سیدمهدی حسینی یکشنبه سوم اسفندماه در چهارمین جلسه شورای حفاظت از منابع آب شهرستان ساوه با اشاره به کاهش شدید حجم ذخایر سد الغدیر گفت: موجودی آب سد که در مدت مشابه سال گذشته حدود ۷ تا ۸ میلیون مترمکعب بود، اکنون به کمتر از ۲ میلیون مترمکعب رسیده و عملاً امکان برنامه‌ریزی بلندمدت درخصوص این منابع وجود ندارد.

وی با بیان اینکه در صورت تداوم روند فعلی، اواخر تیرماه ۱۴۰۵ روزهای بسیار سختی در حوزه تأمین آب پیش‌رو خواهد بود، افزود: از هم‌اکنون باید برای مدیریت شرایط بحرانی آماده باشیم.

حسینی تسریع در تکمیل خط انتقال آب کوچری را راهبرد اصلی برای تأمین پایدار آب شرب دانست و اظهار کرد: برای سال آینده ۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار در بودجه پیش‌بینی شده و تلاش می‌شود با تأمین حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان دیگر از محل مدیریت بحران، پروژه با اعتباری بالغ بر ۱.۲ همت تکمیل شود. ۶۴ تا ۶۵ کیلومتر از مسیر باقی‌مانده باید حداکثر تا مهرماه سال آینده به بهره‌برداری برسد تا وابستگی آب شرب شهرستان به سد به حداقل برسد.

فرماندار ساوه با تأکید بر سهم بالای بخش کشاورزی در مصرف منابع آب تصریح کرد: از ابتدای اردیبهشت‌ماه، تنها کشاورزانی مجاز به برداشت از چاه‌های خود خواهند بود که نسبت به نصب کنتورهای هوشمند اقدام کرده باشند.

فرونشست سالانه حدود ۱.۷ متری در دشت ساوه

وی با اشاره به کاهش سالانه ۲.۵ میلیارد مترمکعبی مخازن دشت ساوه و فرونشست سالانه حدود ۱.۷ متر، هشدار داد: ادامه روند فعلی، زیست‌پذیری منطقه را با چالش جدی مواجه می‌کند و اصلاح الگوی کشت و حرکت به سمت مکانیزه‌سازی آبیاری ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

حسینی در بخش دیگری از سخنان خود از احتمال ممنوعیت برداشت آب از چاه‌های زیرزمینی شهری خبر داد و گفت: با وجود تولید پساب تصفیه‌شده، همچنان بخشی از این ظرفیت بلااستفاده مانده و در شرایط کم‌آبی، قابل قبول نیست که آب تصفیه‌شده خارج از چرخه مصرف رها شود.

وی تأکید کرد: در صورت تداوم برداشت از چاه‌های شهری، ناچار به اتخاذ تصمیمات قهری از جمله پلمب چاه‌ها خواهیم بود و این موضوع به دستگاه‌های ذی‌ربط ابلاغ می‌شود.

آبیاری مکانیزه تنها در ۳۰ درصد اراضی کشاورزی ساوه

وی با انتقاد از عقب‌ماندگی در توسعه سامانه‌های نوین آبیاری اظهار کرد: در منطقه‌ای که یکی از قطب‌های کشاورزی محسوب می‌شود، کمتر از ۳۰ درصد اراضی به شیوه مکانیزه آبیاری می‌شوند که این وضعیت نیازمند بازنگری جدی در سیاست‌های آبی و سرمایه‌گذاری هدفمند است. تجربه سال‌های پرآبی نشان داده در نبود مدیریت مصرف، افزایش منابع به توسعه بی‌رویه سطح زیرکشت و تشدید بحران در سال‌های بعد منجر می‌شود.

حسینی احیای قنوات را یکی از راهکارهای مکمل مدیریت منابع آب برشمرد و خواستار بررسی طرح‌های نوآورانه در این حوزه شد  و گفت: مصوبات شورای حفاظت آب لازم‌الاجراست و دستگاه‌های مسئول موظف‌اند با جدیت کامل نسبت به اجرای تصمیمات این شورا اقدام کنند.

احتمال قطع سهم آب کشاورزی ساوه در سال ۱۴۰۵

حسین اسدی، مدیرعامل شرکت سهامی آب منطقه‌ای مرکزی، نیز با ارائه آخرین آمار بارندگی و وضعیت منابع آبی، از کاهش قابل توجه نزولات جوی در ساوه خبر داد و اظهار کرد: میزان بارندگی‌ها نسبت به سال گذشته حدود ۱۲ درصد و نسبت به میانگین بلندمدت حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است. در خود شهر ساوه نیز بارش‌ها در مقایسه با دوره بلندمدت با افتی بیش از ۶۰ میلی‌متر مواجه است.

وی با اشاره به وضعیت نگران‌کننده ورودی سد الغدیر افزود: حجم آورد آب از ابتدای سال آبی جاری حدود ۶ میلیون مترمکعب بوده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۵ میلیون مترمکعب ثبت شده بود؛ به بیان دیگر، آورد رودخانه نسبت به سال قبل حدود ۶۰ درصد کاهش یافته است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مرکزی با بیان اینکه موجودی فعلی سد نیز کاهش یافته، تصریح کرد: موجودی مخزن نسبت به سال گذشته حدود ۴ میلیون مترمکعب کمتر است و پیش‌بینی می‌شود حتی با برآورد خوشبینانه افزایش ورودی تا پایان سال، مجموع آورد سال جاری حدود ۱۰ میلیون مترمکعب کمتر از سال گذشته باشد.

وی همچنین با مقایسه خروجی سد در سال‌های اخیر گفت: با اعمال مدیریت مصرف، خروجی آب در سال جاری به ۱۳ میلیون مترمکعب کاهش یافته است؛ این در حالی است که این رقم در سال ۱۴۰۱ حدود ۸۶ میلیون مترمکعب بوده است. بخشی از این کاهش به دلیل عدم تخصیص آب به بخش کشاورزی بوده است.

وی با تأکید بر شرایط سخت پیش‌رو اظهار کرد: بر اساس برآوردهای فعلی، در سال آینده هیچ‌گونه آبی برای بخش کشاورزی قابل تخصیص نخواهد بود، مگر آنکه در ماه‌های فروردین و اردیبهشت بارش‌های قابل توجهی رخ دهد. از همین رو مقرر شد اطلاع‌رسانی لازم به کشاورزان انجام شود.

اسدی در بخش دیگری از سخنان خود درباره پیش‌بینی منابع آب سال ۱۴۰۵ گفت: حتی در صورت تحقق سناریوی خوشبینانه و افزایش مجموع موجودی به حدود ۹.۵ میلیون مترمکعب، پس از کسر تلفات و تبخیر، آب در دسترس حدود ۴.۵ میلیون مترمکعب خواهد بود؛ در حالی که نیاز آب شرب شهرستان حدود ۷ میلیون مترمکعب برآورد شده و این نشان‌دهنده کمبود ۲.۵ میلیون مترمکعبی در بخش شرب است.

وی با اشاره به افت سطح آب‌های زیرزمینی در ساوه و زرندیه تأکید کرد: وابستگی کامل به چاه‌ها نیز راهکار مطمئنی نیست، زیرا افت منابع زیرزمینی در این منطقه از میانگین استانی بیشتر بوده و شرایط را بحرانی‌تر کرده است.

اسدی از پیشرفت اجرای خط انتقال آب به ساوه خبر داد و گفت: بخش اضطراری این طرح به طول ۳۵ کیلومتر از آوه تا ساوه به بهره‌برداری رسیده است.خط انتقال مذکور با قطر ۹۰۰ میلی‌متر فلزی و در مجموع به طول ۱۳۱ کیلومتر طراحی شده که شهرهای گلپایگان، خوانسار، خمین، محلات، نیم‌ور، دلیجان، قم و ساوه را تحت پوشش قرار می‌دهد و تنها حلقه مفقوده این مسیر، بخش مربوط به شهرستان ساوه به دلیل طول زیاد انشعاب آن است.

اسدی افزود: در گذشته ۳۲ کیلومتر از ابتدای مسیر اجرا شده بود و در سال ۱۴۰۳ نیز ۳۵ کیلومتر انتهایی به عنوان طرح اضطراری تکمیل شد که برای اجرای آن حدود ۱.۲ همت اعتبار هزینه شده است. برای افتتاح این بخش نیز از وزیر نیرو دعوت به عمل آمده است.

وی با بیان اینکه تاکنون در مجموع ۶۸ کیلومتر از پروژه اجرا شده، تصریح کرد: ۶۳ کیلومتر دیگر از مسیر باقی مانده که مهم‌ترین دغدغه در این بخش تأمین لوله‌های فلزی ۳۶ اینچ (۹۰۰ میلی‌متری) است. در این راستا با همکاری فرمانداری و نماینده شهرستان، جلساتی با پیمانکار پروژه یعنی قرارگاه خاتم‌الانبیاء برگزار شده و قرارداد تأمین ۱۵ کیلومتر لوله با شرکت لوله‌سازی ساوه منعقد شده است. همچنین مقرر شده بخشی از منابع مالی مورد نیاز، حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد تومان، برای تسریع در تأمین لوله اختصاص یابد.

اسدی تأکید کرد: تمامی اکیپ‌های اجرایی، ماشین‌آلات و تجهیزات در محل پروژه مستقر هستند و اولویت اصلی حفظ این ظرفیت اجرایی و جلوگیری از توقف عملیات است. بر همین اساس پیگیری شده تا تأمین لوله به‌صورت مستمر و حتی کیلومتری انجام شود تا روند اجرا متوقف نشود.

تامین اعتبار، مشکل اصلی تکمیل خط انتقال آب کوچری

وی با بیان اینکه پروژه از نظر پیشرفت فیزیکی وضعیت مطلوبی دارد، گفت: مشکل اصلی در حال حاضر تأمین اعتبار است. برای تکمیل پروژه حدود ۲.۵ همت اعتبار نیاز است و در صورت تخصیص حداقل نیمی از این مبلغ، امکان اتمام و تحویل پروژه فراهم خواهد شد و مابقی منابع نیز به‌صورت مرحله‌ای تأمین می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مرکزی همچنین از پیگیری برای استفاده از ظرفیت صنایع بزرگ از جمله فولاد مبارکه جهت تسهیل در تأمین برخی تجهیزات و زیرساخت‌های جانبی خبر داد و افزود: هدف اصلی جلوگیری از وقفه در عملیات اجرایی و تسریع در تکمیل این پروژه مهم و راهبردی استان است.

اسدی با اشاره به کاهش محسوس سطح منابع زیرزمینی اظهار کرد: بیشترین افت سطح آب‌های زیرزمینی و کمبود منابع آبی در دو شهرستان ساوه و زرندیه ثبت شده است.

وی با بیان اینکه از مجموع ۵.۵ میلیارد مترمکعب کاهش منابع آب زیرزمینی استان، حدود ۵۰ درصد مربوط به ساوه و زرندیه است، افزود: برای درک بهتر این میزان کاهش باید گفت این عدد معادل ۲۵ برابر حجم پرشدگی سد کمال‌صالح است که نشان‌دهنده شرایط نگران‌کننده منابع آب زیرزمینی در این دو شهرستان است.

کاهش ۱۱ درصدی بارندگی نسبت به سال گذشته

اسدی با اشاره به کاهش حدود ۱۱ درصدی بارندگی نسبت به سال گذشته تصریح کرد: با وجود این میزان کاهش بارش، روان‌آب قابل توجهی در استان شکل نگرفته که یکی از دلایل آن افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی است. تداوم این روند در سال‌های آینده می‌تواند پیامدهای جدی برای بخش کشاورزی به همراه داشته باشد، به‌گونه‌ای که حتی حفر چاه‌هایی با عمق ۳۰۰ متر نیز لزوماً دسترسی به آب مورد نیاز کشاورزان را تضمین نخواهد کرد.

وی با تأکید بر لزوم مدیریت و کنترل برداشت‌ها گفت: نصب کنتور هوشمند بر روی چاه‌های کشاورزی یکی از مصوبات و تکالیف قانونی در برنامه‌های توسعه است و لازم است کشاورزان هرچه سریع‌تر نسبت به تجهیز چاه‌های خود اقدام کنند. هزینه نصب این تجهیزات بین ۲۰ تا ۳۵ میلیون تومان برآورد می‌شود که در مقایسه با ارزش فعالیت‌های کشاورزی، رقم بالایی نیست.

وی هشدار داد: در صورت عدم نصب تجهیزات کنترلی، شرکت آب منطقه‌ای ناگزیر به اعمال محدودیت در برداشت آب خواهد بود و در این زمینه با کسی تعارف نداریم. همچنین در بخش صنعت نیز تخصیص و تغییر حجم آب منوط به نصب کنتور هوشمند است و صنایع فاقد این تجهیزات با محدودیت یا قطع آب مواجه خواهند شد.

اسدی با اشاره به پیشرفت اقدامات قانونی در حوزه ساماندهی چاه‌ها افزود: در تعیین تکلیف چاه‌های دارای پرونده، از ۴۰ مورد موجود، همه موارد تعیین تکلیف شده و در بخش اصلاح و تعدیل پروانه‌ها نیز از ۱۲۰ پرونده، ۷۰ مورد به سرانجام رسیده است. سایر موارد نیز با هماهنگی دستگاه‌های مرتبط در دستور کار قرار دارد.

۲۵۰۰ هکتار از باغات پایین‌دست سد ساوه از بین رفته است

رسول شمسی مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان مرکزی نیز با اشاره به پیامدهای تصمیمات اخیر در حوزه تأمین آب شرب اظهار کرد: بخش کشاورزی در سال‌های اخیر به دلیل محدودیت‌های قانونی و شرایط اضطراری، بیشترین فشار را متحمل شده و لازم است خسارات وارد شده به کشاورزان به‌صورت شفاف تبیین و جبران شود.

وی با بیان اینکه جمعی از کشاورزان به دلیل عدم تخصیص حق‌آبه قانونی خود دچار خسارت شده‌اند، افزود: برآورد خسارات، انجام و اعلام شده است، اما انتظار می‌رود در کمیته‌های مرتبط و جلسات حفاظت از منابع آب، درباره نحوه جبران این خسارات تصمیم‌گیری مشخص و عملیاتی صورت گیرد.

وی با تأکید بر لزوم رعایت عدالت در مدیریت مصرف آب گفت: همان‌گونه که از بخش کشاورزی انتظار می‌رود الگوی مصرف را رعایت کند، در حوزه آب شرب نیز باید برنامه زمان‌بندی مشخص و افق روشنی برای استانداردسازی مصرف ارائه شود. برای جمعیتی حدود ۳۵۰ هزار نفر باید میزان مصرف استاندارد، پرت شبکه و اضافه‌برداشت‌ها به‌صورت دقیق محاسبه و اعلام شود و در صورت بالاتر بودن از استاندارد، طی یک بازه زمانی مشخص اصلاح شود.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان مرکزی با اشاره به اهمیت اجرای پروژه خط انتقال کوچری تصریح کرد: اگر این پروژه در سال‌های گذشته تکمیل شده بود، امروز فشار کمتری به بخش کشاورزی وارد می‌شد. این پروژه بیش از ۱۵ سال است که در دست اجراست و تجربه اجرای خط ۳۵ کیلومتری در سال گذشته نشان داد هر زمان همه دستگاه‌ها پای کار بیایند و تأمین منابع مالی به‌صورت جدی دنبال شود، پیشرفت کار سرعت می‌گیرد.

وی همچنین خواستار ارائه گزارش عملکرد در خصوص مدیریت حوزه آبریز بالادست شد و گفت: این موضوع در مصوبات جلسات گذشته مطرح شده و انتظار می‌رود اقدامات انجام‌شده به‌صورت شفاف ارائه شود تا مشخص شود در حوزه کنترل و مدیریت منابع چه اقداماتی صورت گرفته است.

شمسی با اشاره به خسارات واردشده به اراضی پایین‌دست سد ساوه افزود: از مجموع حدود سه‌هزار و ۵۰۰ هکتار باغات، بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار دچار خشکیدگی کامل و بخش قابل توجهی نیز با آسیب جدی مواجه شده‌اند که خسارت سنگینی به کشاورزان وارد کرده است. در صورت تداوم محدودیت‌ها برای سال آینده، لازم است برای باغات باقی‌مانده و اراضی وابسته به پساب یا منابع محدود موجود، تمهیدات مشخصی اندیشیده شود.

وی تأکید کرد: سازمان جهاد کشاورزی استان در چارچوب کمیته صیانت از منابع آب، همراه و همکار مجموعه مدیریت آب استان است و تحویل حجمی آب و اجرای تکالیف قانونی را می‌پذیرد، اما معتقد است موفقیت در مدیریت بحران آب نیازمند همدلی، شفافیت و پرهیز از مقصردانستن دستگاه‌هاست.

وی خاطرنشان کرد: باید با بررسی دقیق ارتباط میان مصرف آب و برق در بخش کشاورزی و سایر بخش‌ها، راهکارهای کارشناسی و مشترک برای عبور از شرایط فعلی تدوین شود تا ضمن صیانت از منابع آبی، معیشت کشاورزان نیز مورد توجه قرار گیرد.

در ادامه جلسه، وضعیت پیشرفت پروژه انتقال آب از سد کوچری، عملیات پایپ‌جکینگ، جابه‌جایی خطوط برق و تجهیز چاه‌های استول محمودآباد نیز بررسی شد که طبق گزارش ارائه‌شده، چهار حلقه چاه وارد مدار شده و حفاری چاه پنجم نیز آغاز شده است.

انتهای پیام