به گزارش خبرگزاری مهر، آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی در چهارمین جلسه تفسیر آیات قرآن کریم در ماه مبارک رمضان امسال که به میزبانی حسینیه دفتر نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان رضوی برگزار شد، با بیان اینکه در این جلسه آیه ۸۶ سوره بقره تفسیر خواهد شد، اظهار کرد: پیش از ورود به بحث این آیه، نکته‌ای را به عنوان مقدمه لازم است بیان کنم. اصطلاحی این روزها در میان افراد، به‌ویژه در محیط‌های علمی و آکادمیک، بسیار رواج یافته و آن اصطلاح «جنگ شناختی» است.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی افزود: جنگ شناختی به چه معناست؟ یعنی زمانی که جامعه به دو بخش تقسیم می‌شود، یک بخش، جامعه‌ای با جهان‌بینی توحیدی و بخش دیگر، جامعه‌ای با جهان‌بینی شیطانی. در این حالت، جنگ شناختی پدید می‌آید؛ زیرا طبیعی است که انسان‌هایی با جهان‌بینی توحیدی، معیارها و ملاک‌های جهان‌بینی شیطانی را نمی‌پذیرند و حاضر نیستند به آن آلوده شوند. در مقابل، کسانی که دارای جهان‌بینی شیطانی هستند نیز ارزش‌های جامعه توحیدی را قبول ندارند و زیر بار آن نمی‌روند؛ چرا که حاضر نیستند از بسیاری از میل‌های نفسانی و منافع مادی خود دست بردارند.

وی ادامه داد: در نتیجه، میان این دو شناخت تعارض شکل می‌گیرد. آنان که دارای جهان‌بینی شیطانی هستند، می‌خواهند جامعه را بر اساس ملاک‌ها و معیارهای خود مدیریت کنند؛ در حالی که صاحبان جهان‌بینی توحیدی بر اساس اصول الهی به اداره جامعه می‌اندیشند. اینجاست که برخورد ایجاد می‌شود، و زمانی که منافع افراد در معرض خطر قرار گیرد، درگیری شناختی به اوج خود می‌رسد. کسانی که جهان‌بینی شیطانی دارند، اگر منافع مادی‌شان تهدید شود، تحمل نمی‌کنند و به میدان مبارزه می‌آیند؛ در چنین شرایطی جنگ شناختی در جامعه شکل می‌گیرد.

علم الهدی با بیان اینکه شناخت این دو جهان‌بینی بسیار اهمیت دارد، اضافه کرد: جهان‌بینی توحیدی یعنی انسان‌ها دنیا را معلول و مخلوق بدانند؛ جهان و هستی را نظام‌مند و برآمده از برنامه‌ای الهی از سوی حکیمی متعال ببینند. چنین انسانی احساس می‌کند که همه موجودات را خداوند آفریده و برای دوام آن‌ها و برای انسان‌ها برنامه‌ای دارد؛ باید طبق همان برنامه عمل کرد، زیرا همه موجودات بر اساس اراده او اداره می‌شوند. هدف نهایی نیز جلب رضایت آن خالق حکیم است.

مبنای جهان‌بینی توحیدی خداباوری است

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی گفت: نتیجه‌ی این جهان‌بینی آن است که دنیا حساب و کتاب دارد، برنامه دارد، تصادف وجود ندارد، و اراده‌ی حکیمانه بر جهان حاکم است. همان اراده اجرا می‌شود و خلاف آن ممکن نیست. بنابراین، همه کارها و برنامه‌های انسان باید در راستای همان جریان توحیدی و مطابق با برنامه‌ی خدای یکتا باشد.

وی ابراز کرد: بر اساس جهان‌بینی توحیدی، هیچ حادثه‌ای در دنیا بی‌جهت نیست؛ هر واقعه‌ای علتی و نتیجه‌ای دارد. مثلا اگر در گوشه‌ای از دنیا سیلی بیاید و خانه‌ها را ویران کند، انسان‌ها را غرق سازد و زندگی‌ها را نابود نماید، این یک تصادف نیست. باد، بارش، سیل و خرابی بر اساس اراده‌ای حکیمانه رخ می‌دهد و در پس آن هدفی والا نهفته است.

علم الهدی عنوان کرد: در مقابل، جهان‌بینی شیطانی چنین می‌گوید: نه حکمتی بر دنیا حاکم است، نه اراده‌ای، نه برنامه‌ای. جهان را توده‌ای عبث و بیهوده می‌بیند که حاصل برخورد تصادفی موجودات است. در این نگرش، حوادث بدون علت و هدف رخ می‌دهند، و انسان نیز بی‌اراده در میان آن‌ها ظاهر می‌شود. او تنها با فکر و مغز خود می‌کوشد از این پیشامدهای تصادفی بهره ببرد و لذت‌ها و پیشرفت‌های مادی زندگی‌اش را تنظیم کند؛ زندگی‌ای که هدفش صرفاً تأمین خواسته‌ها، تمایلات نفسانی و منافع شخصی است.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی با طرح این پرسش که آیا این دو جهان‌بینی می‌توانند به نقطه‌ای مشترک برسند و بتوانند علی رغم تعارض منافع به مذاکره و تفاهمی دست پیدا کنند، تصریح کرد: منطق قرآن این است که «نه، جنگ شناختی صلح‌پذیر نیست». کفار قریش خدمت پیامبر اکرم(ص) آمدند و گفتند: «ای محمد! این زندگی دیگر قابل ادامه نیست. تو ادعا می‌کنی خدایان ما بی‌ارزش‌اند، این سنگ‌ها و چوب‌ها را موجوداتی بی‌اثر می‌دانی و پیوسته با بت‌پرستی، چوب‌پرستی و قدرت‌پرستی مبارزه می‌کنی. ما هم در برابر تو ایستاده‌ایم که از این سخنان دست برداری؛ اما نه تو کوتاه می‌آیی و نه ما. نتیجه‌اش شده این درگیری‌ها و ناامنی در مکه. بیا مصالحه کنیم: تو یک سال بت‌های ما را عبادت کن، و ما یک سال خدای تو را می‌پرستیم. به نوبت عبادت کنیم؛ تو یک سال به این سنگ‌ها و چوب‌های بی‌جان سجده کن و ما یک سال در برابر خدای نادیدنی تو عبادت می‌کنیم.»