محمدعلی ظفرمندی ۲۹ بهمن در گفت‌وگو با ایسنا گفت: در میان عموم مردم این تصور وجود دارد که هر چه هلال ماه بزرگ‌تر یا روشن‌تر دیده شود، نشان می‌دهد زمان بیشتری از آغاز ماه قمری گذشته و در نتیجه می‌توان از روی اندازه‌ی ماه، روز ماه قمری را تشخیص داد. این برداشت اگرچه ظاهراً منطقی به نظر می‌رسد، اما از نظر علمی و رصدی دقیق نیست.

وی با بیان اینکه از دیدگاه نجومی، «سنّ ماه از مقارنه» و «فاز یا اندازه‌ بخش روشن ماه» دو کمیت نزدیک و مرتبط با یکدیگرند، افزود: با گذشت زمان از لحظه‌ مقارنه، فاصله‌ زاویه‌ای ماه از خورشید افزایش می‌یابد و در نتیجه فاز ماه نیز بیشتر می‌شود. بنابراین معمولاً هلال مسن‌تر، ضخیم‌تر و روشن‌تر دیده می‌شود. با این حال، این رابطه به معنای آن نیست که فاز ماه بتواند به‌طور دقیق بیانگر روز قمری یا آغاز ماه شرعی باشد.

ظفرمندی تصریح کرد: آنچه در آغاز ماه قمری شرعی ملاک قرار می‌گیرد، «رؤیت هلال» پس از غروب خورشید است، نه صرف سنّ نجومی ماه و نه اندازه‌ ظاهری هلال.

مسئول ستاد استهلال استان اردبیل گفت: ممکن است هلالی از نظر سنّ و حتی فاز در وضعیت نسبتاً مناسبی باشد، اما به دلیل شرایط هندسی نامناسب، اساساً فرصت کافی برای رؤیت نداشته باشد. برای مثال، اگر جدایی ماه از خورشید بیشتر در راستای عرضی و نزدیک به افق باشد، ارتفاع ماه کم و مدت مکث آن پس از غروب کوتاه خواهد بود و در نتیجه رؤیت آن دشوار یا غیرممکن می‌شود. در مقابل، هلالی با سنّ مشابه اما با ارتفاع بیشتر و مکث طولانی‌تر، شانس رؤیت بسیار بالاتری خواهد داشت.

وی گفت: در واقع رؤیت‌پذیری هلال به مجموعه‌ای دیگر از عوامل رصدی نیز وابسته است؛ از جمله میزان جدایی زاویه‌ای ماه و خورشید، بویژه جهت این جدایی نسبت به افق که ارتفاعی باشد یا عرضی، مدت مکث ماه پس از غروب، ضخامت قوس هلال و... این عوامل گاه تأثیری به‌مراتب مهم‌تر از صرف اندازه‌ی ظاهری هلال دارند.

ظفرمندی خاطر نشان کرد: بر این اساس، سنّ ماه و فاز آن را می‌توان شاخص‌های نجومی پیوسته دانست، در حالی که آغاز ماه قمری برمبنای شرعی مفهومی رصدی و وابسته به دیده شدن واقعی هلال است. بنابراین لزوماً نمی‌توان از روی بزرگی یا کوچکی هلال، روز ماه قمری را تعیین کرد. نتیجه آنکه شروع ماه قمری در مبنای دینی، تابع«رؤیت هلال» است، نه اندازه یا فاز ماه، و این دو الزاماً بیانگر یکدیگر نیستند.

انتهای پیام