به گزارش خبرنگار مهر، وضعیت بازار برنج داخلی، چالش‌های مربوط به برندسازی، اختلاط محصولات (داخلی با خارجی و داخلی با داخلی)، موانع تشکیل نهادهای یکپارچه و کار جمعی، لزوم حمایت دولت از زنجیره ارزش این محصول راهبردی از مسائل مهم دومین محصول پرمصرف ایران است.

عموما انحصار در هر بازار بیشتر از حمایت، آسیب‌رسان است. یکی از گلایه‌ها در بحث برندسازی برنج، انحصار در یک سری گروه‌های خاص بوده که مبادرت به خرید با حجم بالا کرده و به این ترتیب میدان‌دار قیمت‌ها در بازار هستند.

تاکید کارشناسان حوزه امنیت غذایی این است که حمایت از برنج داخلی و برندسازی نباید به شکل انحصاری باشد. برخی هم معتقدند رسیدن به این هدف عبور از بازار سنتی است که کار جمعی را می‌طلبد.

حسن تقی‌زاده، نایب‌رئیس اتحادیه برنج‌فروشان بابل در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به مشکلات ساختاری در حوزه بازرگانی و برندسازی برنج ایرانی تأکید کرد که فرآیند یکپارچه‌سازی در این صنعت به دلیل خرد بودن مقیاس فعالیت‌ها و ساختار سنتی بازار با موانع جدی روبه‌رو است.

موانع در مسیر یکپارچه‌سازی

به گفته وی، برخلاف مقیاس‌های کلان تجاری در برخی کشورهای صادرکننده برنج، فعالیت‌ها در ایران عمدتاً در سطح خرد انجام می‌شود.

تقی‌زاده اظهار کرد: تلاش برای ایجاد تشکل‌های یکپارچه یا شرکت‌های سهامی بزرگ به دلیل ضعف فرهنگ کار جمعی در کشور تاکنون نتوانسته به نتایج مطلوبی مشابه نمونه‌های جهانی نظیر شرکت‌های بزرگ غذایی دست یابد.

این مسئول صنفی درباره چرایی خلا تشکیل «کنسرسیوم برنج» با عضویت تمامی فعالان این حوزه از خرد تا کلان، تصریح کرد: چرایی عدم شکل‌گیری چنین ساختارهایی به ضعف کار جمعی در ایران برمی‌گردد و از سوی دیگر، دولت نیز به دلیل مشکلات تأمین منابع و مسائل ارزی، توان حمایت سخت‌افزاری و مالی لازم را ندارد.

پشت پرده اختلاط برنج و ضعف نظارت‌ها

نایب‌رئیس اتحادیه برنج‌فروشان بابل درباره مسئله اختلاط در بازار برنج، گفت: تجار رسمی و شناسنامه‌دار هرگز اقدام به اختلاط برنج خارجی با ایرانی نمی‌کنند؛ چرا که برند و شماره تماس آن‌ها مشخص است. با این حال، برخی افراد به صورت پیله‌وری و دوره‌گردی اقدام به خرید و فروش در سطح خرد می‌کنند که به دلیل عدم نظارت کافی، ممکن است برنج ارزان‌قیمت‌تر ایرانی با برنج هاشمی مخلوط شود یا مصرف‌کنندگان به دلیل قیمت پایین، متوجه تفاوت برنج خارجی با ایرانی نشوند.

وی با اشاره به اختلاف قیمت فاحش میان برنج خارجی (بین ۲۰۰ تا ۲۷۰ هزار تومان) و برنج ایرانی (حدود ۵۰۰ هزار تومان)، نظارت دستگاه‌های متولی را در معضل اختلاط ضعیف ارزیابی کرد.

سوداگران بازار سنتی و انحصار قیمت

وی به تجارت سنتی برنج اشاره کرد و گفت: بازار سنتی ما دیگر کارآمدی گذشته را ندارد و تعداد معدودی با منافع شخصی، قیمت‌ها را در بازار تعیین می‌کنند. ورود محدود افراد خاص به این عرصه، مانع از شفافیت و موفقیت طرح‌های کلان می‌شود و برندسازی نباید در انحصار گروهی خاص باشد.

تقی‌زاده در پایان عنوان کرد: محصولی که شناسنامه‌دار است، قابلیت عرضه در بازارهای بین‌المللی را دارد؛ همان‌طور که در گذشته بخشی از محصولات و مرکبات به همسایگان شمالی صادر می‌شد. با این حال، ضعف در بسته‌بندی و رقابت‌پذیری باعث شده تا محصولات ایرانی نظیر زعفران و خرما با ارزش افزوده بالا در کشورهای دیگر بسته‌بندی و به چندین برابر قیمت فروخته شوند که این امر نیازمند بازنگری اساسی و اقدام فراتر از شعار است.