به گفته آنها، اگرچه گزارش‌های مطلوب شش‌ماهه شرکت‌ها و ارزندگی سهام از منظر بنیادی همچنان ظرفیت حمایت از بازار را دارند، اما سایه ریسک‌های سیاسی می‌تواند این ظرفیت را در کوتاه‌مدت تحت‌ تاثیر قرار دهد. 

از سوی دیگر، تثبیت شاخص کل بالای کانال ۸‌میلیون‌واحدی و کاهش فشارهای سیاسی، از مهم‌ترین عواملی‌اند که می‌توانند مسیر بازگشت بورس به مدار صعودی را هموار کنند.

 استراتژی محافظه‌کارانه

تداوم افت شاخص‌ها در دو هفته اخیر و خروج سرمایه از بازار سهام، فضای معاملات بورس را محتاطانه کرده است. در این شرایط، سرمایه‌گذاران همچنان تحولات سیاسی و نشانه‌های مربوط به کاهش یا تشدید تنش‌ها را دنبال می‌کنند. این موضوع باعث شده با وجود انتشار گزارش‌های مطلوب شرکت‌ها، تقاضا همچنان با احتیاط وارد بازار شود. 

​​ ​

در تشریح وضعیت بازار سرمایه، علیرضا خان‌محمدی، کارشناس بازارهای مالی، معتقد است که ابهام در سرنوشت ریسک‌های اثرگذار بر روند بازارها مهم‌ترین عامل فشار بر معاملات بورس در هفته‌های اخیر بوده است. 

او گفت: بازار سرمایه حدود دو تا سه هفته است که وارد فضای منفی و نوسانی شده و مهم‌ترین عامل این وضعیت نیز ریسک‌های سیاسی و بالا گرفتن سطح تنش‌ها بوده است. این در حالی است که شرکت‌ها گزارش‌های شش‌ماهه بسیار مطلوبی را در سامانه کدال منتشر کرده‌اند، اما با وجود این گزارش‌ها و ارزندگی بازار، این عوامل نتوانستند مانع افت بازار در دو هفته اخیر شوند؛ به‌طوری‌که بار دیگر ارزش دلاری بازار سرمایه به زیر ۱۰۰‌میلیارد دلار رسید و درحال‌حاضر در محدوده ۹۷‌میلیارد دلار در نوسان است.

این کارشناس افزود: به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین عوامل این وضعیت، همان ریسک افزایش تنش‌هاست که باعث شده سرمایه‌گذاران، به‌ویژه در دو هفته اخیر، استراتژی محافظه‌کارانه‌ را در پیش بگیرند. همین موضوع موجب شد شاخص کل بورس از محدوده ۸.۵‌میلیون واحد به محدوده زیر ۸‌میلیون واحد ریزش کند.

خان‌محمدی با اشاره به یکی از پارامترهای قیمتی که سرمایه‌گذاران باید مدنظر داشته باشند، گفت: تثبیت شاخص کل بالای سطح ۸‌میلیون واحد می‌تواند یکی از معیارهای مهم برای سرمایه‌گذاران باشد. در کوتاه‌مدت، به نظر می‌رسد تا زمانی که بازار در زیر کانال ۸‌میلیون واحد نوسان می‌کند، شرایط همچنان به‌صورت منفی و نوسانی دنبال شود. اما با تثبیت شاخص بالای محدوده ۸‌میلیون واحد، می‌توانیم بار دیگر سناریوی صعودی و وضعیت بازار را برای کوتاه‌مدت بررسی کنیم.

 این کارشناس اظهار کرد: در شرایط فعلی، با توجه به افزایش تنش‌ها، ارزیابی من از بازار در کوتاه‌مدت منفی است. اگر خبری از توافق و بازگشت مجدد به توافق نباشد، سطح تنش‌ها در این ماه‌ها بالا خواهد بود و اثر خود را بر بازار سرمایه خواهد گذاشت. حتی با وجود ارزندگی بازار سرمایه که در گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها نیز شاهد آن بودیم، به نظر من این ارزندگی در کوتاه‌مدت نمی‌تواند پاسخگوی شرایط فعلی بازار باشد.

 دو چالش بزرگ

در همین حال، کارشناس دیگری بر این باور است که اگرچه وضعیت بنیادی شرکت‌ها همچنان مطلوب است، اما ریسک‌های سیاسی مانع از انعکاس این ظرفیت در معاملات بورس شده است. 

​​ ​

محمد غفوری ،کارشناس بازارهای مالی، در ارزیابی چشم‌انداز بازار سرمایه در روزهای آینده گفت: تحولات اخیر در منطقه، از جمله رفت‌وآمدهای دیپلماتیک و مواضع مقام‌های کشورهای مختلف و احتمال تشدید تنش‌ها برخی ریسک‌ها را در ذهن فعالان بازار پررنگ کرده است. همین نگرانی‌ها درباره وقوع درگیری، حتی قبل از هرگونه اتفاق عملی، سرمایه‌گذاران را به اتخاذ رویکردی محتاطانه هدایت کرده است.

این کارشناس با اشاره به وضعیت بنیادی بازار سرمایه گفت: ما در بحث بنیادی چالش خاصی نداریم و نمی‌گوییم بازار زیر قیمت معامله می‌شود؛ بازار ارزنده‌ای است. گزارش‌ها و چشم‌انداز شرکت‌ها نیز از نظر فروش، وضعیت مطلوبی را نشان می‌دهد. اگر ریسک سیاسی را از سرمایه‌گذاری حذف کنیم، تنها عاملی که سرمایه‌گذاران باید در سرمایه‌گذاری مدنظر قرار دهند، بحث بنیادی بازار است؛ چراکه چشم‌انداز بنیادی بازار از خریدار برخوردار است.

او ادامه داد: ما در روز چهارشنبه شاهد ورود پول به بازار بودیم؛ حتی در جریان معاملات منفی و در اوج تنش‌ها و اظهارات مقامات نیز ورود پول اتفاق افتاد. صف‌های فروش قفل نبودند و معاملات در شرکت‌ها انجام می‌شد. شرکت‌ها خریدار داشتند، صف‌های فروش جمع می‌شد و ارزش معاملات و جریان ورود و خروج پول از سوی فعالان بازار، اعداد خوب و جذابی را نشان می‌داد. این موضوع بیانگر آن است که بازار خریدار دارد؛ خریدارانی که پشتوانه بنیادی و ذهنیت فعالان بازار سرمایه نسبت به چشم‌انداز شرکت‌ها را مدنظر قرار می‌دهند.

این کارشناس با اشاره به گزارش‌های شرکت‌ها گفت: چشم‌انداز بنیادی شرکت‌ها را در گزارش‌ها مشاهده کردیم. گزارش‌های خوب بسیار زیادی وجود داشت که فراتر از انتظار بودند. البته گزارش‌های ضعیف نیز داشتیم، اما آنچه در بررسی‌ها و گزارش‌های بازار مشاهده شد، این بود که شرکت‌ها می‌توانند روند سودآوری خود را ادامه دهند، عملکرد بهتری داشته باشند و سودآوری و فروش خود را بهبود بخشند. این چشم‌انداز مثبت باعث شده است که همچنان خریدار در بازار وجود داشته باشد و ارزش معاملات نیز در سطح خوبی قرار بگیرد.

او افزود: اکنون در آبان‌ماه قرار داریم و با چالش‌ها و تنش‌هایی مواجه هستیم. حتی مقامات نیز وقتی درباره احتمال وقوع جنگ صحبت می‌کنند، با قاطعیت نمی‌گویند که جنگی در کار نیست. حتی در نامه‌ها و اظهاراتی که ردوبدل می‌شود، همچنان خواسته‌هایی مطرح است که توافق بر سر آنها در ابهام قرار دارد.

این کارشناس در ادامه به موضوع ابهام در صنعت پالایشی اشاره کرد و گفت: نکته دیگری که در بحث بنیادی باید به آن اشاره کنم، ابهامی است که در صنعت پالایشی ایجاد شده و همچنان پابرجاست. این ابهام هنوز رفع نشده است. به نظر می‌رسد قوانین و تغییرات یک‌شبه و همچنین تغییر ضریب اعتباری اشخاص، موجب شده است افرادی که با اعتبار کار می‌کردند، مجبور به تسویه اعتبار خود شوند.

 او افزود: بسیاری از فعالان بازار نیز با کاهش ضریب اعتباری خود مواجه شده‌اند و ناچار شده‌اند برای تسویه اعتبار دریافتی از کارگزاری‌ها، بخشی از دارایی‌هایشان را به فروش برسانند. این موضوع نیز می‌تواند فشار فروش ایجاد کند. در شرایطی که بازار با یک ریسک بزرگ مواجه است، کاهش ضریب اعتباری خود به‌نوعی فشار فروش ایجاد می‌کند.

این کارشناس در پایان گفت: اینها موضوعاتی هستند که در صورت نبود قوانین یک‌شبه و تغییرات ناگهانی، می‌توانند از فشار بر بازار بکاهند. بازار از نظر بنیادی ارزنده است، اما از نظر سیاسی روزهای سختی را پیش‌رو دارد.