انتقاد پنج نهاد زیست محیطی از سیاستهای اقلیمی فیفا
اقتصاد ایران: فیفا به دلیل همکاری با آرامکو و گسترش جام جهانی به نقض تعهدات زیست محیطی متهم شد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، پنج سازمان فعال در حوزه محیط زیست و مسئولیت اجتماعی ورزش با ارسال شکایتی به سازمان ملل متحد خواستار بررسی وضعیت فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) در چارچوب ابتکار «ورزش برای اقدام اقلیمی» شدند. این سازمانها معتقدند سیاستهای تجاری و تصمیمهای فیفا درباره افزایش ابعاد مسابقات بینالمللی با تعهدات این نهاد در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی تناقض دارد و کارنامه آن در این حوزه با شکست جدی روبرو شده است.
فیفا از سال 2018 به چارچوب اقدام اقلیمی سازمان ملل متحد پیوسته است؛ ابتکاری که با هدف ترغیب سازمانهای ورزشی به همکاری برای دستیابی به آیندهای سازگارتر با محیط زیست شکل گرفت. بر اساس تعهدات این چارچوب، اعضا موظف شدهاند میزان انتشار گازهای گلخانهای خود را تا سال 2030 به نصف کاهش دهند، برای دستیابی به اهداف مشترک زیستمحیطی با سایر نهادها همکاری کنند و تا سال 2040 به انتشار خالص صفر برسند.
در عین حال، مقررات این ابتکار امکان لغو وضعیت عضویت سازمانها را در شرایطی فراهم میکند که صداقت در مشارکت یا توانایی آنها برای اجرای تعهدات مورد تردید قرار گیرد. همین موضوع مبنای درخواست پنج سازمان معترض برای بازنگری در جایگاه فیفا شده است.

این شکایت مشترک از سوی مؤسسه نیو ودر، شعبه سوئدی این مؤسسه، گروه فوتبال بدون سوختهای فسیلی، سازمان دانشمندان برای مسئولیت جهانی و مؤسسه فیر اسکوئر تنظیم شده است. این پنج نهاد در نامهای خطاب به مدیران کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (UNFCCC) تأکید کردهاند که عضویت در چارچوب اقدام اقلیمی صرفاً یک عنوان تشریفاتی نیست، بلکه مستلزم پیشرفت واقعی در کاهش انتشار آلایندهها و ایفای نقش رهبری در مقابله با بحران آبوهوایی است.
در بخشی از این نامه آمده است که اقدامات فیفا با تعهدات اعلام شده این نهاد همخوانی ندارد و شواهد موجود نشان میدهد که این فدراسیون در هر دو زمینه پیشرفت سازمانی و رهبری زیستمحیطی عملکرد ناموفقی داشته است.
گسترش جام جهانی؛ یکی از محورهای اصلی اعتراض
یکی از مهمترین محورهای شکایت، افزایش تعداد تیمها و مسابقات جام جهانی فوتبال است. جام جهانی 2022 قطر با حضور 32 تیم و برگزاری 64 مسابقه برگزار شد اما این رقابتها در سال 2026 برای نخستین بار با حضور 48 تیم و در قالب 104 مسابقه در 16 شهر از سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شد.
سازمانهای معترض معتقدند افزایش تعداد مسابقات و گستردهتر شدن جغرافیای برگزاری رقابتها به افزایش سفرهای هوایی، جابجایی تیمها، تماشاگران و عوامل اجرایی و در نتیجه بالا رفتن میزان انتشار گازهای گلخانهای منجر شده است. آنها جام جهانی 2026 را از نظر آثار زیستمحیطی یکی از آلایندهترین دورههای تاریخ این مسابقات توصیف کردهاند.
بر اساس برآوردهای منتشر شده از سوی مؤسسه گرینلی و گزارش خبرگزاری رویترز؛ میزان انتشار گازهای گلخانهای جام جهانی 2026 ممکن است به حدود 7.8 میلیون تن دیاکسید کربن برسد؛ رقمی که بیش از دو برابر برآورد مربوط به جام جهانی 2022 قطر است. بخش قابلتوجهی از این آلایندگی به سفرهای هوایی تیمها، هواداران و رسانهها مربوط میشود. البته این ارقام برآوردهای پژوهشی هستند و نباید آنها را با آمار نهایی و تأیید شده انتشار آلایندههای این رقابتها یکسان دانست.
نگرانیها درباره آینده نیز به جام جهانی 2030 محدود نمیشود. این مسابقات قرار است به مناسبت صدمین سالگرد برگزاری نخستین دوره جام جهانی در شش کشور و سه قاره برگزار شود. اسپانیا، پرتغال و مراکش میزبانان اصلی این رقابتها هستند و سه دیدار ویژه به مناسبت یکصدمین سالگرد مسابقات نیز در آرژانتین، اروگوئه و پاراگوئه برگزار خواهد شد.
علاوه بر این، پیشنهاد افزایش تعداد تیمهای جام جهانی 2030 به 64 تیم نیز از سوی کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی (کونمبول) مطرح شده است؛ پیشنهادی که در صورت تصویب میتواند تعداد مسابقات را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد. با این حال، این طرح هنوز به تصویب فیفا نرسیده و نباید آن را تصمیم قطعی درباره ساختار جام جهانی 2030 دانست.
معترضان معتقدند برگزاری مسابقات در کشورهای مختلف و افزایش احتمالی تعداد تیمها، با توجه به نیاز به سفرهای طولانی و جابهجایی گسترده، فشار بیشتری بر محیط زیست وارد خواهد کرد. از نگاه آنها، چنین تصمیمهایی در تضاد با هدف کاهش 50 درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا سال 2030 قرار دارد.

قرارداد با آرامکو؛ تناقض دیگر در سیاستهای فیفا
دومین محور مهم شکایت، همکاری تجاری فیفا با شرکت نفتی آرامکوی عربستان است. این شرکت در آوریل 2024 با امضای قراردادی چهار ساله تا پایان سال 2027 به یکی از شرکای اصلی جهانی فیفا تبدیل شد و حقوق تبلیغاتی مرتبط با چندین رویداد مهم از جمله جام جهانی مردان 2026 و جام جهانی زنان 2027 را به دست آورد.
سازمانهای معترض معتقدند همکاری با یکی از بزرگترین شرکتهای فعال در صنعت نفت و گاز جهان با مسئولیت فیفا در زمینه ترویج اقدامات مؤثر برای مقابله با تغییرات اقلیمی سازگار نیست. آنها در نامه خود آرامکو را بزرگترین شرکت نفتی جهان و یکی از بزرگترین آلایندههای تاریخی شرکتی معرفی کردهاند و هشدار دادهاند که حضور گسترده تبلیغاتی این شرکت در رویدادهای فیفا میتواند از اعتبار و نفوذ جهانی فوتبال برای بهبود وجهه عمومی صنعت سوختهای فسیلی استفاده کند.
به اعتقاد این سازمانها، همکاری با چنین شرکتی تنها یک قرارداد تجاری معمولی نیست، بلکه میتواند بر پیامهایی که فیفا درباره حفاظت از محیط زیست به میلیونها هوادار در سراسر جهان منتقل میکند، تأثیر منفی بگذارد. آنها به ویژه نسبت به حضور تبلیغاتی آرامکو در جام جهانی زنان 2027 برزیل ابراز نگرانی کردهاند و معتقدند این همکاری ممکن است به جای تقویت اقدامات اقلیمی، مانعی در مسیر آنها باشد.

تعهدات فیفا زیر ذرهبین سازمان ملل
فیفا در سال 2021 و همزمان با برگزاری کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP26) در گلاسگو، راهبرد اقلیمی خود را معرفی کرد. این نهاد در آن زمان متعهد شد تا سال 2030 میزان انتشار کربن خود را 50 درصد کاهش دهد و تا سال 2040 به انتشار خالص صفر دست پیدا کند.
این راهبرد چهار محور اصلی دارد: آموزش نیروی انسانی فوتبال درباره پیامدهای تغییرات اقلیمی، سازگار کردن فعالیتها و مقررات فوتبال با شرایط آبوهوایی جدید، کاهش انتشار گازهای گلخانهای و سرمایهگذاری در اقدامات حفاظتی و حمایت از نهادهای فعال در این زمینه.
با این حال، سازمانهای شاکی معتقدند راهبرد اعلام شده فیفا به اندازه کافی مشخص نمیکند که این اهداف چگونه و با چه برنامه عملیاتی محقق خواهند شد. آنها استدلال میکنند که افزایش ابعاد مسابقات و گسترش فعالیتهای تجاری به جای کاهش آثار زیستمحیطی به افزایش ردپای کربنی این نهاد منجر شده است.
اکنون باید دید سازمان ملل در واکنش به این درخواست چه تصمیمی خواهد گرفت و آیا جایگاه فیفا در چارچوب اقدام اقلیمی مورد بازنگری قرار خواهد گرفت یا خیر. آنچه روشن است، افزایش ابعاد تجاری و جغرافیایی فوتبال بینالمللی، پرسشهای جدیتری درباره مسئولیت نهادهای برگزار کننده بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان در قبال محیط زیست ایجاد کرده است.
انتهای پیام/
اکو ایران | ECO IRAN
ترکیه | Turkiye
آذربایجان| Azerbaijan
ترکمنستان|Turkmenistan
تاجیکستان|Tajikistan
قزاقستان |Kazakhstan
قرقیزستان |Kyrgyzstan
ازبکستان |Uzbekistan
افغانستان |Afghanistan
پاکستان | Pakistan
بانک مرکزی
بانک ملّی ایران
بانک ملّت
بانک تجارت
بانک صادرات ایران
بانک ایران زمین
بانک پاسارگاد
بانک آینده
بانک پارسیان
بانک اقتصادنوین
بانک دی
بانک خاورمیانه
بانک سامان
بانک سینا
بانک سرمایه
بانک کارآفرین
بانک گردشگری
بانک رسالت
بانک توسعه تعاون
بانک توسعه صادرات ایران
قرض الحسنه مهر ایران
بانک صنعت و معدن
بانک سپه
بانک مسکن
رفاه کارگران
پست بانک
بانک مشترک ایران و ونزوئلا
صندوق توسعه ملّی
مؤسسه ملل
بیمه مرکزی
بیمه توسعه
بیمه تجارت نو
ازکی
بیمه ایران
بیمه آسیا
بیمه البرز
بیمه دانا
بیمه معلم
بیمه پارسیان
بیمه سینا
بیمه رازی
بیمه سامان
بیمه دی
بیمه ملت
بیمه نوین
بیمه پاسارگاد
بیمه کوثر
بیمه ما
بیمه آرمان
بیمه تعاون
بیمه سرمد
بیمه اتکایی ایرانیان
بیمه امید
بیمه ایران میهن
بیمه متقابل کیش
بیمه آسماری
بیمه حکمت صبا
بیمه زندگی خاورمیانه
کارگزاری مفید
کارگزاری آگاه
کارگزاری کاریزما
کارگزاری مبین سرمایه