مهدی برجی در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه در حال حاضر ۵۰ کودک نیز در مرکز شبانه‌روزی کودکان کار اقامت دارند، اظهار کرد: حدود ۱۸۰ نفر از کودکان کار و خیابان که امسال شناسایی‌شده‌اند از اتباع هستند. هم‌اکنون سه موسسه روزانه در خصوص ارائه خدمات حمایتی – آموزشی به کودکان کار و خیابان فعال هستند و یک مرکز در زمینه ارائه خدمات شبانه‌روزی به این کودکان فعالیت دارد.

وی به ظرفیت محدود مراکز حمایتی اشاره کرد و با تأکید بر ضرورت توسعه مراکز روزانه ادامه داد: در حال حاضر هر یک از مراکز حمایتی آموزشی روزانه با وجود ظرفیت اسمی ۸۰ تا ۱۲۰ پرونده، پیگیری ۲۵۰ تا ۳۰۰ پرونده فعال را انجام می‌دهند که این وضعیت نشان‌دهنده شکاف جدی میان نیاز موجود و ظرفیت مراکز است و با استانداردهای ملی مددکاری اجتماعی هم‌خوانی ندارد.

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با بیان اینکه طرح شناسایی و ساماندهی کودکان کار و خیابان با هدف شناسایی این کودکان، ارزیابی وضعیت آنان و هدایت آن‌ها به چرخه حمایت‌های قانونی و اجتماعی سازمان بهزیستی بود که با همکاری مجموعه «مجتمع شناسایی و کاهش آسیب‌های اجتماعی» (شوق زندگی) از آبان‌ماه سال ۱۳۹۹ اجرایی شد، گفت: پس از شناسایی، کودکان وارد مرحله غربالگری اولیه می‌شوند و اقدامات هویتی از جمله اسکن عنبیه صورت می‌گیرد. سپس با خانواده کودک تماس گرفته می‌شود و وضعیت کودک بر اساس آیین‌نامه ماده ۶ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان بررسی می‌شود. 

برجی اضافه کرد: اگر کودک در شرایط مخاطره‌آمیز نباشد، با اخذ تعهد از خانواده توسط مجموعه «شوق زندگی»، کودک به واحد مددکاری تحویل داده می‌شود. در این مرحله، حمایت‌های اجتماعی و مددکاری بدون جداسازی کودک از خانواده ادامه پیدا می‌کند و اگر کودک در شرایط خطر قرار داشت، وارد مرکز نگهداری کوتاه‌مدت می‌شود که مدت نگهداری اولیه تا ۲۱ روز است و در صورت نیاز، این مدت یک‌بار دیگر تا ۲۱ روز قابل تمدید است. در این بازه زمانی، تیم تخصصی وضعیت خانواده را بررسی می‌کند تا امکان توانمندسازی خانواده و بازگشت کودک به محیط امن خانوادگی مشخص شود، در بررسی‌های تخصصی اگر مشخص شود شرایط خانواده مناسب است، کودک با دستور مقام قضایی به خانواده بازگردانده می‌شود. اما اگر شرایط خانوادگی مناسب تشخیص داده نشود، بر اساس وضعیت کودک تصمیم‌گیری می‌شود.

وی یادآور شد: در صورتی که کودک مشمول دستورالعمل کودکان بی‌سرپرست یا بدسرپرست باشد، به مراکز شبه خانواده یا خانه‌های فرزندان منتقل می‌شود، اما اگر شرایط لازم برای این مراکز را نداشته باشد، کودک به مراکز نگهداری بلندمدت ارجاع داده می‌شود. کودکانی که از مرحله کوتاه‌مدت عبور می‌کنند و نیاز به حمایت بیشتر دارند، در مراکز نگهداری میان‌مدت که با عنوان «صدف» شناخته می‌شوند، تا حدود یک‌سال زندگی کرده و تحت حمایت‌های تخصصی قرار می‌گیرند.

۱۱ نهاد و سازمان مسئول ساماندهی کودکان کار در سطح ملی و استانی

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با بیان اینکه ساماندهی کودکان کار و خیابان یک مأموریت حاکمیتی و فرابخشی است که بر اساس آیین‌نامه مصوب هیئت‌وزیران در سال ۱۳۸۴، اجرای آن نیازمند هماهنگی و مشارکت مجموعه‌ای متشکل از ۱۱ نهاد و سازمان مسئول در سطح ملی و استانی است، تصریح کرد: سازمان بهزیستی به عنوان یکی از ارکان اجرایی آیین‌نامه، مسئولیت بخشی از فرآیند ساماندهی به‌ویژه در حوزه ارائه خدمات تخصصی به کودکان کار و خیابان را برعهده دارد. هر یک از این دستگاه‌ها، بر اساس شرح وظایف قانونی خود، مسئول ارائه بخشی از خدمات حمایتی، آموزشی، درمانی، قضایی، انتظامی و اجتماعی به کودکان کار و خیابان و خانواده‌های آنان هستند.

برجی با اشاره به نقش سازمان بهزیستی به‌عنوان دبیر کمیته، ایجاد انسجام بین دستگاه‌ها، اعلام نیازها، پیگیری اجرای تعهدات و نظارت بر روند حمایت‌ها، اظهار کرد: اقدامات انجام‌شده نشان می‌دهد هرچند چالش‌ها همچنان وجود دارد، اما هماهنگی بین دستگاه‌های متولی، نقش مهمی در کاهش آسیب‌ها، شناسایی شبکه‌های سوءاستفاده و ساماندهی بخشی از کودکان کار و خیابان داشته است.

جمع‌آوری کودکان کار، به‌تنهایی مشکل‌گشا نیست

وی با اشاره به وجود فرهنگ کمک به کودک کار در خیابان، بیان کرد: جمع‌آوری این کودکان به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند. باید افراد بدانند که کار خیابان برای کودک، آسیب به  همراه دارد و وضعیت ایده آل این است که راه‌هایی برای کمک به این کودکان در نظر بگیریم که آن‌ها را  فقط به صورت فیزیکی حذف نکنیم و  در  جای دیگری به آن‌ها خدمات بدهیم.

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه سازمان بهزیستی، به عنوان یکی از  اعضای سامان‌دهی وضعیت کودکان کار در  این زمینه وظیفه دارد، گفت: پنج مرکز برای کودکان کار و  خیابان در مشهد فعالیت دارند که  دو مرکز به صورت شبانه‌روزی و  سه مرکز به صورت روزانه به  این کودکان خدمات می‌دهند.

برجی لازمه ساماندهی مؤثر کودکان کار را مشارکت مردم دانست و گفت: شهروندان به‌جای کمک مستقیم یا خرید از کودکان در چهارراه‌ها، می‌توانند با تماس با شماره ۱۳۷ زمینه انتقال این کودکان به مراکز ساماندهی را فراهم کنند. علاوه بر این کمک‌های مردمی نقدی و غیرنقدی از طریق مراکز مشخص ازجمله مجتمع حمایتی «شوق زندگی»، به‌صورت هدفمند و شفاف به دست کودکان و خانواده‌های مشمول می‌رسد.

وی ادامه داد: در قالب طرح‌هایی مانند «سایبان مهر»، کودکان کار شناسایی‌شده و وضعیت جسمی، روانی و خانوادگی آن‌ها به‌دقت بررسی می‌شود. حتی پس از ترخیص کودک از مراکز غربال یا حمایتی، پرونده او در چرخه پیگیری مددکاری باقی می‌ماند تا از بازگشت مجدد به خیابان جلوگیری شود.

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با بیان اینکه مداخلات بهزیستی در حوزه کودکان کار و خیابان از طریق مراکز تخصصی در سه سطح، سطح یک (سرپایی)، سطح دو شامل مراکز اقامتی کوتاه‌مدت و سطح سه شامل مراکز اقامتی میان‌مدت صورت می‌گیرد، گفت: توانمندسازی خانواده، محور اصلی مداخلات بهزیستی است و تمرکز بر خانواده به‌عنوان کانون بازتولید یا پیشگیری از کار کودک محسوب می‌شود که پس از پذیرش و حتی ترخیص کودک از مراکز، اقدامات توانمندسازی خانواده به‌صورت مستمر در قالب حمایت در حوزه مسکن، کمک به اشتغال پایدار والدین، پیگیری صدور و تکمیل مدارک هویتی، آموزش مهارت‌های اقتصادی و معیشتی به خانواده‌ها دنبال می‌شود. همچنین راه‌اندازی کارگاه‌های مهارت‌آموزی برای والدین، به‌ویژه مادران سرپرست خانوار در بازگشت کامل کودکان این خانواده‌ها به تحصیل و قطع چرخه کار خیابانی موثر بوده است.

انتهای پیام