به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ، محمد حاجعلی با اشاره به چالش‌های اقتصادی کشور گفت: بحران صندوق‌های بازنشستگی، ناترازی نظام بانکی و کسری ساختاری بودجه از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور هستند که در کنار آن، تورم مزمن نیز از دل کسری بودجه شکل گرفته است.

وی با تأکید بر اینکه برای مواجهه با ابر بحران‌ها سه مؤلفه راهبرد، فرماندهی و ثبات ضروری است، اظهار کرد: در حوزه صندوق‌های بازنشستگی میان سیاست‌های کلی و برنامه‌ها و اقدامات اجرایی یک حلقه مفقوده وجود دارد و این حلقه، راهبرد است. باید مشخص شود که سیاست‌ها چگونه در برنامه‌ها و اقدامات متبلور می‌شوند و برای حل بحران صندوق‌ها باید راهبرد مشخصی تدوین شود.

حاجعلی افزود: فرماندهی یک ابر بحران نمی‌تواند دائماً تغییر کند. مدیریت صندوق‌های بازنشستگی نیازمند ثبات است و نمی‌توان یک صندوق را طی مدت کوتاهی به مدیران متعدد سپرد، زیرا مدیر فرصت کافی برای شناخت مسئله و فکر کردن درباره راه‌حل آن پیدا نمی‌کند. بنابراین اگر بحران صندوق‌های بازنشستگی را یک ابر بحران می‌دانیم، باید برای آن راهبرد، برنامه، فرماندهی مشخص و ثبات رویه داشته باشیم.

مدیرعامل صندوق آینده‌ساز با تأکید بر ضرورت تصمیم‌گیری مبتنی بر عقلانیت در این حوزه گفت: مسئله صندوق‌های بازنشستگی در کشورهای مختلف نیز وجود داشته و با تصمیم درست و تصمیم‌گیری در تراز عالی کشور قابل حل است و ما نیز باید بدون تعارف و با شجاعت به سمت حل آن حرکت کنیم.

وی در ادامه با اشاره به موضوع واگذاری بنگاه‌ها و زنجیره‌های اقتصادی بزرگ اظهار کرد: باید بررسی کنیم که بخش خصوصی کشور تا چه اندازه ظرفیت جذب و مدیریت مجموعه‌های بزرگی مانند شستا و بانک رفاه را دارد. حرکت به سمت سهامداری خصوصی ضروری است، اما این موضوع یک فرآیند بلوغی است و نمی‌توان با تکلیف قانونی و تعیین مهلت‌های کوتاه‌مدت، واگذاری مجموعه‌هایی را که طی چهار دهه شکل گرفته‌اند، به سرانجام رساند.

حاجعلی ادامه داد: واگذاری چنین مجموعه‌هایی، حتی اگر ضرورت داشته باشد، باید دارای راهبرد و مسیر مشخص و به صورت گام‌به‌گام انجام شود و نقطه آغاز آن می‌تواند مشارکت عمومی و خصوصی و فراهم کردن زمینه سهامداری صاحبان اصلی سرمایه باشد.

وی با اشاره به تحولات جمعیتی و افزایش تعهدات صندوق‌ها گفت: ساختار جمعیتی شکل‌گرفته در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ به سمت سن بازنشستگی حرکت کرده و جمعیت جایگزین متناسب با آن شکل نگرفته است. بنابراین نمی‌توان صرفاً با تکیه بر نظام مبتنی بر نسبت پشتیبانی، یک صندوق بازنشستگی را در بلندمدت پایدار نگه داشت.

مدیرعامل صندوق آینده‌ساز با تشریح تجربه این صندوق اظهار کرد: صندوق آینده‌ساز با هدف حفظ معیشت بازنشستگان در سطحی مناسب تأسیس شده و با وجود اینکه نسبت پشتیبانی آن امروز کمتر از یک است، همچنان روی پای خود ایستاده است. این صندوق در طول پنج دهه با سرمایه‌گذاری دارایی‌های خود توانسته است دارایی قابل توجهی ایجاد کند.

وی افزود: اعضای صندوق آینده‌ساز از دهه ۶۰ در سرمایه‌گذاری‌ها سهامدار بوده‌اند و این سهامداری، امکان نظارت مردم بر اموال خود و اعمال حاکمیت آنان بر دارایی‌های صندوق را فراهم کرده است. هر جا صندوق از مسیر صحیح فاصله گرفته، اعضا به عنوان سهامدار در روند اصلاح آن نقش داشته‌اند.

حاجعلی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه صندوق‌ها از روزمرگی به ثروت‌سازی گفت: در صندوق‌هایی مانند تأمین اجتماعی نباید صرفاً به تأمین حقوق ماه بعد فکر کرد، بلکه باید در کنار تأمین تعهدات جاری، یک موتور چندبرابری برای ثروت‌سازی و ایجاد منابع پایدار شکل گیرد تا بتوان کسری‌های مستمر را تأمین کرد.

وی تجربه سرمایه‌گذاری صندوق آینده‌ساز در حوزه انرژی را نمونه‌ای از این رویکرد دانست و گفت: این صندوق از سال گذشته احداث هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی را در قالب سرمایه‌گذاری اجتماعی آغاز کرده و منابع آن از شبکه بانکی تأمین نشده، بلکه از طریق فاینانس خصوصی فراهم شده است. در این طرح تلاش شده کمیته امداد و بهزیستی و جامعه تحت پوشش آنها نیز سهامدار شوند تا سرمایه‌گذاری علاوه بر ایجاد بازده برای صندوق، به توانمندسازی جامعه محلی و خروج تدریجی افراد تحت پوشش از چرخه حمایت کمک کند.

حاجعلی افزود: این طرح با یک راهبرد مشخص و فرماندهی واحد دنبال شده و نمونه‌ای از این است که صندوق‌های بازنشستگی می‌توانند در کنار ایفای تعهدات خود، به سمت ایجاد ثروت و درآمد پایدار حرکت کنند. اندیشکده‌ها نیز باید به صندوق‌ها در ایجاد چنین نگاهی کمک کنند، زیرا درگیری با مسائل روزمره فرصت فکر کردن و طراحی راهکارهای جدید را از صندوق‌های بازنشستگی گرفته است.

وی در ادامه تأکید کرد: پایداری صندوق بازنشستگی را نمی‌توان صرفاً با شاخص‌هایی مانند نسبت پشتیبانی یا نسبت دارایی به تعهدات سنجید. پایداری بلندمدت ریشه در دو عامل اصلی، یعنی حاکمیت مردم بر اموال خود و نظارت صحیح دولت دارد.

مدیرعامل صندوق آینده‌ساز افزود: در برخی صندوق‌ها مانند صندوق وکلای دادگستری، حاکمیت مردم وجود دارد اما نظارت رگولاتوری و تخصصی دولت کافی نیست و در برخی صندوق‌های دیگر، مانند تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی کشوری، نقش دولت پررنگ است و ذی‌نفعان در ساختار تصمیم‌گیری در اقلیت قرار دارند. در چنین شرایطی، مردم احساس حاکمیت بر اموال خود ندارند و در نتیجه پذیرش اصلاحات نیز دشوار می‌شود.

وی گفت: مردم زمانی اصلاحات را می‌پذیرند که خودشان در آن نقش داشته باشند. تجربه صندوق آینده‌ساز نشان داد که اصلاح آیین‌نامه صندوق، کاهش نسبت تعهدات و اصلاح آیین‌نامه افزایش حقوق، با وجود دشواری‌های آن، با همراهی اعضا انجام شد، زیرا اعضا خود را در این اصلاحات سهیم می‌دانستند.

حاجعلی در پایان خاطرنشان کرد: برای دستیابی به پایداری صندوق‌های بازنشستگی باید تلاش کنیم حاکمیت مردم بر اموالشان بازگردد و مدیریت این منابع به نیروهای نخبه و توانمند سپرده شود تا صندوق‌ها بتوانند در مسیر پایداری بلندمدت حرکت کنند.

این نشست تخصصی با حضور جمعی از اعضای هیئت‌مدیره سازمان تأمین اجتماعی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس و استادان دانشگاه‌های سراسر کشور، به همت شبکه نوآوری و هم‌افزایی اندیشکده‌های استادان کشور و با همکاری اندیشکده رفاه و تأمین اجتماعی برگزار شد.