سرنوشتی مثل مریخ: زمین غیرقابل سکونت میشود!
اقتصاد ایران: تمام آن هشدارهای اقلیمی که دانشمندان سالها درباره آنها سخن گفتهاند اکنون در حال بازگشت و ضربه زدن به ما هستند. و منظور از ما، بیتردید، کل بشریت است.
به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران، دانشمندان بهتازگی هشداری منتشر کردهاند مبنی بر اینکه زمین در حال نزدیک شدن به نقطهای بیبازگشت است. مطالعهای جدید در نشریه One Earth نشان میدهد که چندین سامانه اقلیمی، شامل صفحه یخی گرینلند، صفحه یخی غرب جنوبگان، پرمافراست بوریال، جنگل بارانی آمازون، همگی بسیار نزدیکتر از آنچه پیشتر تصور میشد در آستانه فروپاشی قرار دارند.
به پژوهشگران «چندین سامانه زمین ممکن است به بیثباتی نزدیکتر از برآوردهای پیشین باشند. در حالی که میزان دقیق خطر نامطمئن است، تعهدات اقلیمی کنونی ناکافی هستند.»
این تحلیل بر پایه مفهوم نقاط واژگونی اقلیمی انجام شده است؛ به این معنا که فروپاشی سامانههای محیطزیستی میتواند سایر سامانههای اقلیمی را نیز از نقاط واژگونی خود عبور دهد و سناریویی زنجیرهای و تصاعدی ایجاد کند که در آن سیاره به سوی بدترین حالت ممکن، موسوم به Hothouse Earth، وارد یک مارپیچ سقوط میشود. در چارچوب این سناریو، پیشبینی میشود دمای بلندمدت حدود ۹ درجه فارنهایت بالاتر از میانگینهای پیشاصنعتی افزایش یابد که معادل حدود ۵ درجه سلسیوس است؛ وضعیتی که پیامدهای بسیار وخیمی به همراه خواهد داشت.
کریستوفر ولف، دانشمند فعال در گروه محیطزیستی Terrestrial Ecosystems Research Associates، اظهار داشت: «عبور حتی از برخی آستانههای نقاط واژگونی میتواند سیاره را در مسیری به سوی یک وضعیت گلخانهای داغ متعهد کند. سیاستگذاران و افکار عمومی تا حد زیادی از خطراتی که در عمل به منزله گذار به یک نقطه بیبازگشت خواهد بود، بیاطلاع ماندهاند.»
آنچه این وضعیت را بهویژه تلخ میسازد این است که فقیرترین اقشار جهان، همان کسانی که در نتیجه تغییرات اقلیمی نخستین و شدیدترین زیانها را متحمل خواهند شد، عملاً توانایی جلوگیری از عبور این نقاط واژگونی از مرز بحران را ندارند. این ناتوانی نه از فقدان اراده، بلکه ناشی از ساختار قدرت است؛ در حالی که جنبش جهانی اقلیم بهطور پیوسته در حال رشد است و شهروندان ایالات متحده شاید بیش از هر زمان دیگری آگاه شدهاند که تغییرات اقلیمی بیشترین تأثیر را بر افراد کمدرآمد در سراسر جهان خواهد گذاشت.
با این حال، قدرت معکوس کردن این تصمیمات در اختیار مردم نیست، بلکه در دست گروه کوچکی از ابرثروتمندان متمرکز شده است. آینده سیاره تا اندازهای از کنترل عمومی خارج شده که برخی کارشناسان محیطزیست استدلال میکنند حتی قدرتمندترین دولتهای جهان نیز ممکن است قادر به متوقف کردن این فروپاشی نباشند.
دیوید کمفیلد، استاد دانشگاه مانیتوبا و نویسنده کتاب Future on Fire: Capitalism and the Politics of Climate Change که در سال ۲۰۲۲ منتشر شده، توضیح داده که سطح قدرت سیاسی در اختیار ابرثروتمندان و شرکتهای آنان چنان عظیم است که حتی دولتی با حمایت گسترده مردمی و تعهد جدی به کاهش انتشار گازهای گلخانهای نیز زیر فشار اعتصابهای سرمایهگذاری شرکتها، فشار مؤسسات اعتبارسنجی و اختلالات فاجعهبار بازار با دشواریهای جدی مواجه خواهد شد.
کمفیلد تصریح میکند: «تضعیف این موانع سیاسی تا حدی که یک دولت بتواند گذار عادلانهای را آغاز کند، مستلزم فشار عظیمی از نوعی است که تنها جنبشهای اجتماعی قادر به آزادسازی آن هستند.»
به بیان دیگر، محاسبات بیرحمانه است. منطق سرمایهداری مستلزم انباشت بیپایان ثروت است و به جهانی منتهی میشود که در آن شرکتها باید رشد کنند یا نابود شوند، صرفنظر از پیامدها. خروج از این وضعیت مستلزم تضعیف چنگاندازی کامل سرمایه بر ساختار قدرت خواهد بود. /دیجینوی.