به گزارش حوزه دولت خبرگزاری تسنیم، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور در پیامی به برگزاری پنجمین کنفرانس بین‌المللی «ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی؛ برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی»، با اشاره به اینکه آپارتاید علمی و فناوری، صرفاً به معنای محروم‌سازی برخی ملت‌ها از امکانات و دستاوردهای علمی نیست بلکه هرگونه بهره‌گیری تبعیض‌آمیز از علم، فناوری و ظرفیت‌های پژوهشی برای ایجاد انحصار، وابستگی و نابرابری میان کشورها را نیز در بر می‌گیرد، افزود: چنین رویکردی با ماهیت فرامرزی علم و اصول اخلاق علمی در تعارض است.

رئیس جمهور از نگران‌کننده‌ترین جلوه‌های آپارتاید علمی را تحریم، تهدید و ترور دانشمندان، پژوهشگران و مراکز علمی و تحقیقاتی دانست و تصریح کرد: علم نباید ابزار سلطه و برتری‌جویی باشد، بلکه باید در خدمت حل مسائل انسانی، کاهش شکاف‌های توسعه‌ای، ارتقای رفاه عمومی و تقویت صلح و تفاهم میان ملت‌ها قرار گیرد.

پزشکیان با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران، با اتکا به ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی خود، همواره بر توسعه همکاری‌های بین‌المللی، تبادل دانش و فناوری و بهره‌مندی عادلانه ملت‌ها از دستاوردهای علمی تأکید داشته است، افزود: تجربه کشور ما نشان داده است محدودیت‌های خارجی نمی‌توانند اراده یک ملت برای دانش‌اندوزی، نوآوری و مشارکت در تولید علم را از میان ببرند.

متن پیام رئیس جمهور به شرح زیر است:

بسم‌الله الرحمن الرحیم

علم، از بنیادی‌ترین سرمایه‌های مشترک بشری و از مهم‌ترین پایه­های پیشرفت و توسعه جوامع انسانی است. دستاوردهای علمی و فناورانه هنگامی می‌تواند در خدمت انسان و ارتقای کیفیت زندگی جوامع قرار گیرد که بر اصولی چون مسئولیت‌پذیری اخلاقی، همکاری بین‌المللی و دسترسی منصفانه همگان به فرصت‌های تولید و بهره‌مندی از دانش استوار باشد. از این منظر، عدالت علمی نه‌تنها از الزامات توسعه پایدار، بلکه از ارکان بنیادین صلح عادلانه و امنیت انسانی در جهان است.

امروز، با وجود پیوند روزافزون سرنوشت ملت‌ها از رهگذر علم و فناوری، همچنان نابرابری در دسترسی به منابع علمی، زیرساخت‌های پژوهشی، فناوری‌های پیشرفته و فرصت‌های مشارکت در تولید دانش وجود دارد.

آپارتاید علمی و فناوری، صرفاً به معنای محروم‌سازی برخی ملت‌ها از امکانات و دستاوردهای علمی نیست بلکه هرگونه بهره‌گیری تبعیض‌آمیز از علم، فناوری و ظرفیت‌های پژوهشی برای ایجاد انحصار، وابستگی و نابرابری میان کشورها را نیز در بر می‌گیرد. چنین رویکردی با ماهیت فرامرزی علم و اصول اخلاق علمی در تعارض است. علم نباید ابزار سلطه و برتری‌جویی باشد، بلکه باید در خدمت حل مسائل انسانی، کاهش شکاف‌های توسعه‌ای، ارتقای رفاه عمومی و تقویت صلح و تفاهم میان ملت‌ها قرار گیرد.

از نگران‌کننده‌ترین جلوه‌های آپارتاید علمی، تحریم، تهدید و ترور دانشمندان، پژوهشگران و مراکز علمی و تحقیقاتی است. شهادت جمعی از دانشمندان کشور ما در جریان جنگ‌های تحمیلی اخیر، ضرورت صیانت از امنیت دانشمندان و حفاظت از محیط‌های علمی و پژوهشی را به مسئله‌ای مهم در عرصه بین‌المللی تبدیل کرد. دانشمند، صرف‌نظر از ملیت، مذهب و جغرافیای سیاسی، سرمایه‌ای متعلق به جامعه بشری است و تعرض به جان و امنیت آنان، لطمه‌ای به میراث علمی و ظرفیت پیشرفت بشریت محسوب می‌شود.

جمهوری اسلامی ایران، با اتکا به ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی خود، همواره بر توسعه همکاری‌های بین‌المللی، تبادل دانش و فناوری و بهره‌مندی عادلانه ملت‌ها از دستاوردهای علمی تأکید داشته است. تجربه کشور ما نشان داده است محدودیت‌های خارجی نمی‌توانند اراده یک ملت برای دانش‌اندوزی، نوآوری و مشارکت در تولید علم را از میان ببرند. با این حال، پیشرفت علمی پایدار نیازمند تعامل سازنده و رفع موانع غیرعادلانه در نظام بین‌المللی علم و فناوری است.

ما بر این باوریم که صلح پایدار بدون عدالت امکان‌پذیر نیست و عدالت جهانی نیز بدون عدالت در تولید، دسترسی و بهره‌مندی از علم و فناوری تحقق نخواهد یافت.

برگزاری پنجمین کنفرانس بین‌المللی «ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی؛ برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین جهانی» به همت مجمع جهانی صلح اسلامی و با مشارکت دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور، اقدامی ارزشمند در مسیر گسترش گفت‌وگوی علمی و طرح این ضرورت جهانی است.

امیدوارم این کنفرانس با بهره‌گیری از دیدگاه‌ها و تجارب اندیشمندان و صاحب‌نظران داخلی و بین‌المللی، ضمن تبیین ابعاد مختلف آپارتاید علمی، زمینه‌ساز ارائه راهکارهای عملی، تقویت ائتلاف‌های علمی فراملی و شکل‌گیری سازوکارهای مؤثر برای تحقق عدالت علم و فناوری باشد.

در پایان، ضمن پاسداشت همه مجاهدان راه علم و روشنایی، یاد و مقام والای دانشمندان شهید را ارج می‌نهم و از برگزارکنندگان، استادان، پژوهشگران، اندیشمندان و شرکت‌کنندگان این رویداد علمی قدردانی می‌کنم. توفیق همگان را در مسیر گسترش دانش، تحقق عدالت علمی و استقرار صلحی پایدار و عادلانه برای همه ملت‌ها از درگاه خداوند متعال مسئلت دارم.

مسعود پزشکیان
رئیس‌جمهوری اسلامی ایران