به گزارش اقتصادنیوز، در سال‌هایی که اقتصاد جهانی همزمان با تورم، بدهی‌های سنگین دولت‌ها، تنش‌های ژئوپلیتیکی و تغییر مسیر سیاست‌های پولی دست‌وپنجه نرم می‌کند، بانک‌های مرکزی با یک پرسش مهم روبه‌رو هستند: چگونه می‌توانند ترکیب ذخایر خود را در برابر شوک‌های آینده مقاوم‌تر کنند؟ افزایش ریسک‌های سیاسی و مالی باعث شده نگاه به دارایی‌های سنتی ذخیره‌ای بار دیگر تغییر کند و طلا جایگاه ویژه‌ای در این معادله پیدا کند.

در همین حال، رفتار متفاوت کشورها نشان می‌دهد برخی بانک‌های مرکزی همچنان در حال افزایش ذخایر طلای خود هستند، در حالی که برخی دیگر به فروش بخشی از ذخایر روی آورده‌اند. تازه‌ترین آمار، تصویری روشن‌تر از این رقابت در بازار طلا و جهت‌گیری بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ ارائه می‌کند.

به گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی جهان در ماه اوت نیز روند انباشت طلا را ادامه دادند و خرید خالص گزارش‌شده آنها در این ماه به ۳۹ تن رسید (نمودار ۱). خریداران بزرگ و مستمر طلا در سال ۲۰۲۶ همچنان فعال بودند و در این میان، چین در صدر قرار گرفت و پس از آن ازبکستان و لهستان قرار داشتند. بر مبنای آمار از ابتدای سال تا امروز (YTD)، بانک‌های مرکزی در مجموع ۱۷۰ تن طلا خریداری کرده‌اند.

نمودار ۱: تداوم روند مثبت بانک‌های مرکزی در ماه اوت؛ خرید خالص ۳۹ تن

فعالیت ماهانه گزارش‌شده بانک‌های مرکزی، بر حسب تن

داده‌ها تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶، در مواردی که اطلاعات در دسترس بوده است.

منبع: صندوق بین‌المللی پول (IMF)، بانک‌های مرکزی مربوطه و شورای جهانی طلا (World Gold Council)

برای قرار دادن رقم ماه اوت در یک چارچوب گسترده‌تر، بررسی خریدهای طلای گزارش‌شده از سوی بانک‌های مرکزی بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که تغییرات فصلی در این روند محدود بوده است، هرچند تفاوت میان سال‌های مختلف همچنان قابل‌توجه است (نمودار ۲). افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی یا ژئوپلیتیکی ممکن است در این روند نقش داشته باشد، اما برای شناسایی عوامل بنیادی قدرتمند و پایدار، به بررسی‌های بیشتری نیاز است.

ترکیب خریدهای ماه اوت به اندازه رقم کلی خریدها قابل‌توجه است؛ تقاضا بار دیگر از سوی بازیگران آشنایی هدایت شد که برنامه‌های انباشت طلا در بازه چندساله را دنبال می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد فعالیت بانک‌های مرکزی همچنان بازتاب‌دهنده اهداف بلندمدت در زمینه ذخایر است، در حالی که نوسانات ماهانه بیشتر احتمال دارد ناشی از تفاوت در نحوه اجرای برنامه‌ها، شرایط بازار و نیازهای نقدینگی خاص هر کشور باشد.

نمودار ۲: بیشترین فعالیت خرید معمولاً در ژوئن و سپتامبر تا اکتبر ثبت شده است

میانگین خالص فعالیت گزارش‌شده بانک‌های مرکزی به تفکیک ماه، در سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵

توضیح: میانگین‌های ماهانه بر اساس خرید طلای گزارش‌شده بانک‌های مرکزی بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ محاسبه شده‌اند. میله‌های خطا، فاصله‌های اطمینان ۹۵ درصدی بوت‌استرپ را نشان می‌دهند که بر پایه ۵ هزار بازنمونه‌گیری از مشاهدات هر ماه به دست آمده‌اند. روش بوت‌استرپ هیچ فرضی درباره نرمال بودن توزیع داده‌ها ندارد و برای ثبت بهتر میزان عدم‌قطعیت در شرایط وجود داده‌های پرت و توزیع‌های نامتقارن طراحی شده است.

منبع: صندوق بین‌المللی پول (IMF)، بانک‌های مرکزی مربوطه و شورای جهانی طلا (World Gold Council)

خریدهای قابل‌توجه بانک‌های مرکزی در ماه اوت و از ابتدای سال

بانک ملی لهستان روند انباشت طلای خود را ادامه داد و در ماه اوت ۸ تن طلا خریداری کرد. لهستان همچنان در زمینه خرید طلا از ابتدای سال در صدر قرار دارد و تاکنون ۹۸ تن طلا خریداری کرده است، اما چین نیز در حال نزدیک شدن به این کشور است. لهستان اکنون ۶۴۸ تن طلا در اختیار دارد و به هدف ۷۰۰ تنی خود نزدیک‌تر شده است.

بانک خلق چین در بیست‌ودومین ماه متوالی خرید طلا، در ماه اوت ۲۰ تن به ذخایر طلای خود اضافه کرد. چین از ابتدای سال تاکنون افزایش ۸۰ تنی ذخایر طلا را گزارش کرده است و از این نظر پس از لهستان در جایگاه دوم قرار دارد. ذخایر رسمی طلای چین اکنون معادل ۹ درصد از کل ذخایر این کشور است و به حدود ۲ هزار و ۳۸۷ تن می‌رسد.

بانک مرکزی ازبکستان در این ماه ۸ تن طلا خریداری کرد و مجموع خرید این کشور از ابتدای سال به نزدیک ۵۰ تن رسید. طلا اکنون حدود ۹۰ درصد از کل ذخایر ازبکستان را تشکیل می‌دهد و میزان ذخایر طلای این کشور به حدود ۴۳۹ تن رسیده است.

بانک ملی قزاقستان نیز در ماه اوت ۷ تن طلا خرید و مجموع خرید خود از ابتدای سال را به حدود ۳۶ تن رساند. طلا اکنون ۷۹ درصد از کل ذخایر قزاقستان را تشکیل می‌دهد و میزان ذخایر طلای این کشور حدود ۳۷۷ تن است.

بانک ملی جمهوری چک که طی ۴۲ ماه متوالی خریدار مستمر طلا بوده است، در ماه اوت نیز ۲ تن طلا خریداری کرد. این بانک از ابتدای سال تاکنون ۱۴ تن طلا خریداری کرده و با این خرید، میزان ذخایر طلای آن به ۷ درصد از کل ذخایر، معادل ۸۶ تن، رسیده است.

بانک مرکزی جمهوری ترکیه در ماه جاری ۳ تن طلا خریداری کرد؛ این خرید پس از سه ماه متوالی فروش خالص طلا انجام شد. ترکیه از ابتدای سال تاکنون فروش خالص ۸۲ تن طلا را گزارش کرده است که بخش عمده این فروش‌ها در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ انجام شده است.

از دیگر بانک‌های مرکزی فعال در بازار طی این ماه می‌توان به بولیوی و غنا اشاره کرد که هر کدام حدود یک تن طلا خریداری کردند.

در مقابل، بانک مرکزی روسیه در ماه اوت نیز به فروش خالص طلا ادامه داد و ۶ تن دیگر از ذخایر طلای خود را به فروش رساند. روسیه از ابتدای سال تاکنون ۵۶ تن طلا فروخته است و مجموع ذخایر طلای این کشور اکنون به ۲ هزار و ۲۷۱ تن رسیده است.

بانک مرکزی اردن نیز در ماه اوت فروش طلا داشت و ۳ تن از ذخایر خود را فروخت. اردن از ابتدای سال تاکنون در مجموع ۲ تن طلا خریداری کرده و با این میزان، ذخایر طلای این کشور به ۷۵ تن رسیده است که تقریباً ۳۷ درصد از کل ذخایر آن را تشکیل می‌دهد.

نمودار ۳: عملکرد بانک‌های مرکزی در خرید طلای سال جاری

خالص خرید و فروش طلای گزارش‌شده بانک‌های مرکزی، بر حسب تن

داده‌ها تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶، در مواردی که اطلاعات در دسترس بوده است.

توضیح: انتقال ۲ تن طلا از سوی بانک ملی بلغارستان به بانک مرکزی اروپا، در چارچوب پذیرش یورو، در این نمودار لحاظ نشده است. «آذربایجان (SOFAZ)» نشان‌دهنده ذخایر طلای صندوق دولتی نفت جمهوری آذربایجان (SOFAZ) است.

منبع: صندوق بین‌المللی پول (IMF)، بانک‌های مرکزی مربوطه و شورای جهانی طلا (World Gold Council)

بانک‌های مرکزی رویکرد تازه‌ای نسبت به طلا در پیش گرفته‌اند

در مطلبی که اخیراً با عنوان «شما پرسیدید، ما پاسخ دادیم: چرا بانک‌های مرکزی ذخایر طلای خود را جابه‌جا می‌کنند؟» منتشر کردیم، تحولات در دنیای بانکداری مرکزی را بررسی کردیم؛ به‌ویژه اینکه بانک‌های مرکزی چگونه رویکرد فعال‌تری نسبت به مدیریت ذخایر طلای خود در پیش گرفته‌اند.

در دوم سپتامبر، بانک مرکزی هلند (DNB) اعلام کرد ۸۶ تن از ذخایر طلای خود را از نیویورک و اتاوا به لندن منتقل کرده است. هدف از این اقدام، افزایش نقدشوندگی و قابلیت معامله ذخایر طلای این کشور عنوان شد.

همان‌طور که در آن مطلب نیز اشاره شد، طی چند سال گذشته گزارش‌هایی درباره بازگرداندن یا جابه‌جایی ذخایر طلا از سوی چندین بانک مرکزی منتشر شده است. در سال ۲۰۲۵ نیز بانک مرکزی فرانسه عملیاتی مشابه انجام داد تا قابلیت معامله ذخایر طلای خود را به‌روزرسانی کند.