به گزارش اقتصادنیوز، برخلاف تصوراتی که از احتمال ازسرگیری جنگ وجود داشت، به نظر می‌رسد آمریکا به جای حمله نظامی، بر تشدید فشارهای اقتصادی علیه ایران متمرکز شده است. طرح‌هایی مانند «دروازه آهنین» و تلاش برای گسترش دامنه محاصره اقتصادی را نیز می‌توان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ اقداماتی که نگرانی‌ها درباره افزایش فشارها بر ایران را بیشتر کرده است.

در همین حال، برخی گزارش‌ها از اسرائیل حاکی از آن است که مخالفان نتانیاهو نسبت به احتمال اقدام نظامی او علیه ایران ابراز نگرانی کرده‌اند. به باور این منتقدان، نتانیاهو ممکن است با چنین اقدامی به دنبال آن باشد که بار دیگر آمریکا را به صحنه درگیری با ایران بکشاند.

در ارتباط با سناریوهای پیش رو، اقتصادنیوز با ابوالقاسم دلفی، سفیر پیشین ایران در فرانسه به گفت‌و‌گو نشسته است.

دلفی با اشاره به ترجیح ترامپ برای ادامه فشارهای اقتصادی به جای ورود به جنگ نظامی، معتقد است میانجیگری‌های پیش از انتخابات آمریکا بیش از آنکه با هدف دستیابی به توافق انجام شده باشند، جنبه تبلیغاتی و انتخاباتی داشته‌اند. او همچنین تأکید می‌کند که اسرائیل بدون چراغ سبز واشنگتن نمی‌تواند دست به اقدام نظامی بزند.

این تحلیلگر سیاسی ضمن بررسی چشم‌انداز تقابل ایران و آمریکا، بر ضرورت تعیین تکلیف دو مسئله هسته‌ای و تنگه هرمز برای خروج کشور از وضعیت کنونی تأکید می‌کند. به اعتقاد او، تعامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مسیر اصلی دستیابی به تفاهم هسته‌ای است.

مشروح گفت‌وگوی اقتصادنیوز با ابوالقاسم دلفی را در ادامه می‌خوانید:

*****

* آقای دلفی! انتخابات آمریکا و اسرائیل به پایان رسیده است. بسیاری پیش‌بینی می‌کردند که پس از این دو انتخابات، دست‌کم یکی از طرفین وارد درگیری نظامی با ایران شود. این اتفاق نیفتاد و اکنون سناریوهای مختلفی قابل تصور است؛ از درگیری نظامی گرفته تا تشدید محاصره اقتصادی یا رها کردن موضوع در همین وضعیت. شما در ارتباط با موضوع ایران از یک طرف و آمریکا و اسرائیل از طرف دیگر قائل به کدام سناریو هستید؟

وضعیتی که اکنون در آن قرار داریم، از سه یا چهار ماه قبل و با عنوان «نه جنگ و نه صلح» میان ایران و آمریکا شکل گرفته است. آمریکایی‌ها و آقای ترامپ هم اعلام کرده‌اند که فشارهای اقتصادی، تحریم و محاصره اقتصادی جایگزین عملیات نظامی شده است. این وضعیت همچنان ادامه دارد.

آمریکایی‌ها محاصره اقتصادی را با شدت دنبال می‌کنند. تحریم‌ها همچنان برقرار است و شرکت‌ها و کشورهای همسایه‌ای را که با ایران همکاری تجاری دارند یا قصد همکاری با ما را دارند، تحت فشار قرار می‌دهند تا از این کار منصرف شوند؛ در غیر این صورت، با تحریم مواجه خواهند شد. 

بسیاری از این شرکت‌ها و نهادها تحریم شده‌اند. بخش هواپیمایی هم در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته و محدودیت‌هایی که از گذشته وجود داشت، با شدت بیشتری اجرا می‌شود. بنابراین، وضعیت کنونی در واقع ادامه همان شرایط قبلی، اما با شدت بیشتر است. 

درباره تأثیر انتخابات اسرائیل و آمریکا بر این وضعیت، گمانه‌زنی‌های مختلفی وجود داشت. آنچه مسلم است، آقای ترامپ تمام تلاش خود را به کار گرفت تا پیش از انتخابات، وضعیت جنگی میان ایران و آمریکا شکل نگیرد. او می‌خواست به رأی‌دهندگان آمریکایی که برای انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره پای صندوق‌های رأی می‌رفتند، نشان دهد که جنگ راه‌حل نیست و دولتش به دنبال گفت‌وگو است.

ترجیح ترامپ جنگ اقتصادی و فشار اقتصادی بود، نه جنگ نظامی

در همین چارچوب، میانجی‌های مختلفی از جمله پاکستان، قطر و در مقاطعی عمان، به‌ویژه در ارتباط با موضوع تنگه هرمز، رفت‌وآمدهایی داشتند. این کشورها تلاش می‌کردند چنین تصویری ایجاد کنند که برای برقراری مذاکرات میان ایران و آمریکا تلاش می‌شود. با این حال، ترجیح ترامپ جنگ اقتصادی و فشار اقتصادی بود، نه جنگ نظامی.

این موضوع را حتی در ارتباطات آمریکا با روسیه هم می‌توان مشاهده کرد. آمریکایی‌ها برای حل مسئله انرژی و توافق با آقای پوتین درباره لغو محدودیت‌های مربوط به نفت روسیه و ورود گازوئیل این کشور به بازار آمریکا، با روس‌ها در تماس بودند. هدف این بود که با افزایش عرضه سوخت روسیه در بازار آمریکا، قیمت‌ها کاهش پیدا کند و بخشی از فشار انرژی در این کشور کم شود.

روسیه با وجود آگاهی از فشارهای اقتصادی آمریکا به ایران، گازوئیل خود را به بازار آمریکا سرازیر کرد

روسیه هم با وجود آگاهی از فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران، این توافق را پذیرفت و گازوئیل خود را به بازار آمریکا سرازیر کرد. این اقدام تا حدودی بر کاهش قیمت سوخت در آمریکا تأثیر گذاشت. البته روس‌ها از این فرصت استفاده کردند تا به ما نشان دهند که همچنان در کنار ایران هستند و تصمیم خود را توجیه کنند. آنها تلاش کردند با طرح ادعای میانجیگری میان ایران و آمریکا، افکار عمومی معترض و نگران ایران نسبت به عملکرد روسیه را آرام کنند.

در همین راستا، آقای پوتین اظهاراتی در این زمینه داشت و آقای لاوروف هم به تهران سفر کرد. به این ترتیب، روس‌ها تلاش‌های دیپلماتیکی را در ظاهر آغاز کردند تا عملکرد خود را برای افکار عمومی ایران توجیه کنند. 

بنابراین، اگر بخواهم بحث را جمع‌بندی کنم، باید بگویم شرایط فعلی همان مسیری است که آمریکایی‌ها از پیش از انتخابات بر آن تأکید داشتند و اکنون آن را اجرا می‌کنند. فشار اقتصادی، محاصره اقتصادی و تحریم با هدف ایجاد اختلال در مناسبات اقتصادی خارجی ایران در دستور کار آنها قرار دارد. تحریم‌های نفتی و بانکی و سایر محدودیت‌هایی که از گذشته وجود داشته هم با شدت بیشتری ادامه پیدا کرده است. 

ارسال پیام به واسطه میانجی‌ها، بیشتر صحنه‌سازی‌های انتخاباتی آمریکا بود

نکته دیگری که درباره انتخابات آمریکا می‌توان به آن اشاره کرد، کنار گذاشتن آقای ونس، معاون ترامپ، از مسئولیت مذاکرات سیاسی با ایران است. او به تعبیری مسئولیت این مذاکرات را بر عهده داشت و تلاش می‌کرد در ظاهر این تصویر را ایجاد کند که برای گفت‌وگو با ایران تلاش می‌کند. با این حال، مسئولیت مذاکرات از او گرفته شد و مسئولیت‌های داخلی به او واگذار شد.

این اتفاق نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها از ابتدا هم قصد جدی برای مذاکره و گفت‌وگو نداشتند. آنچه در چارچوب میانجیگری‌ها اتفاق می‌افتاد، بیشتر صحنه‌سازی‌هایی برای پیش از انتخابات و تأثیرگذاری بر فضای داخلی آمریکا بود.

اما، این تلاش‌ها بر رأی‌دهندگان آمریکایی تأثیر چندانی نداشت. همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، رأی‌دهندگان آمریکایی با جنگ مخالف بودند و خواستار پایان یافتن آن شدند. به همین دلیل هم به جمهوری‌خواهان رأی ندادند و ناچار به دموکرات‌ها روی آوردند.

اینکه از این پس چه اتفاقی خواهد افتاد، موضوع دیگری است؛ اما در حال حاضر، دستور کار و روندی که در مناسبات ایران و آمریکا با آن مواجه هستیم، ادامه فشارهای اقتصادی، تحریم و محروم کردن کشور از ارتباطات اقتصادی خارجی است.

آمریکا اکنون راه‌حل نظامی را از دستور کار خود خارج کرده است، اما ...

* در همین رابطه سنتکام کارگروه ویژه‌ای با عنوان «دروازه آهنین» تشکیل داده است که هدفش تسری محاصره به مرزهای زمینی و دریای خزر است. این فشارهای اقتصادی قرار است به کجا منتهی شود؟

آنچه اکنون در حال وقوع است، بر اساس پیش‌بینی‌هایی است که آقای ترامپ و هیئت حاکمه آمریکا برای مقابله با ایران و جنگی که علیه جمهوری اسلامی آغاز کردند، در نظر گرفته‌اند. آنها با کمک اسرائیل دو یا سه نوبت حمله نظامی علیه ایران انجام دادند و خسارت‌ها و آسیب‌هایی به کشور وارد کردند. به نظر می‌رسد در شرایط فعلی، راه‌حل نظامی را از دستور کار خود خارج کرده‌اند.

البته خارج کردن راه‌حل نظامی از دستور کار به این معنا نیست که دیگر به آن متوسل نخواهند شد. شرایط داخلی آمریکا پس از انتخابات نشان داده است که مردم این کشور با جنگ و راه‌حل نظامی موافق نیستند. آنها تمایلی ندارند هزینه‌ها و بودجه نظامی آمریکا در جنگ خاورمیانه و خلیج فارس صرف شود.

بنابراین، راهکار جایگزینی که برای این مسیر انتخاب کرده‌اند، همان فشار اقتصادی است که پیش‌تر به آن اشاره کردم. هدف آنها وادار کردن ایران به پذیرش شرایط آمریکاست. در رأس این شرایط، موضوع هسته‌ای قرار دارد و پس از آن، مسئله تنگه هرمز و بازگشایی آن در چارچوبی است که آمریکایی‌ها مدنظر دارند.

به همین دلیل، تحرکات آمریکا برای مسدود کردن مسیرهای تجارت خارجی ایران، چه از طریق هوایی و چه دریایی و زمینی، ادامه خواهد یافت. آنها اخیراً تلاش کرده‌اند کشورهای همسایه را هم تحت فشار قرار دهند تا مسیرهای زمینی را مسدود کنند. پاکستان تا حدودی به این درخواست عمل کرده و عراق هم تا حدی از آن تبعیت می‌کند. ممکن است کشورهای دیگر هم در آینده به این روند بپیوندند.

بنابراین، مسیری که اکنون دنبال می‌شود، پرهیز از جنگ نظامی و توسل به ابزارهایی است که به افزایش فشار اقتصادی و در نهایت وادار کردن ایران به پذیرش خواسته‌های آمریکا منتهی می‌شود. این خواسته‌ها مشخصاً موضوع هسته‌ای و مسئله تنگه هرمز و بازگشایی این آبراه است؛ آبراهی که بخشی از انرژی مورد نیاز جهان از طریق آن تأمین می‌شود.

وضعیت به همین شکل ادامه خواهد یافت و سایر موضوعات هم تحت تأثیر این سیاست و رویکرد آمریکا قرار می‌گیرند. آمریکایی‌ها از مدت‌ها قبل این سیاست را آغاز کرده‌اند، آن را روشی موفق می‌دانند و بر ادامه آن اصرار دارند.

امنیت اسرائیل خط قرمز آمریکاست؛ فرقی نمی‌کند چه جناحی در قدرت باشد

* اخیرا برخی مقامات اسرائیل هشدار می‌دهند که نتانیاهو در همین دوره باقی‌مانده از مسئولیتش به دنبال انجام اقداماتی علیه ایران است؛ چه از طریق انجام عملیات پرچم دروغین و ایجاد بهانه برای کشاندن آمریکا به میدان و چه با اقدامات امنیتی در داخل ایران. به نظر می‌رسد برخلاف آمریکایی‌ها که به دنبال اجرای سیاست «نه جنگ و نه صلح» هستند، اسرائیل چنین رویکردی ندارد. اینطور نیست؟

ببینید، آنچه مسلم است، روابط آمریکا و اسرائیل بسیار پیچیده است. امنیت اسرائیل خط قرمز آمریکاست و تفاوتی هم نمی‌کند که در آمریکا دموکرات‌ها در قدرت باشند یا جمهوری‌خواهان. امنیت اسرائیل برای هر دو جریان اهمیت دارد.

از طرف دیگر، اسرائیل هم اگر بخواهد اقدامی برخلاف سیاست‌های آمریکا در منطقه خلیج فارس انجام دهد، حتماً باید با آمریکایی‌ها هماهنگ باشد. اسرائیلی‌ها بدون هماهنگی با آمریکا دست به چنین اقدامی نخواهند زد.

ممکن است در این زمینه ادعاها و لفاظی‌هایی مطرح کنند، اما در عمل، اگر چراغ سبز آمریکا را نداشته باشند، نمی‌توانند اقدام نظامی انجام دهند. دلیل آن هم روشن است؛ آنها مطمئن نیستند که در صورت اقدام نظامی، آمریکا از آنها حمایت خواهد کرد یا به پشتیبانی‌شان وارد میدان می‌شود.

بنابراین، آنچه در فضای رسانه‌ای و در قالب اظهارات و ادعاها مطرح می‌شود، لزوماً با واقعیت مناسبات آمریکا و اسرائیل مطابقت ندارد. این مناسبات بسیار پیچیده و چندلایه است. حفاظت از امنیت اسرائیل در رأس این روابط قرار دارد، اما آمریکایی‌ها در مقابل تأمین این امنیت، مطالباتی از اسرائیل دارند که طرف اسرائیلی هم ناچار است آنها را مدنظر قرار دهد.

شرایط داخلی اسرائیل به‌گونه‌ای نیست که نتانیاهو بتواند در دوره گذار اقداماتی برخلاف سیاست‌های کلی آمریکا انجام دهد

شرایط داخلی اسرائیل هم به‌گونه‌ای نیست که نتانیاهو بتواند شخصاً و در دوره گذار از دولت قبلی به دولت بعدی، اقداماتی برخلاف سیاست‌های کلی آمریکا انجام دهد. این دوره گذار هم طولانی نخواهد بود و به نظر می‌رسد پس از انتخابات، دولت و تشکیلات جدید اسرائیل در چارچوب مهلت قانونی تشکیل ائتلاف، بتوانند دولت جدید را تشکیل دهند.

بنابراین، اسرائیلی‌ها برای هر اقدامی به پشتوانه آمریکا نیاز دارند. ضمن اینکه در ارزیابی‌های خود به این نتیجه رسیده‌اند که اقدام یک‌جانبه آنها دستاوردی بیش از آنچه آمریکایی‌ها تاکنون به دست آورده‌اند، نخواهد داشت. به عبارت دیگر، اگر اسرائیل بخواهد به‌تنهایی و به‌صورت خودسرانه اقدامی انجام دهد، باید پیامدهای آن را هم بپذیرد و بداند که چنین اقدامی چه مسیری را پیش رویش قرار می‌دهد. اسرائیلی‌ها این موضوع را در محاسبات خود لحاظ می‌کنند. آنها می‌دانند سیاستی که آمریکا دنبال می‌کند، می‌تواند برای منافع هر دو طرف دستاوردهای معقول‌تری داشته باشد تا اینکه اسرائیل دست به اقدامی یک‌جانبه بزند.

بنابراین، بخش زیادی از آنچه در فضای رسانه‌ای در قالب لفاظی و ادعا مطرح می‌شود، لزوماً به معنای محاسبه برای آغاز جنگ یا ایجاد وضعیتی متفاوت از شرایط کنونی نیست.

* سفر رئیس موساد به واشنگتن را هم در همین چارچوب ارزیابی می‌کنید؟

همه این موارد تلاش‌هایی است که اسرائیل برای پیشبرد اهداف خود انجام می‌دهد. وضعیت داخلی اسرائیل و تحولات آمریکا هم در این میان اهمیت دارد.

در واقع، اسرائیلی‌ها تلاش می‌کنند حساسیت خود را نسبت به شرایطی که در آمریکا به وجود آمده نشان دهند؛ شرایطی که برای اسرائیل چندان مطلوب نیست. روی کار آمدن دموکرات‌ها در کنگره و دوره زمانی باقی‌مانده تا تشکیل کنگره جدید، همگی باید در چارچوب مناسبات اسرائیل و آمریکا تحلیل شوند.

اینکه اسرائیل بتواند به‌تنهایی و برخلاف سیاست‌هایی که آمریکایی‌ها اکنون دنبال می‌کنند، اقدام دیگری انجام دهد، با توجه به مصاحبه‌ها، اظهارنظرها، رفت‌وآمدها و تماس‌هایی که صورت می‌گیرد، بعید به نظر می‌رسد. مگر اینکه وضعیت داخلی آمریکا تغییر کند و ائتلاف‌ها و شرایط جدیدی در کنگره این کشور پس از ژانویه شکل بگیرد. تا آن زمان، قطعاً تشکیلات و وضعیت داخلی آمریکا دستخوش تحولاتی خواهد شد که باید دید چگونه پیش می‌رود.

دموکرات‌ها هم درباره اقداماتی که پس از در اختیار گرفتن کنگره علیه ترامپ، دولت او و عملکرد دو سال گذشته‌اش انجام خواهند داد، مواضعی مطرح کرده‌اند. همه این عوامل می‌توانند بر مناسبات آمریکا و اسرائیل تأثیر بگذارند.

 ایران باید هرچه زودتر درباره دو مسئله هسته‌ای و تنگه هرمز به جمع‌بندی برسد

* ایران برای عبور از این وضعیت چه راهکاری پیش روی خود دارد؟

در شرایط فعلی، مسئله مهم برای ما یافتن راهی برای خروج از وضعیتی است که آمریکایی‌ها به دنبال تحمیل آن هستند. برای خروج از این شرایط و پیدا کردن راه‌حلی که کشور را از مخمصه کنونی خارج کند، باید دو موضوع هسته‌ای و تنگه هرمز را در دو مسیر مشخص دنبال کنیم.

نخست، باید وضعیت مناسبات ما با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روشن شود. تا زمانی که وضعیت همکاری ایران با آژانس مشخص نشود، مسیری که این نهاد دنبال می‌کند و ارجاع پرونده ایران از سوی آژانس به شورای امنیت، شرایط را بسیار پیچیده خواهد کرد.

اروپایی‌ها هم در موضوع هسته‌ای حساسیت‌هایی دارند که اگر کمتر از آمریکایی‌ها نباشد، قطعاً بیشتر است. آنها مسئله هسته‌ای ایران را از زوایای مختلفی بررسی می‌کنند. مناسبات آمریکا و روسیه درباره اوکراین هم در این میان اهمیت دارد و بر نگاه اروپا به این موضوع تأثیر می‌گذارد.

بنابراین، با توجه به این عوامل، یعنی مناسبات ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روابط ما با اروپا و موضع اروپا در قبال جنگ اوکراین، باید راه‌حلی برای مسئله هسته‌ای پیدا کنیم. این راه‌حل باید از طریق گفت‌وگو و تعامل با آژانس دنبال شود تا بتوانیم فشارهایی را که آمریکایی‌ها با استناد به این موضوع علیه کشور ایجاد کرده‌اند، در مسیری قرار دهیم که با منافع ملی ایران سازگار باشد.

موضوع دوم، نحوه تعامل با مسئله تنگه هرمز است. با توجه به شرایط کنونی، فشارهایی که هر روز بر تنگه وارد می‌شود، بحث بستن آن، حمله به کشتی‌ها و منازعه‌ای که در خلیج فارس جریان دارد، باید به سمتی حرکت کنیم که این وضعیت به یک راه‌حل مشخص منتهی شود.

شرایط فعلی به‌گونه‌ای است که در حال بسیج کردن افکار عمومی و کشورهای جهان علیه ایران است. بنابراین، باید به دنبال راه‌حلی برای خروج از وضعیت بغرنج تنگه هرمز و برقراری آرامش در آن باشیم؛ راه‌حلی که عبور و مرور در این آبراه را در چارچوب ضوابط و مقرراتی که ایران اعمال می‌کند، ممکن سازد و در عین حال مورد پذیرش سایر کشورها هم قرار بگیرد.

در نتیجه، مدیریت دو موضوع هسته‌ای و تنگه هرمز، راه‌حل‌هایی است که کشور باید هرچه زودتر درباره آنها به جمع‌بندی مشخصی برسد.

این تصور که باید دو سال منتظر بمانیم تا دموکرات‌ها به قدرت برسند، چندان واقع‌بینانه نیست

* برخی معتقدند با توجه به اینکه طیف مخالف جنگ در دولت ترامپ به دنبال تضمین آینده سیاسی خود است و از طرف دیگر دموکرات‌ها هم از حامیان برجام بوده‌اند، شرایط برای رسیدن به توافق فراهم شده است. آیا شما چنین فضایی را می‌بینید؟ چقدر احتمال شکل‌گیری یک توافق تا زمان روی کار آمدن کنگره جدید وجود دارد؟

موضوع هسته‌ای مسئله اصلی اختلاف ما با آقای ترامپ است. او همچنان رئیس‌جمهور آمریکاست و در دو سال آینده هم با وجود اکثریت دموکرات‌ها در کنگره، در این سمت باقی خواهد ماند. قدرت اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا به اندازه‌ای است که حتی در صورت مخالفت کنگره هم می‌تواند سیاست‌های خود، از جمله سیاست‌های نظامی را تا حدود زیادی اجرا کند. بنابراین، این تصور که طی یکی دو ماه آینده یا پس از آن اتفاق خاصی در آمریکا رخ خواهد داد و قدرت یا اختیارات ترامپ برای اداره کشور سلب خواهد شد، با اختیارات رئیس‌جمهور آمریکا در چارچوب قانون اساسی این کشور چندان مطابقت ندارد.

باید این واقعیت را در محاسبات خود در نظر بگیریم که آقای ترامپ جنگی را علیه جمهوری اسلامی ایران و در منطقه خلیج فارس آغاز کرده است. این جنگ نمی‌تواند با شکست و سرافکندگی ترامپ به پایان برسد. بنابراین، اگر قرار باشد فصل جدیدی در روابط ایران و آمریکا شکل بگیرد، ترامپ و دولت فعلی جمهوری‌خواه آمریکا باید در آن نقش داشته باشند. بدون حضور و مشارکت آنها، حتی در دو سالی که دموکرات‌ها اکثریت کنگره را در اختیار دارند، نمی‌توان مسئله هسته‌ای ایران و آمریکا را حل‌وفصل کرد؛ چراکه دولت مستقر همچنان جمهوری‌خواه و رئیس‌جمهور آن آقای ترامپ است.

از این رو، این تصور که باید دو سال منتظر بمانیم تا دموکرات‌ها به قدرت برسند، چندان واقع‌بینانه نیست. مسیری که اکنون در دسترس ما قرار دارد و می‌تواند مسئله هسته‌ای و گرفتاری‌های ناشی از آن را به نحوی حل‌وفصل کند که هم برای ترامپ و هم برای جمهوری اسلامی ایران قابل تحمل باشد، مسیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و حمایت کشورهای اروپایی است.

اروپایی‌ها از روز نخست، یکی از ارکان اصلی مذاکرات هسته‌ای بوده‌اند. البته آنها در موضوع اوکراین نسبت به ایران حساسیت‌هایی دارند و از نحوه عملکرد ما در این مسئله آگاه هستند. با این حال، می‌توانند در موضوع هسته‌ای نقش کمک‌کننده‌ای ایفا کنند؛ از جمله برای خروج از وضعیت اسنپ‌بک یا حل‌وفصل مسائلی که می‌تواند به بازگشت پرونده ایران به شورای حکام آژانس و ادامه مذاکرات در این چارچوب منجر شود.

کانال اصلی رسیدن به تفاهم آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است؛ مسیرهای دیگر طولانی‌ترند

بنابراین، کانال اصلی برای رسیدن به تفاهمی که هم برای آمریکا، هم برای ایران و هم برای جامعه بین‌المللی در موضوع هسته‌ای قابل قبول باشد، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین است.

مسیرهای دیگر، به هر حال طولانی‌تر خواهند بود و مشکلات بیشتری به همراه خواهند داشت. ورود به اختلافات و دعواهای داخلی آمریکا هم نه برای ما مقرون‌به‌صرفه است و نه اساساً توانایی نقش‌آفرینی در این منازعات را داریم.بهتر است مسیری را دنبال کنیم که بتواند مشکلات ترامپ، جمهوری اسلامی ایران و جامعه بین‌المللی را در موضوع هسته‌ای حل‌وفصل کند.

باید به‌گونه‌ای رفتار کنیم که همه طرف‌ها بتوانند با احساس برنده بودن از میز مذاکره خارج شوند

* به نظر می‌رسد یکی دیگر از موانع توافق این است که به اعتقاد برخی تحلیلگران، نگاه ما به توافق، نگاهی حداکثری است و نمی‌خواهیم از بعضی مواضع هسته‌ای خود عقب‌نشینی کنیم. در مقابل، عده‌ای پیشنهاد می‌کنند برای قرار گرفتن کشور در مسیر توسعه، غنی‌سازی بالاتر از ۳.۷ درصد را در ازای دریافت امتیازات اقتصادی به موضوع مذاکره و بده‌بستان تبدیل کنیم. تحلیل شما چیست؟

مشکل اصلی و مسئله محوری اختلافات، موضوع هسته‌ای است. تا زمانی که وارد مذاکرات هسته‌ای نشویم، سایر موضوعات در حاشیه قرار دارند و نمی‌توانند مشکلی از مسئله اصلی ما حل کنند.

ما یک‌بار با آژانس به تفاهم رسیدیم و توافق‌نامه‌ای میان وزیر امور خارجه ایران و رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با عنوان توافق‌نامه قاهره امضا شد. این توافق‌نامه می‌تواند مبنایی برای همکاری‌های آینده، تعیین نوع نظارت آژانس و چگونگی حرکت به سمت تفاهم و تعامل با این نهاد باشد.

بنابراین، ممکن است در مراحل پیش از مذاکرات لازم باشد شرایط حداکثری خود را اعلام کنیم و موضوعات حداکثری را روی میز بگذاریم؛ اما هنگام ورود به مذاکرات باید به‌گونه‌ای رفتار کنیم که همه طرف‌ها بتوانند با احساس برنده بودن از میز مذاکره خارج شوند. تنها در این صورت است که مذاکرات می‌تواند موفق باشد و توافق حاصل‌شده برای طرف‌های امضاکننده قابل اتکا بماند.

تفاهم در موضوع هسته‌ای می‌تواند کشور را از شرایط حاد فعلی خارج کند؛ شرایطی که با فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و محاصره دریایی، زمینی و هوایی همراه است. خروج از این وضعیت، بدون پذیرش امتیاز و ورود به مذاکرات فراگیر درباره موضوعات مختلف، از جمله مسئله هسته‌ای، امکان‌پذیر نخواهد بود. ما باید درباره این موضوع به تفاهم برسیم.

مسیر مورد نظر هم همان مسیر آژانس و گفت‌وگو با این نهاد است. حتی اگر فرض کنیم آژانس در برخی زمینه‌ها صلاحیت لازم را ندارد، با ما مقابله می‌کند یا هر انتقاد و اتهام دیگری به آن وارد باشد، باز هم این نهاد تنها کانالی است که از نگاه جامعه بین‌المللی می‌تواند به حل مسئله ایران و رفع نگرانی‌های جامعه جهانی کمک کند.