به گزارش خبرنگار مهر، امروز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ همایش روز جهانی غذا با شعار ۲۰۲۶ «نوآوری امروز، تغذیه فردا» در محل سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) برگزار شد.

محمد صدیق مرتضوی، رئیس موسسه تحقیقاتی علوم شیلاتی ایران با گرامیداشت این روز با شعار «نوآوری برای تأمین غذای دنیا»، اظهار کرد: امروز چالش‌های متعددی نظیر رشد پرشتاب جمعیت جهان که بر اساس پیش‌بینی‌ها تا سال ۲۰۵۰ میلادی به حدود ۹ میلیارد نفر خواهد رسید، فشار بر منابع حیاتی و تغییرات اقلیمی، امنیت غذایی انسان‌ها را با تهدید جدی مواجه کرده است.

وی با استناد به گزارش‌های فائو یادآور شد: در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۲۳ میلیون نفر در سراسر جهان با بحران گرسنگی و سوءتغذیه دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ در چنین شرایطی، محدودیت شدید منابع آب شیرین، جهان را ناچار کرده است تا برای تأمین پروتئین مورد نیاز خود به سمت آبزی‌پروری پایدار و بهره‌برداری از منابع دریایی متمایل شود.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور با ارائه آماری از روند تولیدات آبزیان در جهان گفت: تولیدات جهانی آبزیان که از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ کمتر از ۲۰ میلیون تن بود، امروزه به نزدیک ۲۰۰ میلیون تن رسیده و سهم آبزی‌پروری از این میزان به حدود ۵۳ درصد افزایش یافته است؛ روندی که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۶۵ درصد برسد.

مرتضوی با اشاره به وضعیت تولیدات شیلاتی در کشورمان افزود: بر اساس آمارهای سازمان شیلات ایران، سال گذشته حدود ۸۳۹ هزار تن تولیدات صید و نزدیک به ۷۳۰ هزار تن تولیدات آبزی‌پروری در کشور به ثبت رسیده است که این روند نشان‌دهنده اهمیت روزافزون آبزی‌پروری در جبران کاهش صید طبیعی است.

وی بازار جهانی زیست‌فناوری دریایی را حوزه‌ای بسیار جذاب با نرخ رشد سالانه ۷.۹ درصدی توصیف کرد و گفت: ارزش این بازار در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲ میلیارد دلار بوده و پیش‌بینی می‌شود به حدود ۱۳۲ میلیارد دلار بالغ شود. در دنیای امروز، زیست‌فناوری دریایی تنها به تولید ماهی محدود نمی‌شود، بلکه شامل تولید واکسن‌ها، ریزجلبک‌ها، ترکیبات ارزشمند غذایی و کاربرد در بسته‌بندی‌های نوین است.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، ۳ محور اصلی نوآوری در صنعت غذا را «فرآوری مواد غذایی و توسعه محصولات نوین»، «ایجاد ارزش افزوده و اقتصاد چرخشی» و «زیست‌فناوری دریایی» عنوان کرد و تشریح برنامه‌ها و مسیرهای تحقیقاتی این مؤسسه در راستای همگام‌سازی با رویکردهای نوین بین‌المللی خبر داد.

از فرآوری ضایعات شیلاتی تا تولید پروبیوتیک‌های بومی

مرتضوی در ادامه سخنان خود با اشاره به هدررفت بخش قابل‌توجهی از مواد اولیه در صنایع فرآوری شیلاتی اظهار کرد: در صنعت کنسرو تن‌ماهیان حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد ماده اولیه به عنوان ضایعات دور ریخته می‌شود که رقم بسیار بالایی است؛ بنابراین، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی برنامه‌های ویژه‌ای را برای ارزش‌آفرینی از این ضایعات و پسماندها در دستور کار قرار داده است.

وی با اشاره به ظرفیت بالای گونه‌های کم‌ارزش تجاری در شمال (ماهیان ریز) و جنوب کشور (ساردین و موتو) که از ارزش پروتئینی بالایی برخوردارند، تصریح کرد: با بهینه‌سازی فرمولاسیون و فرآوری این گونه‌ها، محصولاتی نظیر ناگت ماهی، برگر ماهی و فرآورده‌های نوین پروتئینی طراحی و تولید شده و دانش فنی آن‌ها به بخش خصوصی منتقل شده است تا امکان تأمین غذای مغذی با قیمت مناسب برای عموم مردم فراهم شود.

وی تبدیل ضایعات شیلاتی به محصولات با ارزش تجاری بالا را از دیگر دستاوردهای این مؤسسه برشمرد و افزود: تولید لیپاز، بازیابی پروتئین‌ها و مواد معدنی، تولید کود و آمینو اسید از ضایعات ماهیان، و همچنین ساخت محصولات آرایشی و بهداشتی از جمله دستاوردهایی است که بخش‌هایی از آن به بازار عرضه شده و کشور را از برخی واردات بی‌نیاز کرده است.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور همچنین به فعالیت‌های مراکز تحقیقاتی شمال و جنوب کشور در زمینه استخراج ترکیبات زیست‌فعال از منابع دریایی اشاره کرد و گفت: یکی از دستاوردهای مهم ما، تولید پروبیوتیک‌های بومی با کاربردهای چندگانه برای پیشگیری از بیماری‌های عفونی آبزیان، بهبود کیفیت آب، تقویت سیستم ایمنی و بهبود رشد است که وابستگی کشور به واردات را کاهش داده و دانش فنی کنسرسیوم پروبیوتیک‌های بومی برای تولید تجاری به بخش خصوصی واگذار شده است.

وی همچنین از تولید «بیمه صنعتی و صنعتی بومی میگو» جهت استفاده در خوراک آبزیان به عنوان یکی دیگر از دستاوردهای پژوهشی این مؤسسه نام برد.

مرتضوی در پایان ابراز امیدواری کرد که برگزاری این همایش‌ها زمینه‌ساز شکل‌گیری شبکه‌ای گسترده میان محققان، بهره‌برداران و سازمان‌های ذی‌ربط برای توسعه بیش از پیش فعالیت‌های دانش‌بنیان در حوزه شیلات و تأمین پایدار امنیت غذایی کشور باشد.