تصمیم درست اقتصادی در زمان نامناسب اجرا شود میتواند به شکست منجر شود
اقتصاد ایران: یک پژوهشگر اقتصاد از طراحی سه مدل تحلیلی برای بهبود تصمیمگیری و افزایش بهرهوری در سازمانها خبر داد و گفت: پیچیدگیهای غیرضرور و ضعف تصمیمگیری، بیش از کمبود منابع به بهرهوری آسیب می زند.
فرشید قاسمی، مدیر اجرایی راهبردی و پژوهشگر حوزه مدیریت و اقتصاد، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تجربه فعالیت در صنایع راهبردی نفت، گاز و پتروشیمی اظهار کرد: مدیریت را نمیتوان صرفاً از پشت میز و در چارچوب نظریهها شناخت. مطالعات نظری به ما قدرت تحلیل میدهد، اما محیط واقعی نشان میدهد که یک تصمیم در عمل چه هزینهها، محدودیتها و پیامدهایی به همراه دارد.
وی افزود: تجربه فعالیت در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی از این جهت اهمیت داشت که در این محیطها تصمیمهای مدیریتی مستقیماً با منابع مالی، زمان، نیروی انسانی، زنجیره تأمین و استمرار عملیات ارتباط دارند. برای مثال، تصمیم درباره تأمین یک قطعه، انتخاب تعمیرکار یا زمانبندی یک عملیات ممکن است در ظاهر یک تصمیم اجرایی یا خرید باشد، اما در عمل بر هزینه تمامشده، بهرهوری و حتی تداوم فعالیت مجموعه تأثیر بگذارد.
قاسمی ادامه داد: این تجربه به من نشان داد که مسائل اقتصادی و مدیریتی معمولاً از یکدیگر مستقل نیستند؛ به همین دلیل در طراحی مدلهایم تلاش کردهام میان نگاه اقتصادی، شناخت سازمان و واقعیتهای اجرایی ارتباط برقرار کنم. به اعتقاد من، ارزش یک ایده زمانی مشخص میشود که بتواند در مواجهه با یک مسئله واقعی، به تصمیم بهتر منجر شود.
پیچیدگیهای غیرضروری؛ یکی از موانع بهرهوری سازمانها
این پژوهشگر حوزه مدیریت و اقتصاد درباره مهمترین چالش سازمانهای بزرگ گفت: نمیتوان برای همه سازمانها یک پاسخ یکسان ارائه کرد، اما یکی از مشکلات جدی این مجموعهها، انباشته شدن پیچیدگیهایی است که بهمرور زمان ایجاد شدهاند و دیگر ضرورت وجود آنها مورد بررسی قرار نمیگیرد.
وی توضیح داد: گاهی یک سازمان منابع مالی، نیروی انسانی و حتی فناوری مناسبی در اختیار دارد، اما به دلیل تعدد فرایندها، سطوح تصمیمگیری و نبود شفافیت در مسئولیتها، نمیتواند از ظرفیتهای خود بهدرستی استفاده کند.
قاسمی با اشاره به تعدد مراحل اداری در سازمانها بیان کرد: برای مثال، ممکن است تأیید یک قرارداد در سازمان مستلزم عبور پرونده از هفت یا هشت واحد مختلف باشد. اگر هر مرحله ضرورت مشخصی مانند کنترل مالی، بررسی حقوقی یا مدیریت ریسک داشته باشد، قابل دفاع است؛ اما اگر برخی مراحل صرفاً به دلیل عادتهای اداری باقی مانده باشند، سازمان در حال پرداخت هزینه یک پیچیدگی غیرضروری است.
وی تأکید کرد: مسئله همیشه کمبود منابع نیست، بلکه گاهی منابع موجود در ساختاری ناکارآمد مصرف میشوند. مدیر موفق کسی نیست که صرفاً منابع بیشتری جذب کند، بلکه مدیری است که بتواند از منابع موجود ارزش بیشتری خلق کند.
فاصله میان نظریههای علمی و واقعیتهای اجرایی
قاسمی در پاسخ به پرسشی درباره فاصله میان ایدههای علمی و واقعیتهای اجرایی اظهار کرد: این فاصله یکی از مسائل مهم در حوزه مدیریت و اقتصاد است. گاهی یک راهکار در محیط دانشگاهی از نظر منطقی کاملاً درست به نظر میرسد، اما هنگام ورود به محیط اجرایی با محدودیتهایی مانند فرهنگ سازمانی، منابع محدود، قوانین، منافع گروههای مختلف و مقاومت در برابر تغییر مواجه میشود.
وی افزود: برای مثال، ممکن است ادغام دو واحد سازمانی از نظر نظری بهترین راهکار برای کاهش هزینهها باشد، اما اگر وظایف این دو واحد بهدرستی تفکیک نشده باشد، این ادغام میتواند به کاهش پاسخگویی و افزایش اختلال منجر شود.
این پژوهشگر ادامه داد: به همین دلیل معتقدم میان طراحی نظریه و اجرای آن باید مرحلهای برای شناخت دقیق مسئله و ارزیابی شرایط واقعی وجود داشته باشد. یک مدل مدیریتی باید بتواند از محیط واقعی اطلاعات دریافت کند، مسئله را تحلیل کند و برای اجرا پیشنهادهایی قابل سنجش ارائه دهد. پژوهش زمانی به بلوغ میرسد که از مرحله توصیف پدیده عبور کند و در بهبود آن نقش مؤثری داشته باشد.
مدیریت راهبردی فراتر از تخصصهای منفرد است
قاسمی با تأکید بر ضرورت نگاه جامع در مدیریت سازمانهای بزرگ گفت: تخصص برای مدیر ضروری است، اما برای مدیریت راهبردی کافی نیست. مدیری که مسئولیت یک مجموعه بزرگ را بر عهده میگیرد، باید بتواند ارتباط میان حوزههای مالی، مهندسی، منابع انسانی و بازرگانی را درک کند.
وی توضیح داد: برای مثال، افزایش تولید در یک واحد صنعتی الزاماً به معنای افزایش سودآوری نیست. ممکن است میزان تولید افزایش پیدا کند، اما به دلیل هزینههای تأمین مالی، انبارداری، انرژی یا محدودیتهای بازار، نتیجه اقتصادی مطلوبی حاصل نشود.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: مدیریت را صرفاً اداره یک تخصص نمیدانم؛ مدیریت یعنی توانایی دیدن ارتباط میان اجزا، تشخیص اولویتها، تصمیمگیری و تبدیل تصمیم به نتیجه.
طراحی سه چارچوب برای تحلیل مسائل اقتصادی و مدیریتی
قاسمی در ادامه درباره مدلهای طراحیشده خود و دلایل حرکت به سمت تدوین این چارچوبها اظهار کرد: در مواجهه با برخی مسائل اقتصادی و مدیریتی متوجه شدم که نگاههای متعارف نمیتوانند تمام ابعاد این مسائل را توضیح دهند. در بسیاری از موارد، چندین عامل بهصورت همزمان بر یک پدیده تأثیر میگذارند.
وی افزود: برای مثال، چرا دو سازمان با منابع، فناوری و شرایط محیطی نسبتاً مشابه، عملکرد کاملاً متفاوتی دارند؟ چرا دو سرمایهگذار با دسترسی به اطلاعات یکسان، تصمیمهای متفاوتی میگیرند؟ و چرا برخی سازمانها با وجود برخورداری از نیروی متخصص و منابع مناسب، در پیچیدگیهای داخلی خود گرفتار میشوند؟ این پرسشها نیازمند چارچوبهای تحلیلی دقیقتری بودند.
قاسمی با اشاره به سه مدل طراحیشده گفت: در همین راستا سه چارچوب تحلیلی طراحی کردم؛ نخست مدل اقتصاد لایههای ادراک (FPLA)، دوم مدل مدیریت اوکامی (OMM) و سوم مدل معماری زمان (TDA).
وی درباره مدل مدیریت اوکامی توضیح داد: این چارچوب با الهام از فلسفه تیغ اوکامی طراحی شده است. منظور از این رویکرد، سادهسازی بدون سطحیسازی است.
این پژوهشگر درباره مدل معماری زمان نیز بیان کرد: گاهی تصمیمی اتخاذ میکنیم که از نظر ماهیت کاملاً درست است، اما زمان مناسبی برای اجرای آن انتخاب نمیشود. در چنین شرایطی، تصمیم درست نیز نمیتواند تأثیر مورد انتظار را در عمل ایجاد کند. مدل معماری زمان به اهمیت این بُعد از تصمیمگیری میپردازد.
وی تأکید کرد: هدف از طراحی این مدلها صرفاً انتخاب نامهای جدید برای مفاهیم موجود نبوده، بلکه تلاش کردهام برای هر مسئله، ساختار تحلیلی مشخصی ارائه کنم تا روابط میان عوامل مختلف را توضیح دهد و ظرفیت تبدیل شدن به ابزارهای کاربردی را داشته باشد.
چرا افراد در شرایط مشابه تصمیمهای متفاوت میگیرند؟
قاسمی در تشریح مدل اقتصاد لایههای ادراک گفت: این مدل به دنبال پاسخ به یکی از پرسشهای مهم اقتصاد است؛ اینکه چرا افراد و سازمانها در مواجهه با شرایط نسبتاً مشابه، تصمیمهای متفاوتی میگیرند.
وی ادامه داد: معمولاً هنگام بررسی رفتار اقتصادی، توجه زیادی به قیمت، درآمد، اطلاعات و سایر مؤلفهها میشود، اما عامل مهمی که کمتر به آن پرداخته شده، نحوه ادراک افراد از شرایط اقتصادی است.
این پژوهشگر اقتصاد با ذکر مثالی توضیح داد: ممکن است دو سرمایهگذار دقیقاً یک گزارش مالی را مطالعه کنند، اما یکی آن را نشانهای از فرصت سرمایهگذاری بداند و دیگری همان اطلاعات را نشانه افزایش ریسک تلقی کند. در واقع، اطلاعات یکسان است، اما برداشت و در نهایت تصمیم آنها متفاوت خواهد بود.
وی افزود: در مدل اقتصاد لایههای ادراک، چهار لایه فردی، فرهنگی، سازمانی و حکمرانی یا نهادی مورد بررسی قرار میگیرد. هر یک از این لایهها بر نحوه درک شرایط، شکلگیری تحلیل و در نهایت تصمیم و اقدام افراد و سازمانها تأثیرگذار هستند.
قاسمی از طراحی یک ابزار ارزیابی در این زمینه خبر داد و گفت: در این راستا یک اسکن طراحی کردهایم که امیدواریم در آینده نزدیک، با راهاندازی پلتفرم آن، امکان شناخت دقیقتر مخاطبان و بررسی تأثیر اقدامات و تصمیمها بر آنها فراهم شود تا بتوانیم به خروجی موردنظر دست پیدا کنیم.
ضرورت بهرهگیری از ظرفیت نسل جدید در مدیریت کشور
قاسمی در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از دانش روز اقتصاد و مدیریت در تصمیمگیریهای کشور اظهار کرد: امیدوارم بتوانیم از ظرفیت مدیرانی که علاوه بر دانش نظری، با تحولات روز اقتصاد و مدیریت جهان آشنایی دارند و تجربه اجرایی نیز کسب کردهاند، استفاده کنیم.
وی افزود: کشور برای ارتقای بهرهوری منابع انسانی و بهبود عملکرد سازمانها و نهادهای مالی و اقتصادی، به بازنگری در شیوههای تصمیمگیری و مدیریت نیاز دارد.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: امیدوارم با حضور نسل جدید و نیروهای جوان، مستعد و متخصص، شاهد تحول در تصمیمات اقتصادی و مدیریتی کشور باشیم و سرعت حرکت اقتصاد و مدیریت کشور با استفاده از این ظرفیتها افزایش پیدا کند.
اکو ایران | ECO IRAN
ترکیه | Turkiye
آذربایجان| Azerbaijan
ترکمنستان|Turkmenistan
تاجیکستان|Tajikistan
قزاقستان |Kazakhstan
قرقیزستان |Kyrgyzstan
ازبکستان |Uzbekistan
افغانستان |Afghanistan
پاکستان | Pakistan
بانک مرکزی
بانک ملّی ایران
بانک ملّت
بانک تجارت
بانک صادرات ایران
بانک ایران زمین
بانک پاسارگاد
بانک آینده
بانک پارسیان
بانک اقتصادنوین
بانک دی
بانک خاورمیانه
بانک سامان
بانک سینا
بانک سرمایه
بانک کارآفرین
بانک گردشگری
بانک رسالت
بانک توسعه تعاون
بانک توسعه صادرات ایران
قرض الحسنه مهر ایران
بانک صنعت و معدن
بانک سپه
بانک مسکن
رفاه کارگران
پست بانک
بانک مشترک ایران و ونزوئلا
صندوق توسعه ملّی
مؤسسه ملل
بیمه مرکزی
بیمه توسعه
بیمه تجارت نو
ازکی
بیمه ایران
بیمه آسیا
بیمه البرز
بیمه دانا
بیمه معلم
بیمه پارسیان
بیمه سینا
بیمه رازی
بیمه سامان
بیمه دی
بیمه ملت
بیمه نوین
بیمه پاسارگاد
بیمه کوثر
بیمه ما
بیمه آرمان
بیمه تعاون
بیمه سرمد
بیمه اتکایی ایرانیان
بیمه امید
بیمه ایران میهن
بیمه متقابل کیش
بیمه آسماری
بیمه حکمت صبا
بیمه زندگی خاورمیانه
کارگزاری مفید
کارگزاری آگاه
کارگزاری کاریزما
کارگزاری مبین سرمایه