به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مرکز اطلاع رسانی فلسطین، در محوطه بیمارستان ناصر در شهر خان‌ یونس، اشک و لبخند در هم آمیخته بود. خانواده‌ها در انتظار اتوبوس‌هایی ایستاده بودند که عزیزانشان را پس از ماه‌ها و حتی سال‌ها دوری بازمی‌گرداند. در میان آنان، «فداء عمران» پس از یک دوره طولانی درمان در خارج از غزه، در آغوش پدر، مادر و خواهرانش آرام گرفت؛ لحظه‌ای که به گفته خودش، تمام رنج سفر و دوری را از یادش برد.

او قبلا در گفتگویی رسانه‌ای تاکید کرده بود هرچند خدمات درمانی در خارج از غزه فراهم است، اما هیچ چیز جای احساس بازگشت به وطن و بودن در کنار خانواده را نمی‌گیرد. به گفته او، انتظار برای این لحظه طولانی بوده و هیچ جا بهتر از غزه نیست.

بازگشایی گذرگاه رفح از دوم فوریه به‌ صورت جزئی و تحت محدودیت‌های شدید انجام شد. این گذرگاه از مه ۲۰۲۴ و پس از عملیات نظامی ارتش رژیم صهیونیستی در شهر رفح و تسلط بر بخش فلسطینی آن، بسته شده بود. اکنون، هرچند عبور و مرور از سر گرفته شده، اما روند خروج و ورود مسافران همچنان با محدودیت‌های گسترده همراه است.

بر اساس داده‌های منتشر شده، حدود ۸۰ هزار فلسطینی در خارج از غزه برای بازگشت ثبت‌نام کرده‌اند. این آمار در حالی مطرح می‌شود که برخی مقامات صهیونیست طی ماه‌های گذشته بارها از طرح‌هایی برای تخلیه جمعیتی غزه سخن گفته‌اند. ناظران معتقدند اصرار فلسطینیان بر بازگشت، محاسبات سیاسی این طرح‌ها را با چالش مواجه کرده است.

«تهانی عمران»، دیگر شهروند بازگشته، دوری از غزه را عذابی مداوم توصیف می‌کند و می‌گوید با رسیدن به این منطقه احساس آرامش کرده است. او تاکید کرد: «اینجا به دنیا آمده‌ایم و همین‌جا خواهیم ماند.» با این حال، او از عبور دشوار از گذرگاه سخن می‌گوید و تاکید می‌کند که در جریان بازگشت با محدودیت‌ها و بازجویی‌های طولانی مواجه شده است.

در همان محوطه بیمارستان، «حسام المنسی»، جوانی که به دلیل جراحت ناشی از جنگ ناچار به ترک غزه شده بود، فرزندانش را در آغوش گرفت و بازگشت خود را شادی وصف‌ناپذیر خواند. او می‌گوید ترجیح داده پیش از تکمیل روند درمان به غزه بازگردد، زیرا وطن، با همه سختی‌ها، تنها جایی است که احساس تعلق می‌کند.

«ایاد القرا»، تحلیلگر سیاسی فلسطینی، معتقد است بازگشت حتی یک نفر به غزه شکستی عملی برای پروژه کوچ اجباری است. به گفته او، تصمیم به بازگشت دو بعد انسانی و ملی دارد: از یک‌سو پیوند خانواده‌ها را احیا می‌کند و از سوی دیگر بیانگر آگاهی جمعی نسبت به پیامدهای کوچ اجباری است. او تاکید می‌کند تجربه بازگشت آوارگان به شمال غزه پس از برقراری آتش‌بس نیز همین رویکرد را نشان داد.

در عین حال، منابع دولتی در غزه رژیم اشغالگر را به پایبند نبودن به سهمیه‌های تعیین‌ شده برای عبور مسافران متهم کرده‌اند. بنا بر اعلام دفتر اطلاع‌ رسانی دولتی، در بازه زمانی ۲ تا ۱۵ فوریه تنها ۸۱۱ نفر از حدود ۲۸۰۰ مسافر موفق به عبور رفت و برگشت شده‌اند؛ رقمی که حدود ۲۹ درصد میزان توافق‌ شده را تشکیل می‌دهد.

هم‌زمان، برآوردهای فلسطینی حاکی است بیش از ۲۲ هزار بیمار و مجروح نیازمند خروج از غزه برای درمان هستند؛ در شرایطی که نظام سلامت این منطقه با فروپاشی گسترده روبه‌رو لست.

جنگی که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، به شهادت بیش از ۷۲ هزار فلسطینی و زخمی شدن بیش از ۱۷۱ هزار نفر انجامیده و بخش اعظم زیرساخت‌های غیرنظامی غزه را ویران کرده است. با این حال، برای بسیاری از فلسطینیان، بازگشت به خانه—حتی در میان ویرانه‌ها— کم‌هزینه‌تر از زیستن در تبعید است؛ و این پیامی روشن است مبنی بر اینکه ماندن در سرزمین، همچنان انتخاب نخست آنان است.