به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ، امنیت دارایی‌های دیجیتال همواره یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت رمزارزها بوده است؛ بازاری که با وعده حذف واسطه‌ها، استقلال مالی و انتقال آزادانه سرمایه شکل گرفت، اما گسترش آن پرسش‌های تازه‌ای درباره حدود کنترل و مالکیت دارایی‌ها ایجاد کرده است. در دنیایی که میلیاردها دلار سرمایه در کیف پول‌های دیجیتال و شبکه‌های بلاکچینی جابه‌جا می‌شود، یک رخنه امنیتی می‌تواند در مدت کوتاهی به بحرانی بزرگ برای سرمایه‌گذاران و نهادهای مالی تبدیل شود.
با این حال، همه دارایی‌های دیجیتال از ساختار امنیتی و مدیریتی یکسانی برخوردار نیستند. در حالی که رمزارزهای غیرمتمرکز مانند بیت‌کوین و اتریوم فاقد مرجع مرکزی برای توقف مستقیم نقل‌وانتقال دارایی‌ها هستند، برخی استیبل‌کوین‌ها به ناشران خود امکان می‌دهند آدرس‌های مشخص را مسدود کنند. همین تفاوت ساختاری، در زمان وقوع حملات سایبری می‌تواند به عاملی تعیین‌کننده در سرنوشت سرمایه‌های سرقت‌شده تبدیل شود.
از سوی دیگر، گسترش خدمات مالی غیرمتمرکز و ارتباط شبکه‌های مختلف بلاکچینی، مسیر جابه‌جایی و ردیابی دارایی‌ها را پیچیده‌تر کرده است. اکنون مسئله امنیت در بازار رمزارزها تنها به جلوگیری از نفوذ هکرها محدود نمی‌شود؛ بلکه توانایی شناسایی، مسدودسازی و بازگرداندن دارایی‌ها پس از وقوع سرقت نیز به آزمونی جدی برای زیرساخت‌های این صنعت تبدیل شده است.
در چنین فضایی، گزارش تازه کوین‌تلگراف به یکی از بزرگ‌ترین حملات سایبری تاریخ بازار ارزهای دیجیتال پرداخته و نشان می‌دهد چگونه تفاوت میان ساختار رمزارزهای متمرکز و غیرمتمرکز، به محور اصلی رقابت برای کنترل میلیاردها دلار دارایی سرقت‌شده تبدیل شده است.
مهاجمان تلاش کردند استیبل‌کوین‌های سرقت‌شده را پیش از مسدود شدن به رمزارزهایی تبدیل کنند که ناشران آن‌ها قادر به مسدودسازی‌شان نیستند؛ این در حالی بود که بازیگران بزرگ صنعت رمزارز، از جمله تتر و سیرکل، برای مسدود کردن میلیاردها دلار دارایی وارد عمل شده بودند.
هکرهای عامل حمله سایبری به بایننس که ارزش دارایی‌های سرقت‌شده در آن حدود ۶.۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود، با وجود تلاش ناشران توکن برای مسدودسازی عواید حاصل از این سرقت، همچنان کنترل میلیاردها دلار رمزارز سرقت‌شده را در اختیار دارند.
این حمله که بزرگ‌ترین سرقت تاریخ ارزهای دیجیتال محسوب می‌شود، ساعت ۲۰:۰۴ روز پنجشنبه به وقت هماهنگ جهانی (UTC) آغاز شد. عاملان این حمله که با همان هکرهای وابسته به کره شمالی و مسئول حمله ماه گذشته به صرافی بیت‌گت مرتبط دانسته شده‌اند، بلافاصله تبدیل دارایی‌های سرقت‌شده را آغاز کردند.
برنامه اصلی هکرها این بود که دارایی‌های قابل مسدودسازی، مانند تتر (USDT) و یو‌اس‌دی کوین (USDC)، را به رمزارزهایی تبدیل کنند که امکان مسدودسازی مستقیم آن‌ها وجود ندارد؛ از جمله بیت‌کوین (BTC) و اتریوم (ETH).
دیکسون وو، مهندس شرکت امنیت بلاکچین سرتیک (CertiK)، مسیر انتقال ۵۰۰ میلیون دلار تتر به یک آدرس را ردیابی کرد. از این مبلغ، تا ساعت ۲۰:۵۹ به وقت UTC، حدود ۳۲۵ میلیون دلار از طریق فروش به بازارسازها به اتریوم تبدیل شده بود؛ اقدامی که کمتر از یک ساعت پس از آغاز حمله انجام شد.
هکرها در واقع در حال رقابت با برخی از قدرتمندترین نهادهای کنترل‌کننده در صنعت ارزهای دیجیتال بودند؛ شرکت‌های بزرگ صادرکننده استیبل‌کوین، مانند تتر و سیرکل، که پیش‌تر مسدود کردن آدرس‌های مرتبط با این سرقت را آغاز کرده بودند.
بایننس روز جمعه اعلام کرد که از مجموع حدود ۶.۳ میلیارد دلار دارایی سرقت‌شده، نزدیک به ۳ میلیارد دلار در بستر بلاکچین مسدود شده است. این صرافی همچنین اعلام کرد برای ردیابی دارایی‌های بیشتر، با نهادهای مجری قانون، ناشران توکن و شرکت‌های تحلیل داده‌های بلاکچین همکاری می‌کند.
ابعاد این سرقت حتی با معیارهای صنعت ارزهای دیجیتال نیز حیرت‌آور است؛ اما اکنون که تقریباً نیمی از دارایی‌های سرقت‌شده مسدود شده‌اند، پرسش اصلی این است که هکرها واقعاً چه مقدار از این رمزارزها را می‌توانند خرج کنند؟
رمزارزهایی که دکمه خاموش دارند
برخلاف بیت‌کوین و اتریوم که رمزارزهایی غیرمتمرکز و فاقد ناشر مرکزی هستند و هیچ نهادی نمی‌تواند با فشردن یک دکمه فعالیت آن‌ها را متوقف کند، استیبل‌کوین‌های متمرکزی مانند تتر (USDT) و یو‌اس‌دی کوین شرکت سیرکل (USDC) ناشرانی دارند که می‌توانند توکن‌های نگهداری‌شده در آدرس‌های مشخص را مسدود کنند.
بایننس اعلام کرد که برای ردیابی وجوه سرقت‌شده با نهادهای مجری قانون همکاری می‌کند.
این ویژگی به ناشران استیبل‌کوین اجازه می‌دهد در رخدادهایی از این دست، با سرعت وارد عمل شوند. شرکت تتر در مجموع حدود یک میلیارد و ۵۶۷ میلیون دلار تتر را مسدود کرد و نخستین اقدام عمده برای مسدودسازی، تنها ۳۷ دقیقه پس از انتقال دارایی‌های سرقت‌شده به کیف پول اصلی مهاجم در شبکه اتریوم انجام شد.
شرکت سیرکل نیز تنها سه دقیقه بعد، حدود ۸۲۳ میلیون دلار یو‌اس‌دی کوین را مسدود کرد و سایر ناشران، از جمله ریپل و ورلد لیبرتی فایننشال، اندکی بعد اقدامات مشابهی انجام دادند.
امکان غیرقابل‌انتقال کردن دارایی‌های دیجیتال، ویژگی انحصاری استیبل‌کوین‌ها نیست. برخی پروتکل‌های غیرمتمرکز مانند آربیتروم نیز، با وجود نداشتن ناشر مرکزی، در برابر این حمله منفعل نماندند.
شورای امنیت آربیتروم حدود ۳۰ میلیون و ۵۰۰ هزار دلار دارایی شامل توکن‌های ARB و اتریوم را به یک کیف پول واسط مسدودشده منتقل کرد؛ کیف پولی که دارایی‌های موجود در آن تنها پس از اقدام مجدد شورای امنیت یا رأی‌گیری در ساختار حاکمیتی سازمان خودگردان غیرمتمرکز آربیتروم (Arbitrum DAO) قابل انتقال خواهند بود.
با این حال، یک تفاوت مهم همچنان وجود دارد: مسدود شدن دارایی‌ها لزوماً به معنای بازیابی آن‌ها نیست. غیرقابل‌انتقال کردن دارایی‌ها مانع از آن می‌شود که مهاجمان مظنون بتوانند آن‌ها را خرج کنند، اما این اقدام به‌طور خودکار موجب بازگشت دارایی‌ها به بایننس یا کاربران آن نمی‌شود.
پیچیدگی تازه در پرونده هک بایننس؛ نقش پروتکل وام‌دهی آوه
پروتکل وام‌دهی غیرمتمرکز آوه (Aave) لایه تازه‌ای از پیچیدگی را به این ماجرا اضافه کرده است. بین ساعت ۲۰:۵۸ تا ۲۱:۰۱ به وقت UTC، یک کیف پول مرتبط با مهاجمان، ۶۰ میلیون دلار تتر را در نسخه سوم آوه (Aave V3) روی شبکه اتریوم سپرده‌گذاری کرد و در مقابل، ۴۴ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار اتریوم رپدشده (WETH) وام گرفت. این اقدام حدود ۴۰ دقیقه پیش از نخستین عملیات مسدودسازی انجام شد.
شرکت لاما ریسک (LlamaRisk)، یکی از ارائه‌دهندگان خدمات مدیریت ریسک به آوه، در گزارش به‌روزرسانی ساعت یک بامداد اعلام کرد که موقعیت معاملاتی مهاجم پس از این اقدامات، همچنان حدود ۵۹ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار تتر به‌عنوان وثیقه در برابر ۴۳ میلیون و ۸۰۰ هزار دلار بدهی در اختیار داشت.
بزرگ‌ترین سرقت‌های تاریخ ارزهای دیجیتال
آوه اعلام کرد که ارزش وثیقه این موقعیت همچنان از میزان بدهی آن بیشتر بوده و خطری متوجه تأمین‌کنندگان نقدینگی این پروتکل نبوده است.
از آنجا که تترهای موردنظر پیش‌تر به استخر وام‌دهی آوه واریز شده بودند، قرار گرفتن کیف پول مهاجم در فهرست سیاه نمی‌توانست به‌طور خودکار وثیقه نگهداری‌شده در پروتکل را بازیابی کند.
مارک زلر، بنیان‌گذار ابتکار آوه چن (Aave Chan Initiative)، در توضیح این وضعیت گفت:
«تتر پول واقعی با پشتوانه دلار است و این موقعیت، هرچند مجرمانه است، از دیدگاه پروتکل وثیقه‌ای بیش از میزان بدهی خود دارد.»
آوه برای جلوگیری از سپرده‌گذاری و دریافت وام بیشتر، بازارهای نسخه‌های سوم و چهارم خود، یعنی V3 و V4، را به‌طور موقت مسدود کرد. با این حال، کاربران فعلی همچنان می‌توانستند دارایی‌های خود را برداشت کنند، وام‌هایشان را بازپرداخت کنند و موقعیت‌های معاملاتی را لیکویید کنند.
آوه بعداً این محدودیت احتیاطی را در بازارهای نسخه‌های سوم و چهارم برداشت و اعلام کرد که قراردادهای هوشمند این پروتکل تحت تأثیر حمله قرار نگرفته‌اند و ارزش وثیقه موقعیت‌ها همچنان از بدهی آن‌ها بیشتر است.
زلر در واکنش به این اتفاق گفت: «یک روز معمولی دیگر در دنیای رمزارزها.»
هکرها در نهایت چه مقدار از دارایی‌های سرقت‌شده را می‌توانند حفظ کنند؟
شرکت تحلیل بلاکچین الیپتیک (Elliptic) برآورد کرد که تا ساعت ۷ صبح روز جمعه به وقت UTC، حدود ۲ میلیارد و ۸۴۰ میلیون دلار از دارایی‌های سرقت‌شده مسدود شده بود؛ در حالی که مهاجمان همچنان کنترل حدود ۳ میلیارد و ۳۳۰ میلیون دلار دارایی را در اختیار داشتند که ناشران توکن قادر به غیرقابل‌انتقال کردن آن‌ها نبودند.
اگرچه این عملیات مسدودسازی، حجم دارایی‌های قابل استفاده هکرها را تقریباً به نصف کاهش داد، اما این موضوع به معنای آن نیست که تمام وجوه باقی‌مانده به‌راحتی قابل بازیابی هستند.
بیت‌کوین و اتریوم برخلاف استیبل‌کوین‌های تتر و سیرکل، ناشر متمرکزی ندارند که بتواند آدرس‌های مشخص را در فهرست سیاه قرار دهد. بنابراین، هنگامی که دارایی‌های سرقت‌شده به این رمزارزهای بومی تبدیل می‌شوند، هرچند می‌توان در برخی مسیرها محدودیت‌هایی بر تراکنش‌ها اعمال کرد، مسدود کردن خود دارایی‌ها بسیار دشوارتر خواهد بود.
بایننس متعهد شده است تمامی خسارت‌های ناشی از این حمله را با استفاده از صندوق دارایی امن کاربران (SAFU) و منابع مالی شرکت جبران کند. این صرافی همچنین تأکید کرده است که دارایی‌های کاربران همچنان ایمن هستند.
بر اساس تازه‌ترین به‌روزرسانی منتشرشده از سوی ریچارد تنگ، مدیرعامل بایننس، این صرافی هم‌اکنون در حال «بازیابی دارایی‌های سرقت‌شده برای کاربران» است.