به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ، طلا در طول تاریخ تنها یک دارایی سرمایهای نبوده، بلکه ابزاری راهبردی در مناسبات اقتصادی و سیاسی کشورها نیز محسوب شده است. در دورههایی که محدودیتهای مالی و تحریمهای بینالمللی مسیرهای سنتی تجارت را دشوار میکنند، جریان حرکت طلا نیز مانند بسیاری از کالاهای استراتژیک تغییر مسیر میدهد و به سمت مراکزی هدایت میشود که امکان دسترسی و مبادله بیشتری فراهم میکنند.
در سالهای اخیر، رقابت میان مراکز مالی جهان برای کنترل تجارت طلا شدت گرفته است. در حالی که لندن، نیویورک و دبی سالها نقش اصلی را در بازار جهانی این فلز گرانبها ایفا کردهاند، تحولات ژئوپلیتیکی و تغییر روابط اقتصادی میان شرق و غرب، زمینه را برای ظهور بازیگران جدید در زنجیره تجارت طلا فراهم کرده است؛ روندی که نقش هنگکنگ را در معادلات جدید بازار طلا برجستهتر کرده است.
رکوردشکنی واردات طلای روسیه؛ نزدیک به ۱۰۰ تن در هفت ماه
براساس گزارش فایننشال تایمز، محمولههای طلای روسیه به هنگکنگ در سال جاری میلادی بهشدت افزایش یافته است؛ زیرا این منطقه تجاری چین به یکی از مراکز اصلی مبادله طلایی تبدیل شده که پس از تحریمهای غرب علیه مسکو، مسیرهای جدیدی برای صادرات پیدا کرده است.
این تغییر در شرایطی رخ داده که مراکز تجاری آسیایی در تلاش هستند سهم بیشتری از تجارت جهانی طلا را در اختیار بگیرند؛ بازاری که بهطور سنتی تحت سلطه لندن، نیویورک و دبی قرار داشته است.
دادههای تجاری هنگکنگ نشان میدهد در هفت ماه نخست سال جاری میلادی، نزدیک به ۱۰۰ تن طلا از روسیه وارد این منطقه شده که یک رکورد محسوب میشود و تقریباً سه برابر میزان واردات در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ است.
«دباجیت ساها»، تحلیلگر گروه بورس لندن (LSEG)، گفت: «از زمانی که لندن پس از آغاز جنگ اوکراین، درهای خود را به روی طلای روسیه بست، تولیدکنندگان روسی بهطور فزایندهای صادرات خود را به سمت بازارهای شرقی هدایت کردهاند.»
صادرات طلای روسیه به هنگکنگ از سال ۲۰۲۲، زمانی که مسکو حمله گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد و آمریکا و بریتانیا تحریمهایی علیه طلای روسیه اعمال کردند، روندی صعودی پیدا کرده است. در مقابل، هنگکنگ و چین چنین محدودیتهایی را اعمال نکردهاند.
همزمان، تعداد بیشتری از بانکهای مرکزی جهان در حال بازگرداندن ذخایر طلای خود از لندن و نیویورک هستند؛ اقدامی که کشورهایی مانند فرانسه و هلند نیز در آن مشارکت داشتهاند.
چین بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده طلای جهان است و هنگکنگ نیز تلاش کرده خود را بهعنوان یکی از مراکز مهم تجارت شمش طلا در جهان تثبیت کند. این شهر از ماه ژوئیه اجرای آزمایشی یک سیستم جدید تسویه معاملات طلا را آغاز کرده است.
هنگکنگ؛ مسیر انتقال طلای روسیه به بازار چین
به گفته «ویتا اسپیواک»، مشاور شرکت مشاوره ژئوپلیتیکی بریتانیایی Gatehouse، نقش هنگکنگ در تسهیل جریان طلای روسیه به چین، «پیامدی از روابط اقتصادی روسیه و چین» است؛ رابطهای که در آن مسکو منابع خود را در ازای حمایت اقتصادی به پکن میفروشد.
از آغاز سال ۲۰۲۲ تاکنون، نهادهای فعال در هنگکنگ حدود ۲۷۶ میلیارد دلار هنگکنگ، معادل ۳۵ میلیارد دلار آمریکا، طلای روسیه خریداری کردهاند.
بخش عمده طلایی که وارد هنگکنگ میشود، در نهایت به سرزمین اصلی چین منتقل میشود. سهم هنگکنگ از کل واردات طلای چین طی دو سال گذشته بهشدت افزایش یافته است.
ساها از گروه LSEG توضیح داد که به دلیل اعمال سهمیه واردات طلا در چین، خریداران چینی معمولاً شمشهای طلا را خریداری کرده و در هنگکنگ نگهداری میکنند؛ زیرا این منطقه محدودیتی برای واردات طلا ندارد.
روسیه پس از چین دومین تولیدکننده بزرگ طلای جهان است و مسکو در سالهای اخیر برای حمایت از اقتصاد جنگی خود، بیش از گذشته به صادرات کالاها، بهویژه صادرات به چین، وابسته شده است.
درگیریهای خاورمیانه نیز نقش هنگکنگ را بهعنوان مرکز تسویه طلای روسیه تقویت کرده است؛ بخشی از این روند به دلیل اختلالات لجستیکی در دبی، یکی از مراکز مهم تجارت طلا، رخ داده است.
در سال ۲۰۲۴، وزارت خزانهداری آمریکا چندین نهاد مستقر در هنگکنگ را به دلیل نقش آنها در شبکهای برای شستوشوی طلای مرتبط با روسیه تحریم کرد.
نگرانی غرب از پیچیدهتر شدن مسیر طلای تحریمی روسیه
همراه با سنگاپور، هنگکنگ تلاش کرده جایگاه خود را بهعنوان یک مرکز تجارت طلا تثبیت کند و همزمان در حال جذب بانکهای مرکزی جهان برای نگهداری ذخایر طلای آنها در خزانههای این شهر است.
«جرمی مارک»، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، گفت نقش هنگکنگ در تسهیل تجارت طلا میان چین و روسیه، بخشی از «تلاشهای مستمر برای تقویت نقش هنگکنگ بهعنوان یک مرکز مالی منطقهای با ویژگیهای چینی» است.
او افزود: «هنگکنگ برای نسلها یک مرکز تجارت طلا بوده و این زیرساخت میتواند به نفع چین مورد استفاده قرار گیرد.»
در چین، تقاضای بسیار بالایی برای طلا از سوی سرمایهگذاران خرد و همچنین بانک مرکزی وجود دارد. بانک مرکزی چین در سالهای اخیر ذخایر طلای خود را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.
با این حال، تحلیلگران هشدار دادهاند افزایش حجم طلای روسیه در هنگکنگ میتواند چالشی برای صنعت مالی بینالمللی این شهر ایجاد کند؛ زیرا رعایت قوانین تحریمی خارجی برای بانکها و پالایشگاههای غربی پیچیدهتر خواهد شد.
«تان آلبایراک»، متخصص تحریمها در مؤسسه حقوقی Reed Smith، گفت: «بانکهای غربی واقعاً با خطر مواجهه ناخواسته با این معاملات روبهرو هستند. اگر زنجیره معامله شامل یک تولیدکننده تحریمشده باشد، حتی تعامل غیرمستقیم با آن تولیدکننده میتواند برای این بانکها مشکل ایجاد کند.»
در پاسخ به نگرانیها درباره احتمال ترکیب شدن طلای روسیه با طلای کشورهای غیرتحریمشده، دفتر خدمات مالی و خزانهداری هنگکنگ به فایننشال تایمز اعلام کرد مشارکتکنندگان در سیستم تسویه جدید این شهر، مشمول قوانین مربوط به مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم خواهند بود.
بورس طلای هنگکنگ و وزارت خزانهداری آمریکا به درخواستها برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ ندادند.