به گزارش اقتصادنیوز به نقل از برنا، بارندگی‌های پاییزی، تغییرات محسوس آب‌وهوا و افزایش جست‌وجوی نام «ال‌نینو» در فضای مجازی، یک پرسش مشترک را به ذهن بسیاری از مردم آورده است: آیا قرار است پاییز و زمستان متفاوتی را تجربه کنیم؟ ال‌نینو پدیده‌ای طبیعی در اقیانوس آرام است که می‌تواند الگوهای بارش و دمای هوا را در نقاط مختلف جهان تغییر دهد، اما آیا باران‌های اخیر ایران به این پدیده ارتباط دارد؟ آیا باید منتظر بارندگی‌های بیشتر باشیم یا نگران سیلاب و تغییرات غیرمنتظره جوی؟ 

ال‌نینو چیست که این روز‌ها همه درباره آن صحبت می‌کنند؟

احتمالاً شما هم در روز‌های اخیر نام ال‌نینو را در اخبار، شبکه‌های اجتماعی یا جست‌و‌جو‌های اینترنتی دیده‌اید. افزایش توجه عمومی به این پدیده بی‌دلیل نیست. وقتی بارندگی‌ها بیشتر می‌شود و شرایط جوی تغییر می‌کند، طبیعی است که مردم بخواهند بدانند آیا اتفاق خاصی در حال رخ دادن است و این تغییرات چه معنایی برای ماه‌های آینده دارد. ال‌نینو یک پدیده طبیعی اقلیمی است که در اثر گرم‌شدن غیرمعمول آب‌های سطحی بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد. این گرم‌شدن بر گردش جو و الگو‌های باد و بارندگی اثر می‌گذارد و می‌تواند شرایط آب‌وهوایی مناطق مختلف جهان را تغییر دهد.

ال‌نینو بخشی از چرخه‌ای بزرگ‌تر به نام «نوسان جنوبی ال‌نینو» یا ENSO است که سه وضعیت اصلی دارد: ال‌نینو، لانینا و وضعیت خنثی. در واقع، وقتی ال‌نینو شکل می‌گیرد، ممکن است در یک منطقه بارندگی افزایش پیدا کند و در منطقه‌ای دیگر خشکسالی یا گرمای بیشتری رخ دهد. به همین دلیل، این پدیده در سراسر جهان مورد توجه مراکز هواشناسی قرار دارد.

نکته مهم اینکه ال‌نینو به معنای بارندگی بیشتر در تمام نقاط جهان نیست و نمی‌توان از وقوع آن، به‌تنهایی درباره وضعیت آب‌وهوای یک کشور نتیجه‌گیری کرد.

باران‌های پاییزی ایران چه ارتباطی با ال‌نینو دارد؟

افزایش بارندگی‌های پاییزی در ایران، توجه مردم را به این پرسش جلب کرده است که آیا ال‌نینو در شکل‌گیری این شرایط نقش دارد؟ پاسخ این پرسش به بررسی دقیق داده‌های هواشناسی نیاز دارد. ال‌نینو می‌تواند از طریق تغییر در گردش عمومی جو، بر الگو‌های بارندگی ایران نیز اثر بگذارد، اما این تأثیر مستقیم، یکسان و قطعی نیست.

موقعیت سامانه‌های بارشی مدیترانه‌ای، جابه‌جایی الگو‌های فشار، جریان‌های جوی و شرایط منطقه‌ای نیز در میزان بارندگی کشور نقش دارند. بنابراین، صرف افزایش بارش در پاییز برای نسبت‌دادن آن به ال‌نینو کافی نیست. با این حال، سابقه برخی سال‌های گذشته نشان می‌دهد که در تعدادی از دوره‌های ال‌نینو، بخش‌هایی از ایران بارندگی بیشتری را تجربه کرده‌اند. همین موضوع باعث شده است که نام این پدیده با امید به زمستانی پربارش در ذهن بسیاری از ایرانیان گره بخورد.

اما یک نکته را نباید فراموش کرد: افزایش بارندگی الزاماً به معنای پایان خشکسالی نیست. بارش زمانی می‌تواند به بهبود منابع آب کمک کند که از نظر زمانی و مکانی توزیع مناسبی داشته باشد و فرصت نفوذ به خاک و تغذیه سفره‌های زیرزمینی فراهم شود. در مقابل، بارندگی‌های شدید و کوتاه‌مدت ممکن است به سیلاب، فرسایش خاک و خسارت به زمین‌های کشاورزی و زیرساخت‌ها منجر شوند.

ال‌نینو را جدی بگیریم؛ اما نترسیم!

برای ایران که با محدودیت منابع آب و سال‌ها تنش آبی در بخش‌های مختلف روبه‌رو بوده، هر تغییری در الگو‌های بارندگی اهمیت دارد. به همین دلیل، ال‌نینو موضوعی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.

اگر شرایط اقلیمی به سمت افزایش بارندگی پیش برود، مدیریت روان‌آب‌ها، آمادگی برای سیلاب، حفاظت از زمین‌های کشاورزی و تقویت زیرساخت‌های شهری اهمیت پیدا می‌کند. اگر هم بارش‌ها در ماه‌های آینده کاهش یابد، ضرورت مدیریت مصرف آب و حفاظت از منابع زیرزمینی همچنان پابرجا خواهد بود. از طرف دیگر، نباید تصور کرد که یک زمستان پربارش می‌تواند به‌تنهایی مشکلات چندین سال خشکسالی را برطرف کند. منابع آب زیرزمینی، تالاب‌ها و رودخانه‌ها برای احیا به بارندگی مستمر، مدیریت صحیح مصرف و برنامه‌ریزی بلندمدت نیاز دارند.

در حاشیه این موضوع بد نیست به این نکته نیز توجه کنیم که افزایش جست‌وجوی نام ال‌نینو نشان می‌دهد مردم نسبت به تغییرات آب‌وهوایی و آینده منابع آب حساس‌تر شده‌اند. موضوعی که می‌تواند فرصت مناسبی برای افزایش آگاهی عمومی درباره اقلیم و محیط‌زیست باشد.