به گزارش بازرگانی خبرگزاری مهر، گاهی با وجود مصرف کودهای متنوع، رشد درختان ضعیف می‌ماند یا کیفیت میوه کاهش می‌یابد؛ اما باغی با هزینه کمتر نتیجه بهتری می‌گیرد. علت همیشه مقدار یا برند کود نیست؛ وضعیت خاک و ریشه، زمان مصرف و نیاز گیاه در مراحل حساس رشد نیز تعیین‌کننده‌اند.

خطای رایج، خرید کود پیش از شناسایی مشکل است. گاهی ریشه در خاک شور توان جذب کافی ندارد. گاهی نیز یک برنامه ثابت برای تمام فصل اجرا می‌شود یا انتظار می‌رود کود فروت‌ست همه دلایل ریزش گل را برطرف کند. تغذیه هدفمند سه تصمیم دارد: بهبود محیط ریشه، تنظیم کوددهی با مرحله رشد و مدیریت تغذیه هنگام تشکیل میوه.

چرا کود بیشتر همیشه نتیجه بهتر ندارد؟

وجود عناصر در خاک به معنای جذب کامل آن‌ها نیست. در خاک آهکی، جذب آهن، روی و فسفر ممکن است محدود شود؛ در خاک شور نیز تجمع نمک، جذب آب و فعالیت ریشه را دشوار می‌کند. زهکشی ضعیف نیز عملکرد ریشه را کاهش می‌دهد. افزایش کود فقط هزینه را بالا می‌برد یا تعادل عناصر را برهم می‌زند. پیش از انتخاب محصول، باید محدودیت اصلی خاک و گیاه شناخته شود.

۱. کود هیومیک اسید؛ ابتدا به محیط ریشه توجه کنید

کود هیومیک اسید از ترکیبات آلی پرکاربرد در مدیریت حاصلخیزی خاک است. این ماده می‌تواند به نگهداری رطوبت و دسترسی ریشه به عناصر کمک کند. اهمیت آن در خاک‌های کم‌ماده‌آلی بیشتر است؛ جایی که بهبود محیط ریشه ممکن است کارایی تغذیه را افزایش دهد. برای اطلاعات بیشتر، راهنمای تخصصی کود هیومیک اسید در سایت دکتر کشاورز قابل بررسی است.

البته هیومیک اسید راه‌حل همه مشکلات نیست. اگر خاک ماندابی یا فاقد زهکشی باشد، اصلاح آبیاری و تهویه ضروری است. هیومیک جایگزین کودهای نیتروژنی، فسفری و پتاسیمی نیست؛ بلکه در کنار تأمین عناصر ضروری، بخشی از برنامه مدیریت خاک است.

هیومیک اسید مایع بهتر است یا پودری؟

نوع مایع برای کودآبیاری آماده است؛ برخی انواع پودری نیز پس از حل شدن کامل قابل مصرف‌اند. انتخاب نباید فقط بر درصد ماده مؤثر یا قیمت تکیه کند. کیفیت فرمولاسیون، حلالیت واقعی، مواد همراه، دستور مصرف و هزینه در واحد سطح اهمیت دارند. در آبیاری قطره‌ای، احتمال رسوب و گرفتگی تجهیزات نیز باید بررسی شود. محصول مناسب باید با خاک، آبیاری و هدف تغذیه هماهنگ باشد.

۲. زمان کوددهی انگور؛ نیاز تاک در طول فصل تغییر می‌کند

زمان کوددهی انگور باید با مرحله واقعی رشد تاک هماهنگ باشد. در آغاز بهار، رشد ریشه، جوانه و شاخه اهمیت دارد؛ نزدیک گلدهی، تغذیه اندام‌های زایشی مطرح می‌شود؛ پس از تشکیل حبه نیز رشد خوشه و کیفیت میوه در اولویت قرار می‌گیرد. جزئیات مراحل در راهنمای زمان کوددهی انگور در سایت دکتر کشاورز آمده است.

نیتروژن در رشد شاخه و برگ نقش دارد، اما مصرف بیش‌ازحد آن در اواخر فصل می‌تواند رسیدگی خوشه‌ها را مختل کند. پتاسیم نیز در تنظیم آب سلولی و انتقال مواد حاصل از فتوسنتز مشارکت دارد؛ توجه به آن نباید به نزدیک برداشت محدود شود.

زمان کوددهی همه تاکستان‌ها یکسان نیست. رقم انگور، ارتفاع، دما، شرایط خاک و روش آبیاری بر شروع و سرعت رشد اثر می‌گذارند. حتی باغ‌های نزدیک ممکن است در زمان متفاوتی گل دهند. بنابراین زمان کوددهی و محلول‌پاشی باید براساس نشانه‌های واقعی تاک، وضعیت رطوبت و امکانات آبیاری تعیین شود، نه صرفاً تاریخ تقویم. در تاکستان‌های دارای آبیاری قطره‌ای، تقسیم مصرف کود به چند نوبت ممکن است؛ اما در روش‌های دیگر آبیاری، برنامه باید با امکانات موجود سازگار شود. این انعطاف، اجرای توصیه‌های تغذیه‌ای را نیز عملی‌تر می‌کند.

از گلدهی تا رسیدگی حبه‌ها

نزدیک گلدهی، وضعیت عناصری مانند بور و روی اهمیت پیدا می‌کند. بعد از تشکیل میوه، سلامت برگ و فتوسنتز برای تأمین مواد موردنیاز خوشه ضروری است. هنگام رسیدگی، پتاسیم، آب و تنظیم بار بر کیفیت مؤثرند؛ بااین‌حال هیچ کودی به‌تنهایی شیرینی یا رنگ‌گیری بهتر را تضمین نمی‌کند. رنگ انگور به رقم، نور، دما و درجه رسیدگی نیز وابسته است. تغذیه باید با هرس و آبیاری صحیح همراه باشد.

۳. فروت‌ست چیست و چه نقشی در تشکیل میوه دارد؟

فروت‌ست در گیاه‌شناسی به تشکیل و استقرار میوه پس از گرده‌افشانی و لقاح گفته می‌شود؛ در بازار کود نیز نام گروهی از محصولات تغذیه زایشی است. این کودها معمولاً بور و روی و گاهی نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آمینواسید و ریزمغذی‌های دیگر باشند. راهنمای فروت ست چیست در سایت دکتر کشاورز کاربرد آن را توضیح می‌دهد.

بور در جوانه‌زنی گرده و رشد لوله گرده مشارکت دارد و روی در فعالیت آنزیم‌ها و فرایندهای رشد نقش ایفا می‌کند. کمبود این عناصر تشکیل میوه را محدود می‌کند، اما مصرف بیشتر لزوماً مفید نیست. درباره بور باید دقت کرد؛ زیرا فاصله بین نیاز کافی و مصرف بیش‌ازحد در برخی گیاهان کم است.

آیا فروت‌ست ریزش گل و میوه را متوقف می‌کند؟

فروت‌ست در صورت کمبود غذایی می‌تواند کمک‌کننده باشد. سرمازدگی، گرمای شدید، گرده‌افشانی ناموفق، تنش آبی، بیماری و ضعف عمومی درخت نیز می‌توانند باعث ریزش شوند. کود نمی‌تواند بافت گل آسیب‌دیده از سرما را بازسازی کند یا جای اصلاح آبیاری را بگیرد. ابتدا باید علت ریزش مشخص شود و سپس درباره فروت‌ست تصمیم گرفت.

برای مقایسه، قیمت یا درصد عناصر کافی نیست. آنالیز شفاف، حلالیت، دستور مصرف، محدودیت اختلاط و هزینه مصرف در واحد سطح اهمیت دارند. برای نمونه، فروت‌ست شیمی کشاورز حاوی روی، بور، عناصر مکمل و آمینواسید است و در بخش ریزمغذی‌ها از عامل کمپلکس‌کننده PHCA استفاده می‌کند. عملکرد هر فرمولاسیون به نیاز گیاه و شرایط مصرف وابسته است.

چگونه کوددهی باغ را اقتصادی و قابل ارزیابی کنیم؟

سه اشتباه هزینه‌ساز عبارت‌اند از انتخاب کود بدون بررسی خاک، اجرای یک برنامه ثابت در تمام فصل و انتظار نتیجه قطعی از یک محصول. برنامه با بررسی خاک، آب و گیاه شروع می‌شود؛ سپس هدف هر مرحله، ترکیب موردنیاز و روش مصرف تعیین می‌گردد. مجموع عناصر مشترک چند کود باید محاسبه شود تا تغذیه نامتعادل شکل نگیرد. در هر مرحله، نیاز واقعی گیاه باید دوباره بررسی شود. مقایسه هزینه نیز بهتر است بر پایه هکتار یا تعداد درخت باشد، نه صرفاً قیمت بطری.

برای ارزیابی، سبزتر شدن برگ کافی نیست. سلامت شاخه‌ها، تشکیل خوشه، میزان ریزش، رشد میوه و کیفیت نهایی نیز باید بررسی شوند. ثبت مقدار مصرف، شرایط رشد و برداشت طی چند فصل به تصمیم‌گیری کمک می‌کند. فروشگاه تخصصی دکتر کشاورز با ارائه راهنماهای فنی و محصولات شیمی کشاورز امکان بررسی ترکیبات و کاربرد کودها را فراهم می‌کند.

جمع‌بندی

برداشت بیشتر به خرید کود بیشتر وابسته نیست. هیومیک اسید می‌تواند در بهبود محیط ریشه نقش داشته باشد؛ زمان‌بندی درست، تغذیه تاک را با مراحل رشد هماهنگ می‌کند و فروت‌ست در صورت وجود نیاز غذایی از تشکیل میوه پشتیبانی می‌کند. اصل مشترک، شناخت نیاز گیاه، انتخاب محصول و مصرف به‌موقع است؛ رویکردی که می‌تواند از هزینه‌های غیرضروری بکاهد و به حفظ سلامت و باردهی باغ کمک کند.