یزد، با همه پیشینه فرهنگی و تاریخی‌اش، در حوزه فضاهای تفریحی متنوع برای جوانان با کمبود جدی مواجه است؛ نه شهربازی فعالی که هیجان سالم خلق کند، نه رویدادهای مستمر فرهنگی و سرگرمی‌های شهری در دسترس که در نتیجه کافی‌شاپ‌ها و قهوه‌خانه‌ها را به یکی از اصلی‌ترین پاتوق‌های اوقات فراغت تبدیل کرده است.

در این میان، قلیان دیگر یک رفتار حاشیه‌ای نیست؛ به بخشی از زیست روزمره برخی جوانان بدل شده است. بسیاری آن را «راهی برای آرام شدن» می‌دانند؛ اما آیا واقعاً آرامش می‌آورد؟

دکتر محمد هادی فرحزادی، قائم‌مقام دانشگاه علوم پزشکی یزد در پاسخ به این پرسش، نگاه علمی متفاوتی ارائه می‌دهد.

این پژوهشگر سلامت روان اجتماعی و مدیر مرکز تحقیقات اعتیاد و علوم رفتاری، در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: سیگار و قلیان از نظر عصبی و فیزیولوژیک اثر آرام‌بخش واقعی ایجاد نمی‌کنند؛ آنچه مصرف‌کنندگان تجربه می‌کنند بیشتر ناشی از اثر نیکوتین بر سیستم پاداش مغز است، نه کاهش واقعی استرس.

وی توضیح داد: نیکوتین با فعال‌سازی گیرنده‌های خاص در مغز، موجب آزادسازی دوپامین می‌شود؛ ماده‌ای که احساس لذت و پاداش را تقویت می‌کند. این فرآیند باعث ایجاد حس رضایت و کاهش موقتی اضطراب می‌شود، اما این اثر کوتاه‌مدت است و به چرخه وابستگی گره خورده است.

قائم‌مقام دانشگاه علوم پزشکی یزد با رد باور رایج کم‌خطرتر بودن قلیان تصریح کرد: آب موجود در قلیان توان حذف مواد سمی را ندارد و نیکوتین، کربن‌مونواکسید و مواد سرطان‌زا همچنان وارد بدن می‌شوند. حتی در بسیاری موارد، به دلیل مدت زمان طولانی‌تر مصرف و حجم بیشتر دود استنشاق‌ شده، آسیب آن می‌تواند قابل توجه باشد.

فرحزادی افزود: پس از کاهش سطح نیکوتین در بدن، فرد دچار بی‌قراری و تنش می‌شود و برای رهایی از این حالت، دوباره به مصرف روی می‌آورد. در واقع، فرد نه برای کاهش استرس واقعی، بلکه برای رفع علائم کمبود نیکوتین مصرف می‌کند و این چرخه در طول زمان می‌تواند استرس بیشتری ایجاد کند.

این پژوهشگر با اشاره به عوارض کوتاه‌مدت مصرف دخانیات گفت: افزایش ضربان قلب و فشار خون، بالا رفتن سطح کربن‌ مونواکسید خون به‌ویژه در قلیان و کاهش ظرفیت تنفسی از جمله پیامدهای فوری مصرف است.

وی همچنین درباره عوارض بلندمدت هشدار داد: بیماری‌های قلبی و عروقی، افزایش خطر سکته و حمله قلبی، سرطان‌های ریه، دهان و حنجره، بیماری‌های مزمن ریوی و وابستگی شدید به نیکوتین از جمله پیامدهای مصرف مستمر سیگار و قلیان است.

شهری با گزینه‌های محد ود، نسلی با انتخاب‌های محدودتر

به گزارش ایسنا، آنچه امروز در برخی پاتوق‌های شهری دیده می‌شود، صرفاً یک رفتار فردی نیست؛ بلکه بازتاب خلأیی در حوزه نشاط اجتماعی و تفریح سالم برای نسل جوان است. وقتی گزینه‌های در دسترس محدود باشد، طبیعی است که انتخاب‌ها نیز محدود شود؛ حتی اگر آن انتخاب، در بلندمدت هزینه‌های سنگینی برای سلامت فرد و جامعه داشته باشد.

دود قلیان شاید در چند دقیقه محو شود، اما پرسشی که باقی می‌ماند این است: اگر برای اوقات فراغت جوانان، جایگزین‌های سالم، جذاب و در دسترس فراهم شود، آیا همچنان «آرامش» در میان دود جست‌وجو خواهد شد؟

انتهای پیام