نقش باکتریهای روده در بروز یبوست چیست؟
اقتصاد ایران: پژوهشی تازه نشان میدهد دو باکتری روده میتوانند با همکاری یکدیگر لایه محافظ و لغزنده روده بزرگ را تجزیه کنند و زمینه را برای بروز یبوست فراهم سازند.
به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران، یبوست از آن مشکلاتی است که هم آزاردهنده است و هم بسیار شایع؛ تقریباً همه ما در مقطعی از زندگی آن را تجربه میکنیم. روده انسان ساختاری حساس و پیچیده دارد و گاهی حتی تغییرات کوچک در سبک زندگی میتواند عملکرد آن را مختل کند. نوشیدن اندک آب، دریافت ناکافی فیبر غذایی، کمتحرکی، برخی داروها و حتی تغییرات محیطی میتوانند باعث شوند دفع مدفوع سخت و نامنظم شود.
دانشمندان مدتهاست میدانند باکتریهای ساکن روده نقش مهمی در هضم غذا و حرکت طبیعی دستگاه گوارش دارند. این مجموعه میکروارگانیسمها که «میکروبیوم روده» نامیده میشود، به تجزیه مواد غذایی، تولید برخی ویتامینها و تنظیم حرکت روده کمک میکند. اما اکنون پژوهشی تازه نشان میدهد که برخی از همین باکتریها، در شرایطی خاص، ممکن است در ایجاد یبوست نقش داشته باشند.
کشفیات جدید درباره زمینههای بروز یبوست
در این مطالعه دو گونه باکتری به نامهایBacteroides thetaiotaomicron و Akkermansia muciniphila مورد بررسی قرار گرفتند و پژوهشگران دریافتند این دو باکتری میتوانند با همکاری یکدیگر لایهای به نام «موسین» را در روده بزرگ تجزیه کنند.
موسین مادهای لزج و ژلهمانند است که دیواره داخلی روده بزرگ را میپوشاند. این لایه مانند پوششی لغزنده عمل و کمک میکند مدفوع بهراحتی در طول روده حرکت کند. اگر مقدار موسین کاهش یابد، محیط روده خشکتر و حرکت مدفوع سختتر انجام میشود؛ وضعیتی که میتواند به یبوست منجر شود.
تاموناری هامگوچی، مدرس دانشگاه ناگویا در ژاپن و نویسنده اصلی پژوهش، میگوید هیجانانگیزترین بخش تحقیق این است که برای نخستین بار یک سازوکار مشخص شناسایی شده که نشان میدهد چگونه برخی باکتریهای روده میتوانند مستقیماً باعث یبوست شوند. او یادآور میشود که در ایالات متحده سالانه حدود دو و نیم میلیون مراجعه پزشکی به دلیل یبوست ثبت میشود. بااینحال، برای بسیاری از بیماران، درمانهای موجود فقط تسکین موقتی ایجاد میکنند، زیرا علت اصلی مشکل مشخص نیست.
پژوهشگران در آزمایشهای خود باکتری Bacteroides thetaiotaomicron را بهگونهای دستکاری ژنتیکی کردند که دیگر قادر به تجزیه موسین نباشد. سپس این باکتریِ اصلاحشده را همراه با باکتری دیگر، یعنی Akkermansia muciniphila به بدن موشها منتقل کردند.
نتیجه جالب توجه بود: در موشهایی که باکتری دستکاریشده دریافت کرده بودند، لایه موسین در روده بزرگ سالم و دستنخورده باقی ماند. این حیوانات دفع طبیعی داشتند و نشانهای از یبوست در آنها دیده نشد. این یافته نشان میدهد که برای آسیبدیدن موسین، حضور همزمان و عملکرد فعال هر دو باکتری لازم است؛ وجود یکی از آنها به تنهایی کافی نیست.
هنوز مشخص نیست این دو باکتری تا چه اندازه در جمعیت انسانی شایع هستند یا در چه شرایطی فعالتر میشوند. بااینحال، پژوهشگران معتقدند این نتایج میتواند راه را برای درمانهای جدید یبوست مزمن باز کند، بهویژه برای افرادی که از داروهای رایج مانند ملینها نتیجه مطلوبی نمیگیرند.
یبوست مزمن یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است و در زنان و افراد سالمند شایعتر است. یبوست مزمن میتواند کیفیت زندگی را بهشدت کاهش دهد و با درد شکم، نفخ، احساس تخلیه ناقص و ناراحتیهای طولانیمدت همراه باشد.
تاموناری هامگوچی میگوید همه موارد یبوست علت یکسانی ندارند. اگر بتوان بیمارانی را که این سازوکار باکتریایی در بدنشان فعال است شناسایی کرد (برای مثال با اندازهگیری میزان باکتری Akkermansia muciniphila در نمونه مدفوع به عنوان نشانگر زیستی) میتوان به سمت درمانهای شخصیسازیشده حرکت کرد. در چنین رویکردی، به جای تجویز یک ملین مشابه برای همه بیماران، درمان براساس علت دقیق مشکل هر فرد انتخاب میشود.