدی و همچنین توسعه زیرساخت‌های هوشمند شهری از مهم‌ترین مصادیق حمل‌ونقل سبز به‌شمار می‌روند.

کارشناسان محیط‌زیست معتقدند بخش قابل‌توجهی از آلودگی هوای شهری، مستقیماً ناشی از تردد وسایل نقلیه شخصی است. بنابراین هر اقدامی که بتواند وابستگی شهروندان به خودروهای شخصی را کاهش دهد، گامی مؤثر در مسیر داشتن شهری سالم‌تر خواهد بود.

هفته هوای پاک؛ یادآوری یک مسئولیت جمعی

نام‌گذاری هفته‌ای با عنوان «هوای پاک» تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه تلنگری است برای افزایش آگاهی عمومی و جلب توجه مدیران شهری به اهمیت سیاست‌گذاری‌های پایدار. هوای پاک یک حق همگانی است و تحقق آن نیازمند همکاری همه اقشار جامعه است؛ از مسئولان و برنامه‌ریزان شهری گرفته تا شهروندانی که هر روز انتخاب می‌کنند با چه وسیله‌ای تردد کنند.

در این میان، آموزش و فرهنگ‌سازی نقش کلیدی دارد. تغییر الگوی رفت‌وآمد، هرچند در نگاه اول دشوار به‌نظر می‌رسد، اما در بلندمدت می‌تواند تأثیرات چشمگیری بر سلامت جسمی و روانی شهروندان و کاهش هزینه‌های درمانی داشته باشد.

در همین راستا احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط‌زیست در گفتگو با خبرنگار مهر گفت:با توجه به روند کلی امسال و تمرکز بر شعار محوری هفته که نوسازی ناوگان حمل‌ونقل است، اگر وضعیت کلان‌شهرهای کشور را از نظر منابع انتشار آلاینده‌ها بررسی کنیم، به‌وضوح می‌بینیم که در برخی شهرهای بزرگ مانند تهران و مشهد، منبع غالب آلودگی هوا ناوگان حمل‌ونقل است.

وی ادامه داد: به‌عنوان مثال، در شهر تهران حدود ۶۰ درصد انتشار ذرات معلق و نزدیک به ۸۰ درصد گازهای آلاینده ناشی از منابع متحرک و ناوگان حمل‌ونقل است. اگرچه در برخی شهرها سهم منابع ساکن افزایش پیدا کرده، اما همچنان منابع متحرک نقش قابل‌ملاحظه و شاخصی در تولید آلاینده‌ها دارند. بنابراین، در هر برنامه‌ای که برای کاهش آلودگی هوا در کلان‌شهرها دنبال می‌شود، حتماً باید به موضوع ناوگان حمل‌ونقل توجه ویژه‌ای داشت.

اسقاط و نوسازی ناوگان فرسوده

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره نوسازی ناوگان فرسوده گفت: در حوزه مدیریت ناوگان حمل‌ونقل، سناریوهای مختلفی قابل طرح است؛ از جمله گسترش حمل‌ونقل عمومی، ارتقای نظارت بر معاینه فنی خودروها، بهبود نظارت بر تولید وسایل نقلیه و در نهایت، اسقاط و نوسازی ناوگان فرسوده. در این میان، اسقاط ناوگان فرسوده از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، چرا که این موضوع به‌طور هم‌زمان به دو چالش مهم کشور یعنی ناترازی سوخت و آلودگی هوا مرتبط است.

وی اظهار کرد: به‌طور مشخص، در شهر تهران حدود ۸ درصد ناوگان سواری فرسوده است، اما همین میزان، ۳۸ درصد آلایندگی این بخش از منابع متحرک را تولید می‌کند. به عبارت دیگر، هر خودروی فرسوده حدود ۹ برابر یک خودروی نوشماره آلایندگی دارد و بیش از دو برابر مصرف سوخت یک خودروی مشابه جدید را به خود اختصاص می‌دهد. این آمار به‌روشنی نشان می‌دهد که اسقاط و نوسازی ناوگان باید یکی از اولویت‌های اصلی کشور باشد.

افزودن حدود دو میلیون خودرو به ناوگان حمل و نقل کشور

احمد طاهری افزود: پس از اجرای قانون هوای پاک تا ابتدای سال ۱۴۰۳، در مجموع حدود ۲۰۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شده است. در سال‌های ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، تنها حدود ۱۵ هزار وسیله نقلیه اسقاط شد، در حالی که در همین بازه زمانی، نزدیک به دو میلیون خودرو به ناوگان حمل‌ونقل کشور اضافه شد؛ موضوعی که به‌معنای افزایش مصرف سوخت، افزایش تولید آلودگی و بالا رفتن غلظت آلاینده‌ها در کلان‌شهرهاست.

وی درباره توجه ویژه دولت چهاردهم به هوای پاک گفت: با این حال، دولت چهاردهم توجه ویژه‌ای به موضوع حمل‌ونقل داشته و از نخستین جلسات کارگروه ملی هوای پاک، این مسئله را در دستور کار قرار داده است. نتیجه این رویکرد، شکسته شدن رکورد اسقاط سالانه در سال ۱۴۰۳ بود، به‌طوری که حدود ۳۵۰ هزار خودرو از چرخه تردد خارج شد و از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون، مجموع اسقاط‌ها به بیش از ۵۰۰ هزار دستگاه رسیده است.

طاهری در پایان اظهار کرد: با وجود این اقدامات، همچنان نیازمند توجه و تمرکز بیشتری بر نوسازی ناوگان حمل‌ونقل هستیم و این موضوع باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی همه دستگاه‌های اجرایی دنبال شود. به همین دلیل، نام‌گذاری امسال با محوریت نوسازی ناوگان حمل‌ونقل انجام شده تا اهمیت این موضوع بیش از پیش یادآوری و زمینه اقدامات مؤثرتر فراهم شود.

آینده شهرها با حمل‌ونقل پاک

شهرهای پیشرو در جهان نشان داده‌اند که سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل سبز، یک هزینه اضافی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده است. کاهش آلودگی، افزایش نشاط اجتماعی، بهبود سلامت عمومی و حتی رشد اقتصادی، از جمله دستاوردهای حرکت به‌سوی سیستم‌های حمل‌ونقل پایدار است.

اگرچه چالش‌ها و محدودیت‌هایی در این مسیر وجود دارد، اما هفته هوای پاک و روز حمل‌ونقل سبز یادآور این نکته است که تغییر از قدم‌های کوچک آغاز می‌شود؛ از انتخاب یک مسیر پیاده‌روی کوتاه گرفته تا استفاده بیشتر از وسایل حمل‌ونقل عمومی.

«حمل‌ونقل سبز؛ نفس تازه‌ای برای شهر» شعاری است که تحقق آن نیازمند عزم جدی، برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت همگانی است. هوای پاک، حق نسل امروز و فرداست و رسیدن به آن، بدون تغییر در شیوه‌های جابه‌جایی شهری ممکن نخواهد بود. شاید امروز بهترین زمان باشد تا هرکدام از ما، سهم خود را در تازه‌تر شدن نفس‌های شهر ادا کنیم.