به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ، پژوهشکده بیمه گزارش پژوهشی «راهنمای جامع نظارت بر صنعت بیمه بر مبنای الگوی کشور ژاپن» را منتشر کرد که هدف آن ارتقای اثربخشی نظام نظارت بر صنعت بیمه کشور با بهره‌گیری از تجارب نهاد ناظر مالی ژاپن است.

این گزارش رویکرد ژاپن را به عنوان یکی از الگوهای موفق جهانی تحلیل کرده و چارچوبی عملیاتی برای استقرار نظارت مبتنی بر ریسک و هوشمند در صنعت بیمه ایران ارائه می‌دهد. محور اصلی این الگو، گذار از نظارت مبتنی بر چک‌لیست به نظارت مبتنی بر گفت‌وگوی حرفه‌ای، ارزیابی کیفی حاکمیت شرکتی و تمرکز بر حمایت مؤثر از حقوق بیمه‌گذاران است.

ایجاد اداره نظارتی مجزا در ژاپن

بر اساس این گزارش، ژاپن در سال ۲۰۲۵ با ایجاد یک اداره نظارتی مجزا برای بیمه، به دنبال افزایش تمرکز و کارایی نظارت بر این صنعت بوده است. این اقدام برخلاف رویکرد بسیاری از کشورها است که صرفاً قوانین را سختگیرانه‌تر می‌کنند.

رویکرد نوآوری‌محور به هوش مصنوعی

یکی از ویژگی‌های برجسته الگوی ژاپن، رویکرد «نوآوری‌محور» در قبال فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی است. در این الگو، هوش مصنوعی عمدتاً به عنوان «بازوی پشتیبان تصمیم» در نظر گرفته می‌شود، نه «تصمیم‌گیرنده مستقل». این دیدگاه برخلاف اتحادیه اروپا که قوانین سختگیرانه‌ای برای شفافیت و عدم تبعیض وضع می‌کند، به شرکت‌های بیمه آزادی عمل بیشتری برای به‌کارگیری و آزمایش مدل‌های قیمت‌گذاری جدید می‌دهد.

نظارت پیش‌نگر و مبتنی بر ریسک

گزارش بر گذار از نظارت شکلی و پسینی به نظارت پیش‌نگر و مبتنی بر ریسک تأکید دارد. در الگوی ژاپن، نهاد ناظر با تمرکز بر ارزیابی کیفیت حاکمیت شرکتی، توانگری مالی، کفایت سرمایه، سلامت مدل کسب‌وکار و نحوه ایفای تعهدات شرکت‌های بیمه، امکان شناسایی زودهنگام ریسک‌ها و مداخله به‌موقع را فراهم می‌سازد.

گزارش در سه بخش تنظیم شده است:

• بخش اول: ایده‌های اساسی نظارتی شامل شفافیت و افشای مستمر اطلاعات، ارزیابی مستمر شایستگی و شفافیت مدیران، و تأکید بر تعامل به جای قواعد سختگیرانه
• بخش دوم: معیارهای ارزیابی ارکان شرکت (مدیرعامل، هیئت مدیره، حسابرسان و اکچوئرها)، سلامت وضعیت مالی، انباشت ذخایر، نسبت حاشیه توانگری، کنترل‌های داخلی، مدیریت ریسک و بحران
• بخش سوم: فرآیندهای اداری مربوط به بازرسی و نظارت بر بیمه با تأکید بر ارتباط کافی با شرکت‌های بیمه، احترام به تلاش‌های داوطلبانه آن‌ها و تضمین سطح نظارت بین‌المللی

دستاوردهای گزارش برای بیمه مرکزی

از مهم‌ترین دستاوردهای این گزارش برای بیمه مرکزی می‌توان به حرکت به سمت نظارت هوشمند، تحلیل‌محور و مبتنی بر ریسک، افزایش قدرت مداخله زودهنگام در شرکت‌های دارای نارسایی، صیانت مؤثرتر از حقوق بیمه‌گذاران، ارتقای ثبات مالی بازار بیمه و تقویت پاسخگویی هیئت مدیره و مدیریت ارشد شرکت‌های بیمه اشاره کرد.