تنظیمات
تصویر
مشخصات خبر
اندازه فونت :
چاپ خبر
شاخه : سیاست
لینک : econews.ir/5x4383305
شناسه : 4383305
تاریخ :
درس انتخابات آمریکا برای پکن؛ چین آینده روابط با آمریکا را به ترامپ نمی سپارد! اقتصاد ایران: بی‌ثباتی سیاسی آمریکا برای پکن بیش از آنکه یک فرصت باشد، تهدیدی جدی به شمار می‌رود.

به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران، رای‌دهندگان آمریکایی در انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، ضربه سنگینی به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، وارد کردند. جمهوری‌خواهان در این انتخابات کنترل هر دو مجلس کنگره را از دست دادند. اکنون که ترامپ در شنژن حضور دارد، این پرسش مطرح است که رهبر چین با توجه به تضعیف موقعیت سیاسی رئیس‌جمهور آمریکا، چه نگاهی به او خواهد داشت؟

فارن پالیسی در گزارشی نوشت: ارزیابی شخصی شی جین‌پینگ از ترامپ اساسا تغییر نخواهد کرد. با این حال، او ناگزیر است توانایی ترامپ برای تأثیرگذاری بر روابط چین و آمریکا در دو سال آینده را دوباره بررسی کند؛ همچنین باید بسنجد که این دو رهبر تا چه اندازه قادر خواهند بود چارچوب جدید روابط دوجانبه را که امسال بر سر آن به توافق رسیده‌اند، به مرحله اجرا برسانند.

ارتش شوروی نیز کمتر از سه ماه با ورود به برلین فاصله داشت. آمریکا هم تنها شش ماه تا پرتاب نخستین بمب اتمی فاصله داشت. در مقابل، سه رهبر بزرگ امروزی توانایی بسیار کمتری برای تحمیل اراده خود به جهان دارند.

ممکن است پکن به این نتیجه برسد که ترامپ همچنان تمایل دارد در سطح شخصی مذاکره کند، اما توانایی او برای عملی کردن تعهدات سیاسی مهم، به‌تدریج کاهش یافته است.

این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هم شی جین‌پینگ و هم دونالد ترامپ برای دیپلماسی مستقیم میان رهبران کشورها اهمیت ویژه‌ای قائل‌اند.

ترامپ و شی جین پینگ

ترامپ و چین به دنبال چارچوب تازه همکاری

ترامپ در ماه مه به چین سفر کرد و شی جین‌پینگ نیز در ماه سپتامبر به ایالات متحده رفت. بر اساس روایت رسمی چین از این دیدارها، دو طرف توافق کردند چارچوب تازه‌ای برای روابط دوجانبه ایجاد کنند؛ چارچوبی که قرار بود بر پایه احترام، انصاف و عمل متقابل شکل بگیرد و به ایجاد روابطی سازنده و برخوردار از ثبات راهبردی منجر شود.

شی همچنین خواستار رابطه‌ای شد که در آن همکاری در اولویت قرار گیرد، رقابت مدیریت شود، اختلاف‌ها تحت کنترل بمانند و چشم‌انداز صلح حفظ شود.

ترامپ نیز بارها بر روابط شخصی خوب خود با شی جین‌پینگ تأکید کرد و اطمینان داد که روابط چین و آمریکا تحت رهبری این دو نفر می‌تواند به نتایج موفقیت‌آمیزی برسد.

با وجود تفاوت‌های چشمگیر در پیشینه سیاسی و فلسفه حکمرانی این دو رهبر، شی و ترامپ در یک باور مشترک‌اند: هر دو که در داخل کشورهای خود به دنبال گسترش اختیارات و قدرت شخصی بوده‌اند، معتقدند رهبران قدرتمند می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در تصمیم‌گیری‌های ملی ایفا کنند.

ترامپ به دستگاه سنتی سیاست خارجی آمریکا اعتماد چندانی ندارد 

پکن همواره بر اهمیت راهبردی دیپلماسی در سطح رهبران کشورها تاکید می‌کند. ترامپ نیز به دستگاه سنتی سیاست خارجی آمریکا اعتماد چندانی ندارد و ترجیح می‌دهد توافق‌ها را مستقیما با رهبران دیگر کشورها پیش ببرد. به نظر می‌رسد هر دو بر این باورند که اگر رهبران به تفاهم برسند، بسیاری از مسائل پیچیده میان دو کشور را می‌توان حل‌وفصل کرد.

اما میان این دو یک تفاوت اساسی وجود دارد. جایگاه اقتدارگرایانه شی جین‌پینگ به او اجازه می‌دهد ترجیحات شخصی‌اش در عرصه دیپلماسی را به سیاست رسمی دولت چین تبدیل کند. در مقابل، ترامپ با وجود رویکرد به‌شدت شخصی‌اش در تصمیم‌گیری‌های ریاست‌جمهوری، نمی‌تواند به‌طور کامل کنگره، دستگاه قضایی یا دیگر نیروهای سیاسی داخلی را دور بزند؛ به‌ویژه پس از نتایج اخیر انتخابات میان‌دوره‌ای.

این تفاوت زمانی کمتر به چشم می‌آمد که جمهوری‌خواهان کنترل هم‌زمان کاخ سفید و کنگره را در اختیار داشتند. ترامپ پس از بازگشت به قدرت، از نفوذ قابل‌توجهی در حزب جمهوری‌خواه برخوردار بود و کنگره نیز در برابر سیاست‌های او مقاومت مؤثری نشان نمی‌داد. حتی زمانی که برخی جمهوری‌خواهان حامی اوکراین با تلاش‌های ترامپ برای نزدیک شدن به ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، مخالفت می‌کردند، این مخالفت‌ها تاثیر چندانی بر روند تصمیم‌گیری نداشت.

در چنین شرایطی، شی جین‌پینگ دلیلی داشت که تصور کند حفظ روابط شخصی باثبات با ترامپ می‌تواند به تثبیت سیاست واشنگتن در قبال چین کمک کند و حتی زمینه را برای تعدیل مواضع آمریکا در موضوعات حساس، از طریق مذاکرات مستقیم میان دو رهبر، فراهم آورد. اما انتخابات میان‌دوره‌ای این معادله را تغییر داده است.

انتخابات آمریکا

انتخاباتی که همه چیز را تغییر داد

با در اختیار گرفتن کنترل کنگره از سوی دموکرات‌ها، ترامپ همچنان اختیارات قابل‌توجهی در حوزه سیاست خارجی خواهد داشت، اما توافق‌های مهمی که با شی جین‌پینگ به دست می‌آورد، بیش از گذشته زیر ذره‌بین کنگره قرار خواهند گرفت و ممکن است با چالش‌های جدی روبه‌رو شوند.

در موضوع تایوان و فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه پس از رسوایی جنسن هوانگ، نمی‌توان لزوما دموکرات‌ها را در مقایسه با جمهوری‌خواهان، طرفدار رویکردی نرم‌تر در قبال چین دانست. اگر ترامپ بخواهد در این حوزه‌ها امتیازهای مهمی به پکن بدهد، دموکرات‌ها می‌توانند از طریق برگزاری جلسات استماع، آغاز تحقیقات، استفاده از اختیارات بودجه‌ای و تصویب قوانین، مانع اقدامات او شوند. آنها همچنین می‌توانند چنین امتیازهایی را به ابزاری برای حمله سیاسی به ترامپ تبدیل کنند.

با این حال، ممکن است محدودیت دشوارتر برای ترامپ نه از سوی دموکرات‌ها، بلکه از منافع سیاسی حزب خودش ناشی شود.

ترامپ دیگر نمی‌تواند برای ریاست‌جمهوری نامزد شود؛ هرچند ممکن است بسیار مایل باشد بار دیگر در این رقابت شرکت کند. اما جمهوری‌خواهان باید برای حفظ کاخ سفید و بازپس‌گیری کنترل کنگره در انتخابات سال ۲۰۲۸ تلاش کنند.

اگر دموکرات‌ها بتوانند توافق احتمالی ترامپ و شی را به‌عنوان اقدامی در جهت قربانی کردن امنیت تایوان یا تضعیف برتری فناوری آمریکا معرفی کنند، نامزدهای جمهوری‌خواه در موقعیت دشواری قرار خواهند گرفت. حمایت از ترامپ ممکن است آنها را در معرض اتهام کوتاه آمدن در برابر چین قرار دهد و مخالفت با او نیز می‌تواند بخشی از رای‌دهندگان جنبش ماگا را از آنها دور کند.

ترامپ شاید بتواند انتقادهای دموکرات‌ها را نادیده بگیرد

ترامپ شاید بتواند انتقادهای دموکرات‌ها را نادیده بگیرد، اما نمی‌تواند به‌طور کامل از کنار چشم‌انداز انتخاباتی حزب خود و میراث سیاسی‌ای که می‌خواهد از خود بر جای بگذارد، عبور کند.

اینجا با یک تناقض روبه‌رو هستیم. از دست دادن اکثریت کنگره ممکن است انگیزه ترامپ را برای اثبات توانایی رهبری خود از طریق دستاوردهای سیاست خارجی افزایش دهد و او را بیش از گذشته به دستیابی به یک توافق بزرگ با شی جین‌پینگ ترغیب کند.

با این حال، هرچه ترامپ بیشتر به نمایش چنین توافقی به‌عنوان یک پیروزی برای ایالات متحده نیاز داشته باشد، فضای کمتری برای نشان دادن انعطاف و اعطای امتیاز به چین خواهد داشت.

به عبارت دیگر، تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ هم‌زمان دو اثر متضاد دارد: از یک سو انگیزه او برای دستیابی به توافق با پکن را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر دامنه امتیازهایی را که می‌تواند به چین پیشنهاد کند، محدودتر می‌کند.

شی جین‌پینگ احتمالا این وضعیت را به‌خوبی درک می‌کند. او به‌جای آنکه از اهمیت روابط شخصی خود با ترامپ بکاهد، ممکن است بیش از گذشته برای حفظ این کانال مستقیم ارتباطی تلاش کند.

ترامپ در مقایسه با سیاستمداران دموکرات، همچنان تمایل بیشتری دارد که روابط چین و آمریکا را بر اساس بده‌بستان و محاسبات معامله‌محور پیش ببرد. او همچنین آمادگی بیشتری دارد که بر اساس تشخیص شخصی خود، برخی سیاست‌های مشخص را تغییر دهد.

از نگاه رهبران چین، ترامپ همچنان فردی است که می‌توان با او وارد معامله شد؛ اما شاید دیگر نتوان با اطمینان روی توانایی‌اش برای اجرای توافق‌ها حساب کرد. او همچنان رئیس‌جمهوری است که ارزش مذاکره کردن دارد.

trump

چارچوب جدید روابط چین و آمریکا؛ توافقی فراتر از جنگ تجاری؟

پس از دیدار ترامپ و شی در ماه سپتامبر، این پکن بود که ادبیات و چارچوب مفهومی روابط جدید را تعیین کرد و کاخ سفید نیز مخالفت چندانی با آن نشان نداد.

از نگاه چین، این چارچوب تلاشی برای عبور از تقابل شدید تجاری سال‌های اخیر نیست. این توافق در تفسیر پکن نشانه‌ای از آن است که واشنگتن به‌تدریج در حال پذیرش چین به‌عنوان یک قدرت راهبردی هم‌تراز است و آمادگی دارد رقابت دوجانبه را در محدوده‌های مشخصی نگه دارد.

پکن آشکارا امیدوار است اصولی مانند احترام و ثبات راهبردی به موضوعاتی نیز تسری پیدا کنند که از نظر چین برای منافع ملی‌اش اهمیت محوری دارند.

با این حال، پذیرش این ادبیات دیپلماتیک از سوی ترامپ به معنای همراهی تمام ساختار سیاسی آمریکا با آن نیست. حتی ممکن است خود ترامپ نیز درک کاملی از پیامدهای نهفته در عباراتی که طرف چینی به کار می‌برد، نداشته باشد.

از نگاه واشنگتن، ثبات راهبردی بیش از هر چیز به معنای مدیریت تنش‌ها، حفاظت از منافع آمریکا و حفظ برتری‌های رقابتی این کشور است.

واکنش وزارت خارجه چین به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند نشانه‌ای از رویکرد پکن باشد. سخنگوی این وزارتخانه به‌جای اظهارنظر درباره شکست سیاسی ترامپ، بر آمادگی چین برای ادامه اجرای تفاهم‌های حاصل‌شده میان دو رئیس‌جمهور و پیشبرد روابط سازنده و برخوردار از ثبات راهبردی تاکید کرد.

شی برای فشار آوردن به واشنگتن دلایل خوبی دارد

بعید است شی جین‌پینگ صرفا به دلیل برگزاری یک انتخابات میان‌دوره‌ای در آمریکا، دستاوردهای دیپلماتیکی را که برای تحقق آنها سرمایه سیاسی قابل‌توجهی صرف کرده است، کنار بگذارد.

برعکس، او دلایل خوبی دارد که بار دیگر بر این چارچوب تاکید کند و هنگام فشار آوردن به واشنگتن برای پایبندی به تفاهم‌های حاصل‌شده میان دو رهبر، از آن به‌عنوان مبنای استدلال خود استفاده کند.

با این حال، گمان می‌کنم هرچه پکن در ادبیات دیپلماتیک خود بیشتر بر این چارچوب تأکید کند، در عمل محتاط‌تر خواهد شد.

این مسئله ما را به پرسش دومی می‌رساند: شی جین‌پینگ اساساً تحولات و ساختار سیاسی آمریکا را چگونه تفسیر می‌کند؟

ترامپ و شی

چرا پیروزی دموکرات‌ها لزوما به معنای فرصت بیشتر برای چین نیست؟

زمانی که ترامپ در انتخابات سال ۲۰۲۴ دوباره به ریاست‌جمهوری انتخاب شد، جمهوری‌خواهان نیز کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آوردند. در آن مقطع، رسانه‌ها با اشتیاق از آغاز دوران جدیدی از سلطه سیاسی ترامپیسم سخن می‌گفتند.

اما تنها دو سال بعد، دموکرات‌ها به بزرگ‌ترین پیروزی انتخاباتی خود در چند نسل اخیر دست یافته‌اند.

این چرخش سریع سیاسی ممکن است این برداشت شی جین‌پینگ را تقویت کند که سیاست آمریکا از ثبات و تداوم لازم برخوردار نیست.

با این حال، اگر شی اختلافات سیاسی داخلی آمریکا را نشانه‌ای از افزایش فرصت‌های راهبردی چین بداند، مرتکب اشتباه خواهد شد.

در سیاست آمریکا، دو حزب ممکن است بر سر مسائل داخلی و حدود اختیارات رئیس‌جمهور اختلافات شدیدی داشته باشند، اما در زمینه رقابت راهبردی با چین همچنان اشتراک نظر قابل‌توجهی دارند.

انتظار دارم پکن در دو سال آینده به‌تدریج اولویت‌های سیاست خود در قبال آمریکا را تغییر دهد.

چین همچنان برای حفظ روابط شخصی شی جین‌پینگ با ترامپ تلاش خواهد کرد، به دنبال اجرای توافق‌های موجود خواهد بود و از ورود به یک تقابل جدی دیگر در حوزه تجارت یا امنیت پرهیز خواهد کرد.

اما هم‌زمان، انتظارات خود را از توانایی دیپلماسی مستقیم میان رهبران برای تغییر بنیادین روابط چین و آمریکا کاهش خواهد داد.

در عوض، پکن تلاش‌های خود را برای کاهش آسیب‌پذیری چین در برابر تغییرات سیاست آمریکا سرعت می‌بخشد؛ آن هم در شرایطی که رقابت راهبردی میان دو کشور قرار است برای مدتی طولانی ادامه داشته باشد.

چنین تغییری در رویکرد به معنای آن نیست که شی جین‌پینگ خود را برای یک رویارویی تمام‌عیار با ایالات متحده آماده می‌کند.

برعکس، از آنجا که پکن بیش از گذشته به طولانی بودن رقابت با آمریکا پی برده است، دلایل بیشتری دارد که تا زمانی که شرایط به نفعش نیست، از برخورد مستقیم اجتناب کند.

حفظ حداقلی از ثبات در روابط چین و آمریکا همچنان راهی برای خرید زمان و فراهم کردن فرصت بیشتر برای توسعه داخلی چین خواهد بود.

بنابراین، بعید است چارچوب جدیدی که شی و ترامپ امسال برای روابط دوجانبه ایجاد کرده‌اند، به‌سادگی کنار گذاشته شود.

64060720

پکن همچنان به این چارچوب نیاز دارد و ترامپ نیز به آن احتیاج دارد. با این حال، انتظارات دو طرف از این توافق ممکن است به‌تدریج از یکدیگر فاصله بگیرد.

شی جین‌پینگ می‌خواهد این چارچوب برای چین ثبات راهبردی بلندمدت فراهم کند؛ در حالی که ترامپ احتمالاً آن را ابزاری برای مدیریت روابط با پکن و ثبت دستاوردهای دیپلماتیک در باقی‌مانده دوران ریاست‌جمهوری خود می‌بیند.

برای شی جین‌پینگ، مهم‌ترین درسی که انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به همراه داشته، شاید این باشد که می‌تواند با ترامپ اعتماد شخصی ایجاد کند، اما نمی‌تواند آینده روابط چین و آمریکا را تنها به او بسپارد.