به گزارش خبرنگار مهر، سیاست‌گذاران اقتصادی سال‌هاست که به دنبال راه‌حلی برای بازگرداندن میلیاردها دلار اسکناس راکد در گاوصندوق‌ها به چرخه رسمی و مولد اقتصاد هستند.

صندوق‌های درآمد ثابت ارزی با پیشنهاد بازدهی ۵ درصدی سالانه بر مبنای اصل و سود ارزی، در تئوری گزینه‌ای وسوسه‌کننده به نظر می‌رسند. در محاسبات جهانی، بازدهی ۵ درصدی با سود اوراق خزانه‌داری آمریکا و ابزارهای بدون ریسک بین‌المللی برابری می‌کند.

برای دارنده اسکناسی که نگران فرسودگی، سرقت یا حریق است، دریافت سالانه ۵ درصد سود خالص به همان واحد پولی، مزیت ملموسی نسبت به نگهداری بی‌بازده در خانه ایجاد می‌کند؛ مزیتی که در کوتاه‌مدت می‌تواند بخشی از سرمایه‌های محتاط را به سمت سیستم رسمی متمایل سازد.

سایه تردید بر سر سود دلاری؛ مانع اعتماد کجاست؟

با این حال، تجربه نشان داده که تصمیم‌گیری دارندگان ارز تنها بر پایه محاسبات ریاضی سود استوار نیست. عامل تعیین‌کننده در اقتصادهای پرنوسان، «اعتماد به ثبات مقررات» است. خاطره مسدود شدن دسترسی به ارز فیزیکی، الزام به تسویه‌های ریالی با نرخ‌های اداری یا اعمال مالیات‌ها و محدودیت‌های ناگهانی در دوره‌های گذشته، سد روانی محکمی پیش روی این ابزار ساخته است.

دارنده اسکناس خانگی حاضر است از سود ۵ درصدی چشم‌پوشی کند اما نقدشوندگی آنی و بی‌قیدوشرط دلارهای خود را از دست ندهد. از این رو، تضمین شفاف، بدون تبصره و بدون ابهام در بازپرداخت فیزیکی همان ارز ورودی، پیش‌شرط قطعی کارآمدی این صندوق‌ها خواهد بود.

دوئل با طلا؛ بازدهی ثابت در برابر موج‌های سوداگری

مقایسه صندوق‌های ارزی با بازار طلا و سکه، چالش اصلی این ابزار را آشکارتر می‌کند. طلا در بازار ایران هم‌زمان از دو موتور محرک نیرو می‌گیرد: جهش نرخ ارز در بازار آزاد و صعود بهای انس جهانی طلا. علاوه بر این، در دوره‌های تشدید انتظارات تورمی، شکل‌گیری حباب‌های قیمتی در بازار سکه و طلا بازدهی‌های نجومی کوتاه‌مدتی خلق می‌کند که سود ۵ درصدی ارزی در برابر آن بسیار محافظه‌کارانه جلوه می‌کند. البته طلا فاقد سود نقدی دوره‌ای است و ریسک ریزش‌های تند و حبابی را به همراه دارد، در حالی که صندوق درآمد ثابت ارزی جریانی پیوسته و پیش‌بینی‌پذیر از درآمد ارزی ایجاد می‌کند؛ تفاوتی ساختاری میان «سفته‌بازی پرنوسان» و «سرمایه‌گذاری باثبات».

فرجام ترازوی ریسک و بازدهی

صندوق‌های درآمد ثابت ارزی رقیب مستقیمی برای سفته‌بازان حرفه‌ای طلا نخواهند بود، چراکه خریداران طلا به دنبال سودهای جهشی و سرمایه‌ای هستند. در مقابل، این ابزار می‌تواند پناهگاهی کارآمد برای دارندگان واقعی ارز، شرکت‌های صادراتی و سرمایه‌گذاران میانه‌رویی باشد که هدفشان حفظ ارزش ذاتی دارایی و کسب درآمد مطمئن ارزی به دور از خطرات نگهداری فیزیکی است. موفقیت این سازوکار بیش از آنکه به دست‌کاری نرخ سود گره خورده باشد، در گرو رفتار عملی سیاست‌گذار و اثبات بی‌چون‌وچرای تعهدات در روز تسویه است.